Hoofdmenu openen

Brugge

gemeente in West-Vlaanderen, België
(Doorverwezen vanaf Brugge (hoofdbetekenis))
Icoontje doorverwijspagina Zie Brugge (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Brugge.

Brugge (Frans: Bruges; Duits: Brügge) is de hoofdstad en grootste stad van de Belgische provincie West-Vlaanderen en van het arrondissement Brugge. De stad, gelegen in het noordwesten van het land, is tevens de hoofdplaats van het kieskanton Brugge, telt zelf 4 gerechtelijke kantons en is de zetel van het bisdom Brugge en van een hof van assisen.

Brugge
Stad in België Vlag van België
Brügge Blick vom Belfried 4.jpg
Zuidwestelijk gezicht vanuit het belfort
Vlag van Brugge Wapen van Brugge
(Details) (Details)
Brugge (België (hoofdbetekenis))
Brugge
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag West-Vlaanderen West-Vlaanderen
Arrondissement Brugge
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
138,4 km² (2011)
48,86%
14,02%
37,12%
Coördinaten 51° 13' NB, 3° 14' OL
Bevolking (Bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
118.284 (01/01/2018)
48,67%
51,33%
854,65 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
17,96%
61,60%
20,44%
Buitenlanders 5,86% (01/01/2018)
Politiek en bestuur
Burgemeester Renaat Landuyt (sp.a)
Bestuur sp.a, CD&V
Zetels
sp.a
CD&V
N-VA
Open Vld
Groen
Vlaams Belang
47
14
13
10
5
3
2
Economie
Gemiddeld inkomen 19.912 euro/inw. (2016)
Werkloosheidsgraad 5,45% (okt. 2018)
Overige informatie
Postcode
8000
8000
8200
8200
8310
8310
8380
8380
Deelgemeente
Brugge
Koolkerke
Sint-Andries
Sint-Michiels
Assebroek
Sint-Kruis
Dudzele
Lissewege
Zonenummer 050
NIS-code 31005
Politiezone Brugge
Hulpverleningszone 1 West-Vlaanderen
Website www.brugge.be
Detailkaart
BruggeLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Brugge
in de provincie West-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België
Brugge
Historisch centrum van Brugge
Werelderfgoed cultuur
Noordwestelijk gezicht vanuit het belfort
Noordwestelijk gezicht vanuit het belfort
Land Vlag van België België
UNESCO-regio Europa en Noord-Amerika
Criteria ii, iv, vi
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 996
Inschrijving 2000 (24e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst

Het historisch centrum is als middeleeuwse stad opgenomen op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Het is eivormig en ongeveer 430 hectare groot. De volledige gemeente heeft een oppervlakte van ruim 13.840 hectare, waaronder zo'n 1.075 hectare in zee, bij Zeebrugge. De stad telt ruim 118.000 inwoners; ongeveer 20.000 daarvan wonen in de binnenstad. De inwoners van Brugge worden Bruggelingen genoemd.[1]

De economische betekenis van Brugge vloeit voornamelijk voort uit zijn zeehaven, Zeebrugge. Tevens is de stad een wereldberoemde toeristische trekpleister.

Inhoud

NaamgevingBewerken

  Zie ook: Geschiedenis van Brugge: Etymologie.

De oudste tastbare bron waarop voor het eerst de naam van de stad wordt gebruikt, zijn enkele munten van voor 875. Ze vermelden Bruggia en Bruccia.

Waar de naam Brugge vandaan komt, is niet exact bekend. Mogelijk is het een verbastering van de Keltische naam voor de ondertussen gekanaliseerde rivier de Reie, die door Brugge stroomde en in de Noordzee uitmondde. Reie zelf komt van het Keltische woord Rogia, wat "Heilig Water" betekent. De Kelten beschouwden rivieren en bronnen als goddelijke wezens, en het is waarschijnlijk dat de Keltische naam aan de Brugse waterloop is blijven kleven. Door evolutie zou de naam van het water, Rogia of Ryggia, ook de naam van de stad geworden zijn, Bryggia.

Het is mogelijk dat er in latere eeuwen ook een contaminatie plaats heeft gevonden met het Oudnoordse woord bryggja, wat "landingsbrug" of "aanlegkaai" betekent. Zo waren er vanaf 800 veel contacten met Scandinavië via handel over de Noordzee en door de invallen van de Noormannen. De naam Brugge vertoont dan ook gelijkenissen met Bryggen, de historische haven van Bergen, dat net als Brugge vanaf de 14e eeuw een belangrijke stad was van de Hanze.

 
De Langerei, een deel van de gekanaliseerde rivier De Reie.

Regelmatig wordt naar Brugge verwezen als het "Venetië van het Noorden", refererend aan de vele waterlopen en bruggen. De meeste van deze kanaaltjes worden "reien" genoemd, naar de rivier de Reie. Een andere theorie luidt dat de bijnaam te maken heeft met het feit dat de middeleeuwse handelssteden Brugge en Venetië economisch enigszins vergelijkbare functies vervulden als belangrijkste distributiecentra, elk in eigen regio.

Ook wordt Brugge vaak de "Breydelstad" genoemd, naar de Brugse volksheld uit de 14e eeuw, Jan Breydel.

De bijnaam van de Bruggelingen is "(Brugse) zotten". Deze bijnaam danken ze aan een weinig waarschijnlijke legende: nadat ze Maximiliaan I van Oostenrijk, in hun strijd om autonomie, voor een tijd gevangen hadden gehouden, verbood deze het houden van een jaarmarkt en andere festiviteiten. In een poging om hem te sussen, hield Brugge voor hem een groot feest en vroeg daarna de toestemming opnieuw een jaarmarkt te houden, belastingen te innen én ... een nieuw "zothuis" te bouwen. Hij antwoordde: "Sluit alle poorten van Brugge en je hebt een zothuis!".

GeschiedenisBewerken

  Zie geschiedenis van Brugge voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De eerste tekenen van leven op het huidig Brugse grondgebied stammen uit de 2e eeuw n.C., toen er zich een Gallo-Romeinse nederzetting bevond. De naam van Brugge werd voor de eerste keer vermeld tussen 850 en 875. Tussen de 9e en 12e eeuw groeide de stad dankzij de belangrijke haven uit tot een internationaal handelscentrum. Even dreigde de haven in het gedrang te komen door de verzanding van het gebied tussen Brugge en de huidige kuststrook. Het ontstaan van het Zwin, de vaargeul tussen Brugge en de zee, in 1134 zorgde er echter voor dat de verbinding standhield.

In 1089 werd Brugge uitgeroepen tot 'hoofdstad' van het graafschap Vlaanderen en van de 13e tot de 15e eeuw kon Brugge gerust beschouwd worden als de economische hoofdstad van Noordwest-Europa. Door zijn belang als handelscentrum zag in Brugge het eerste beursgebouw ter wereld het levenslicht. Daarnaast werd ook de Waterhalle op de Grote Markt als ontmoetingsplaats voor handelaars gebouwd.

 
Kaart van Brugge uit 1562 door Marcus Gerards.

De 14e eeuw mag de Gouden Eeuw van Brugge genoemd worden. In die tijd telde de stad 46.000 inwoners. De binnenstad kreeg een tweede stadswal waarvan tot op vandaag enkele poorten de tand des tijds hebben doorstaan. Het Bourgondische vorstenhuis had van Brugge haar residentiestad gemaakt en trok heel wat uitmuntende kunstenaars aan, waaronder schilders en architecten. Dit resulteerde in een enorme verrijking van de stad op bouwkundig, artistiek en cultureel vlak. Het monumentale stadhuis is hier een mooi voorbeeld van, maar ook heel wat indrukwekkende kerken en huizen stammen uit die periode.

De dood van Maria van Bourgondië in 1482 zorgde echter voor een keerpunt en al gauw trok het vorstenhuis zich uit de stad terug. Het einde van Brugge als internationale handelsmetropool was in zicht. Antwerpen nam gedurende een eeuw deze rol over en Brugge raakte volledig in verval. De Spaanse koning was ook graaf van Vlaanderen van 1592 tot 1713; deze Spaanse heerschappij, gepaard met enkele godsdienstoorlogen, sleurde de stad steeds verder de dieperik in.

Daarna volgden een Oostenrijks bewind, een Franse annexatie, een herenigd Nederland en de Belgische onafhankelijkheid. Volgens sommigen behoorde Brugge van 1600 tot 1885 tot de armste steden in de Nederlanden. Hiervoor wordt meestal de cijfers vernoemd van de behoeftige bevolking. Anderen halen hieruit argument dat de stad integendeel rijk bleef, aangezien ze zo veel armen kon onderhouden. Het bouwen van grote stadswoningen doorheen de zeventiende tot achttiende eeuw toont aan dat er minstens een rijke bovenlaag aanwezig was. De industriële revolutie in de negentiende eeuw beroerde Brugge niet in aanzienlijke mate. De strijd voor een nieuwe zeehaven was het grote actiepunt in Brugge.

Vanaf het begin van de negentiende eeuw werd Brugge vooral geprezen als verblijfplaats en historisch oord door Engelse auteurs. Tegen het einde van de eeuw was de roman Bruges-la-Morte van Georges Rodenbach een van de elementen die de stad bijkomend onder de aandacht bracht. In het boek werd Brugge als verarmd maar mysterieus voorgesteld en dit zorgde voor een bijkomende internationale belangstelling. Het historisch patrimonium werd herontdekt en de bouw van de zeehaven in Zeebrugge in 1896 beloofde ook op economisch vlak voor een heropleving te zorgen. De tentoonstelling van de Vlaamse Primitieven in 1902 was het startschot voor de sterke culturele en toeristische ontwikkeling die de stad sindsdien heeft gekenmerkt.

Tijdens de twee wereldoorlogen bleef Brugge zo goed als volledig gespaard van vernielingen. In 1971 werd het grondgebied van de stad aanzienlijk uitgebreid door een fusie met de omliggende randgemeenten en in 2000 kwam de binnenstad op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO te staan. Tijdens het jaar 2002 was Brugge culturele hoofdstad van Europa.

GeografieBewerken

 
Evolutie van de bodembezetting binnen de huidige gemeente Brugge.

Het gebied waarin Brugge is gegroeid, ligt op de grens van een zandleemgebied en de zeepolders, op circa 15 km van de Noordzee. Het grootste deel van de stad kan tot de Zandstreek gerekend worden.

Brugge heeft acht deelgemeenten, waarvan er zes – Brugge, Sint-Andries, Sint-Michiels, Assebroek, Sint-Kruis en Koolkerke – een stedelijk karakter hebben en twee – Dudzele en Lissewege – gekenmerkt zijn door een enerzijds landelijk en anderzijds havengerelateerd landschap. De binnenstad – het historisch stadsgedeelte binnen de vesten – heeft gemiddeld de grootste bevolkingsdichtheid. Ook wijken grenzend aan het stadscentrum kennen vaak een hoge bevolkingsdichtheid, soms hoger dan van enkele wijken in de binnenstad. Over het algemeen, op uitzondering van bepaalde wijken, neemt de bevolkingsdichtheid licht af naarmate men verder verwijderd is van de binnenstad.

  Zie ook de lijst van wijken in Brugge.

Bestuurlijke indelingBewerken

DeelgemeentenBewerken

In de loop der jaren is de oppervlakte van de gemeente/stad Brugge aanzienlijk vergroot. Hieronder een overzichtje van de geannexeerde gemeenten en woonkernen (weergegeven is het jaartal waarin de fusie geschiedde plus de opgegeven gemeenten).

Enkel de gemeenten die zich in 1971 bij de stad gevoegd hebben, mogen zichzelf deelgemeente noemen.

Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(31/12/2014)
I




Brugge (deelgemeente)
- Centrum (binnenstad)
- Kristus-Koning
- Sint-Jozef
- Sint-Pieters

4,30
1,01


36.967
19.418
4.583
5.416
7.550
II Koolkerke 4,17 3.361
III Sint-Andries 20,65 19.818
IV Sint-Michiels 14,02 12.045
V Assebroek 10,49 19.737
VI Sint-Kruis 13,75 15.892
VII Dudzele 21,92 2.565
VIII



Lissewege
- Lissewege
- Zeebrugge
- Zwankendamme

11,44


7.412
2.431
4.301
680
Bron: Stad Brugge

RandgemeentenBewerken

a. Blankenberge
b. Zuienkerke
c. Jabbeke
d. Zedelgem

 

e. Oostkamp
f. Beernem
g. Damme
h. Knokke-Heist

Panorama van de stad vanaf het belfort (2009).

KlimaatBewerken

 
Gemiddelde temperatuur tijdens juli tussen 1988 en 2007.
 
Gemiddelde hoeveelheid neerslag tijdens de zomer tussen 1988 en 2007.

In Brugge heerst voornamelijk een gematigd zeeklimaat. Door zijn ligging nabij de zee wordt het klimaat in Brugge hier sterk door bepaald. De winters zijn relatief zacht en de zomers vrij koel. De warme golfstroom van de Atlantische Oceaan warmt de Noordzee op, wat een temperende invloed op het klimaat heeft. Ook de westelijke en zuidwestelijke winden zijn hierdoor zachter. In de winter schommelt de temperatuur rond 2 °C, in de zomer wordt een gemiddelde temperatuur van 20 °C bereikt.

De natste maanden van het jaar zijn normaal augustus, oktober, november en december, maar het hele jaar door kan er vrij veel neerslag vallen. De zonnigste maanden zijn van mei tot en met augustus, hoewel deze maanden ook vaak gekenmerkt worden door periodes van hevige neerslag. September kan dan weer een aangename nazomermaand zijn. De luchtvochtigheid is het hoogst tijdens de wintermaanden en is gemiddeld het laagst tijdens de maand mei.

Weergemiddelden voor Brugge
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Jaar
Gemiddeld maximum (°C) 4,7 5,1 8,5 12,1 16,4 19,1 21,1 21,3 18,5 13,9 8,8 5,7 12,9
Gemiddelde temperatuur (°C) 3 3,1 5,8 8,9 12,9 15,7 17,8 18 15,6 11,5 7 4,1 10,3
Gemiddeld minimum (°C) 1,2 1,1 3,1 5,7 9,4 12,3 14,5 14,7 12,7 9 5,2 2,4 7,6
Neerslag (mm) 57 47,7 49,9 40,9 49,3 60,1 68,8 70,5 68,1 74,3 74 70,5 731,1
Bron: Meteovista[2]

DemografieBewerken

Van de 117.886 inwoners op 1 januari 2015 waren er 57.213 mannen en 60.673 vrouwen.[3] Er bevonden zich toen 22.517 Bruggelingen in de leeftijdsgroep van 0 tot en met 19 jaar, 68.644 in de leeftijdsgroep van 20 tot en met 64 jaar, en 26.725 in de leeftijdsgroep van +65 jaar. De stad telde op dat moment ook 53.346 huishoudens en 5.516 personen – of 4,7% van de bevolking – met een vreemde nationaliteit.[4]
In 2014 werden in Brugge 1.026 geboortes en 1.224 overlijdens geteld.[4]

Evolutie van het inwoneraantalBewerken

 
  • Bron: NIS - Opm.: 1806 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 1971=inwonertal per 1 januari
  • 1899: aanhechting van Sint-Pieters-op-den-Dijk en gebiedsdelen van Dudzele, Koolkerke, Lissewege en Uitkerke (+ 20,97 km² met 2.984 inwoners)
  • 1901: aanhechting van gebiedsdelen van Heist, Lissewege, Sint-Andries en Uitkerke (+ 3,90 km² met 465 inwoners)
  • 1932: aanhechting van gebiedsdelen van Dudzele, Lissewege en Zuienkerke (+ 5,73 km² met 732 inwoners)
  • 1956: aanhechting van een gebiedsdeel van Sint-Michiels (+ 0,16 km² met 24 inwoners)
  • 1971: aanhechting van Assebroek, Dudzele, Koolkerke, Lissewege, Sint-Andries, Sint-Kruis en Sint-Michiels en gebiedsdelen van Heist, Loppem en Oostkamp; afstand van een gebiedsdeel aan Oostkerke (+ 95,54 km² met 65.903 inwoners)
  • 1977: afstand van een gebiedsdeel aan Damme (−2,75 km² met 367 inwoners)

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeenteBewerken

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1971.

 
  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

CultuurBewerken

Bezienswaardigheden en toerismeBewerken

 
Huizen met trapgevels in de Dweersstraat.
 
Het voormalige Prinsenhof (thans vijfsterrenhotel Dukes' Palace).
 
Gezicht van op de Rozenhoedkaai, met op de achtergrond het Belfort.
 
De Rozenhoedkaai, met op de achtergrond de toren van de Onze-Lieve-Vrouwekerk en in de voorgrond enkele Brugse zwanen.
 
De Kruispoort.
 
Het Belfort en de stadshallen.
 
Het stadhuis.
 
Het Gruuthusemuseum.

Brugge is vooral bekend als een historische stad met veel cultureel erfgoed. Het historisch centrum is goed geconserveerd. Het huidige uitzicht van de binnenstad is beïnvloed door de belangstelling voor de neogotiek in de 19e eeuw. Veel gebouwen werden toen verfraaid, gerestaureerd, herbouwd of nieuw gebouwd in een neogotische stijl.[5] De reien, de geschiedenis, de archeologische vondsten, maar ook de winkelstraten lokken dagelijks heel wat mensen naar deze stad. In ruime mate te voet, maar onder andere ook per fiets(koets), paardenkoets of -tram, met City-Tourbusjes of met bootjes op de reien kan de Brugse binnenstad verkend worden.

Voor het verblijfstoerisme telt de stad ruim 90 hotels, goed voor meer dan 7.800 bedden. De jeugdlogies en gastenkamers zijn goed voor elk nog eens ruim 1.000 bedden.[6] In 2015 telde men in Brugge zo'n 1,13 miljoen aankomsten, waaronder circa 27.100 in Zeebrugge, en ruim 2,03 miljoen overnachtingen, waaronder circa 52.300 in Zeebrugge.[7] In vergelijking met andere grote Vlaamse steden vertoont een kleiner aandeel hiervan een zakelijk karakter, al blijkt dit aandeel de laatste jaren wel toe te nemen.

Het autoverkeer wordt zo veel mogelijk uit het centrum van de stad geweerd. De snelheidsbeperkingen (30 km per uur), een lussenplan met veel eenrichtingsverkeer (twee richtingen voor fietsers) en randparkings moeten van Brugge een aangename wandel- en winkelstad maken.

De aanwezigheid van horecazaken en winkels verdringt evenwel gedeeltelijk de woonfunctie in de kern van de binnenstad.

Elk jaar gaat op Hemelvaartsdag de Heilig-Bloedprocessie rond in Brugge. Hierbij wordt de relikwie van het Heilig Bloed, die Diederik van de Elzas vanuit Jeruzalem naar Brugge zou hebben gebracht, vereerd door de stad. De processie bestaat uit drie gedeelten: de Bijbel, de geschiedenis van het Kostbaar Bloed en de prelatuurstoet met de relieken. Een andere grote stoet die in Brugge wordt gehouden, is de Gouden Boomstoet. Deze vijfjaarlijkse praalstoet werd in 1958 gecreëerd met als centraal gegeven de "Wapenpas van de Gouden Boom", die in 1468 op de Brugse Markt werd gehouden ter gelegenheid van het huwelijk van Karel de Stoute en Margaretha van York.

In 2002 was Brugge culturele hoofdstad van Europa. Naar aanleiding hiervan werd onder andere een nieuw multifunctioneel concertgebouw gebouwd, met de ambitie er een internationale uitstraling aan te geven.

Brugge is tevens het centrum van een van de Vlaamse toeristische regio's: het Brugse Ommeland.

Bouwkundig erfgoedBewerken

  Zie ook de lijst van onroerend erfgoed in Brugge.
CivielBewerken
ReligieusBewerken
  Zie ook de lijst van kerken in Brugge.

MuseaBewerken

Stedelijke museaBewerken
Religieuze gebouwen met museale nevenfunctieBewerken
 
De Sint-Salvatorskathedraal vanuit de Steenstraat.
PrivémuseaBewerken

Uitgaans- en ontspanningsgelegenhedenBewerken

GastronomieBewerken

Brugge biedt tal van uiteenlopende drank- en eetgelegenheden. De binnenstad telt meer dan 500 horecazaken. De Grote Markt en 't Zand tellen een groot aantal tearooms. Onder de vele restaurants in de stad bevinden zich ook diverse sterrenrestaurants. De Karmeliet, een restaurant dat in 1985 een eerste Michelinster kreeg en 20 jaar aan een stuk 3 sterren had, maar eind 2016 werd stopgezet, was jarenlang een van de toonaangevende namen in België.
't Zand en de omgeving van de Eiermarkt, het Kraanplein en de Kuipersstraat genieten bekendheid als uitgaansbuurten met diverse (dans)cafés en clubs.

StreekproductenBewerken
 
Brugse Zot.

Een groot aantal bieren wordt gebrouwen in of is gerelateerd aan Brugge: Basilius, Bourgogne des Flandres (Blond en Bruin), Brugge Tripel, Brugs (Tarwebier), Brugse Babbelaar, Brugse Bok, Brugse Zot (Blond en Dubbel), De Garre Tripel, Den IJzeren Arm, De Witte Zwaan, Fort Lapin (8, 10 en 6 Hibiscus), Galbert Van Brugge, Steenbrugge (Blond, Dubbel Bruin, Tripel, Wit en Abdij Bock) en Straffe Hendrik (Tripel, Quadrupel en Heritage). Er zijn in Brugge verschillende biercafés en -winkels. Echter, van de vele brouwerijen die ooit in Brugge gevestigd waren, blijft vandaag alleen nog De Halve Maan over en zijn er verder nog de in 2012 opgerichte brouwerij Fort Lapin en de in 2015 opgerichte brouwerij Bourgogne des Flandres.

Brugge staat daarnaast bekend als chocoladestad: de stad telt heel wat chocolatiers en een chocolademuseum (Choco-Story). Jaarlijks vindt ook het chocoladefestival Choco-Laté plaats. Een specialiteit is het Brugsch Swaentje, de officiële stadspraline. Het precieze recept blijft geheim, maar amandelpraliné, gruut en Brugse kletskoppen spelen een duidelijke hoofdrol.

Ook op gebied van gebak heeft Brugge enkele plaatselijke specialiteiten: Brugs Beertje, Brugse achten, Brugs beschuit, Brugse cigaretjes, Brugse kletskoppen en Brugse mokken.

Tot slot zijn diverse kazen, hoewel niet in Brugge gemaakt, wel naar de stad genoemd: Brugge Abt, Brugge Belegen, Brugge Blomme, Brugge Broodje Apero, Brugge Broodje Classic, Brugge Dentelle, Brugge Goud, Brugge Jong, Brugge Oud, Brugge Pater, Brugge Prestige, Brugge Prior en Brugge Rodenbach. Deze kazen worden geproduceerd in Moorslede met melk uit het Brugse ommeland. Ze worden echter wel in de Brugse Sint-Godelieveabdij te rijpen gelegd.

 
Avondbeeld bij de voormalige fontein op 't Zand.

Theaters en concertzalenBewerken

 
Het Concertgebouw.

De twee belangrijkste theater- en concertzalen in Brugge zijn het Concertgebouw en de Stadsschouwburg. In het Concertgebouw, een modern cultureel complex gebouwd naar aanleiding van Brugge 2002 - Culturele Hoofdstad van Europa, bevinden zich onder andere een grote concertzaal, die beschikt over zo'n 1.300 zitplaatsen, en een kamermuziekzaal, die plaats biedt aan 320 toeschouwers. Dankzij een bijzondere architecturale ingreep – de hele constructie rust a.h.w. op immense veren – biedt het gebouw een uitstekende akoestiek.
Ook de Stadsschouwburg, die geldt als een van de best bewaarde stadstheaters in Europa, doet vooral dienst als platform voor nationale en internationale topproducties. De zaal beschikt over zo'n 700 zitplaatsen.

Daarnaast zijn er nog verschillende middelgrote en kleinere concert- en/of theaterzalen. In de theaterzaal van de Biekorf, die beschikt over een in- en uitklapbare tribune met 232 zitplaatsen, vinden concerten en vaak kleinschalige en eerder experimentele producties van zowel theater, muziektheater als dans plaats. De zaal bevindt zich in het Biekorfcomplex, waarin onder andere ook de hoofdstadsbibliotheek gelegen is.
Theaterzaal De Dijk is een gepaste locatie voor eerder toegankelijke producties die een groot publiek aanspreken, maar door de aard van de voorstelling toch een kleinere zaal vereisen. De Dijk beschikt over een 250-tal zitplaatsen.
De kleine theater- en concertzaal De Werf neemt in de Belgische jazzwereld een vooraanstaande plaats in; jaarlijks passeren er vele topnamen de revue. Daarnaast brengt De Werf ieder jaar zowel een tiental eigen theaterproducties als gastvoorstellingen, en is er ruime aandacht voor kindertheater.
Het jongerencentrum Het Entrepot beschikt over een grote en een kleine zaal, die beide regelmatig worden gebruikt voor (rock)concerten. Daarnaast vindt er vaak ook (jong) theater- en danswerk plaats.
De Joseph Ryelandtzaal is een concertzaal die zich in de kerk van het voormalige kloostercomplex van de Theresianen bevindt. Er kunnen zowel klassieke als andere concerten gehouden worden.
In de Magdalenazaal (Ma/Z) worden vaak op jongeren gerichte evenementen, zoals rock- en popconcerten, georganiseerd, met grote optredens naast kleinere clubevenementen, en regelmatig ook theater- en danswerk. De zaal heeft een uitrolbare tribune en voorziet in een 400-tal zitplaatsen en circa 1.000 staanplaatsen. Voor clubconcerten kan de zaal verkleind worden. Het is onder meer een van de vaste locaties van muziekcentrum Cactus.
De Oberbayernzaal is een grote polyvalente hal in het Boudewijn Seapark die af en toe voor concerten of muziekevenementen wordt gebruikt. Ook in de polyvalente zalen van Studio Hall worden regelmatig concerten of stand-upcomedyvoorstellingen georganiseerd. Het sport- en cultuurcomplex Daverlo beschikt over een toneel- en concertzaal voorzien van een uitschuifbare tribune met 232 plaatsen.
Het Auditorium, een polyvalente theater- en concertzaal in het Sint-Lodewijkscollege, biedt zitplaatsen voor 400 personen. Het Sirkeltheater (180 zitplaatsen) en het Aquariustheater (240 zitplaatsen) zijn theaterzaaltjes in respectievelijk het Sint-Franciscus-Xaveriusinstituut en het Sint-Leocollege.

Verder zijn er nog tal van andere zalen en zaaltjes verspreid over de stad, maar ook kerken worden gebruikt voor bijvoorbeeld klassieke concerten.

BioscopenBewerken

Vroeger lagen er in de binnenstad en daarbuiten tal van bioscopen. De eerste openbare cinemavoorstelling had plaats op 5 september 1896 in De Gouden Arend, in de Vlamingstraat 46, tegenover de Stadsschouwburg. Men sprak toen van Beweegende Photografieën en ze werden gebracht door Le Cinématographe Parisien. Het waren beelden uit Parijs met mensen, koetsen en treinen. De toegangsprijs was 50 centiem. Het waren eenmalige voorstellingen en men kon nog niet spreken van een cinemazaal. De eerste echte cinema in Brugge, cinema Pathé, opende in 1909 zijn deuren op de Grote Markt. Hierna volgden er nog vele andere, zoals de Gilde-Filmuniversiteit (1910), de cinema van de hogere klasse Vieux Bruges/Oud Brugghe (1911), de toenmalige cinema van de liberalen Zwart Huis (1919; vanaf 1984 Gulden Vlies, en vanaf 1995 Liberty), de cinema Coliseum (1919; vanaf 1935 Rio) in de Saaihalle, de cinema Den Yzer (±1920; vanaf 1954 Nova, en vanaf 1965 Forum), de erotische cinema Edison (1921; vanaf 1956 Ritz), de toenmalige cinema van de socialisten Scala (1926; vanaf 1968 Chaplin), de luxueuze cinema Hollywood (1928; vanaf 1929 Crosly Palace, vanaf 1945 Palace, en vanaf 1953 Memling), de Familie Cinema (1932), de toenmalige cinema van de katholieken City (1947; vanaf 1969 Kennedy en Richelieu), de cinema Royal (1954), de cinema Capitole (1957; vanaf 1975 Rembrandt, en vanaf 1989 Van Eyck), de cinema Forum (1955) in Assebroek, de cinema Orly (1959) in Sint-Andries, de cinema Metro (1958) in Sint-Kruis en de buurtcinema Wevo (1952; vanaf 1957 Canada) in Sint-Jozef.

Door de komst van de televisie en later de grote bioscoopcomplexen moesten ook in Brugge veel cinema's noodgedwongen de deuren sluiten.

Nu bevinden zich in de binnenstad nog Cinema Lumière en Cinema Liberty. Lumière is een bioscoop die vooral bekendstaat om zijn eerder alternatieve programmering, met aandacht voor niet-commerciële (lowbudget)films en cultfilms. Voor de commerciële film bevindt zich in Sint-Michiels ook een vestiging van bioscoopketen Kinepolis.
Zowel Lumière, Liberty als Kinepolis zijn vaak gebruikte locaties voor het jaarlijkse filmfestival MOOOV (voorheen Cinema Novo).

FestivalsBewerken

 
't Zand met het Concertgebouw.

Jaarlijks vinden in Brugge tal van festivals plaats die ieder jaar of om de zoveel jaar terugkeren. Deze zijn van heel uiteenlopende aard, gaande van muziekfestivals tot culturele of culinaire feesten.

Enkele belangrijke en/of frequente muziekfestivals die in Brugge plaatsvinden zijn:

  • het tweejaarlijkse accordeonfestival Airbag, gedurende twee à drie weken op verschillende locaties in de stad;
  • het vijf dagen durende bluesfestival Blues in Bruges, in diverse kroegen in de binnenstad;
  • het driedaagse festival Brugge Tripel Dagen op de Grote Markt;
  • het driedaagse Cactusfestival in het Minnewaterpark;
  • het festival van harmonieën en fanfares Hafabrugge op de Grote Markt;
  • de Internationale Fedekam Taptoe, iedere eerste zaterdag van juli op de Burg;
  • het tweejaarlijkse vierdaagse jazzfestival Jazz Brugge, in verschillende zalen in de binnenstad;
  • het driejaarlijkse Koorfestival, op verschillende locaties in de binnenstad;
  • het tiendaagse festival voor oude muziek MAfestival (het Brugse luik van het Festival van Vlaanderen) en het daaraan gekoppelde internationaal concours voor klavecimbel, pianoforte en oude strijk- en blaasinstrumenten.
  • het jaarlijkse atmosferische hedendaagse-muziekfestival More Music!, gedurende vier dagen in het Concertgebouw en de Magdalenazaal;
  • het één dag durende jazzfestival September Jazz;
  • het elektronische-muziekfestival WeCanDance, gedurende twee dagen op het strand van Zeebrugge.

Voorts zijn er nog tal van kleine rockfestivals, met als bekendste BurgRock (op de Burg), Comma Rocks (Jeugdhuis Comma), Red Rock Rally (in het Koningin Astridpark) en Wacko (op de Burg). Tot 2007 had in Dudzele jaarlijks het festival Dudstock plaats.

Enkele festivals van culturele of culinaire aard zijn:

Enkele muzikaal-culturele festivals zijn: de Coupurefeesten, gedurende één dag langs de Coupure; het dansfestival December Dance, gedurende twaalf dagen in verschillende zalen in de stad; het mondiaal eendagsfestival Feest in 't Park in het Minnewaterpark; het ongeveer twee weken durende stadsfestival Moods! (voorheen Klinkers), met als afsluiter Benenwerk - Ballroom Brugeoise; de Sint-Michielse Feeste, elke eerste zondag van september in Sint-Michiels; het tweedaagse Summer End Festival in Sint-Kruis; het zomerfestival Vama Veche, gedurende acht dagen in het Koningin Astridpark.

KermissenBewerken

Jaarlijks staan in Brugge verschillende kermissen, zo'n 23 in totaal. Enkele voorbeelden zijn de Krokuskermis op het Simon Stevinplein, de Halfvastenkermis, de Paaskermis, de Winterfoor en de Verloren Hoekkermis, allemaal in de binnenstad, de Lentekermis in Sint-Kruis en de Oktoberkermis in Sint-Andries. Verder zijn er nog verscheidene andere kermissen in de stadsrand, alsook diverse (dorps)kermissen in Dudzele, Lissewege, Zwankendamme en Zeebrugge.

De grootste kermis in Brugge is de Meifoor. Ze palmt elk jaar rond mei gedurende ongeveer een maand heel 't Zand, een deel van het Koning Albertpark, de Hauwerstraat, het Beursplein en een deel van het Simon Stevinplein in, en telt een 90-tal attracties. De Meifoor ontstond in het jaar 1200, toen de eerste internationale jaarmarkt werd gehouden. Een recentere traditie is dat de Meifoor start met een verklede kinderstoet.

Parken en domeinenBewerken

 
Het Minnewater naast het Minnewaterpark.

In de binnenstad en Kristus-Koning bevinden zich volgende stadsparken:

In en aan de rand van de deelgemeenten rond de binnenstad liggen nog volgende parken en parkbossen:

 
Boudewijn SeaparkBewerken
  Zie Boudewijn Seapark voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het Boudewijn Seapark is een attractiepark even buiten het stadscentrum. Het herbergt een van Europa's grootste dolfinaria voor dolfijnen en zeeleeuwen.

BibliothekenBewerken

  Zie lijst van bibliotheken in Brugge voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

EconomieBewerken

TewerkstellingBewerken

Brugge is economisch een belangrijk centrum. De stad telt na Antwerpen en Gent het hoogste aantal arbeidsplaatsen in Vlaanderen: meer dan 74.000 in 2012. De werkgelegenheidsgraad (het aantal arbeidsplaatsen per 100 inwoners op arbeidsleeftijd) in Brugge bedroeg dat jaar 107,7%.[4] Het aantal uitgaande pendelaars uit Brugge is dan ook relatief laag: 37,3% van de loontrekkende bevolking verlaat de stad voor het werk (2011). Dit is het laagste aandeel in heel België, gevolgd door Antwerpen (37,6%) en Gent (40,3%). De overige 62,7% in Brugge woont én werkt dus in de stad.[8] Van het totaal aantal werknemers met een job in Brugge, komt 58% uit een andere gemeente.[9] Van de Brugse bevolking op beroepsactieve leeftijd (20-64 jaar) werkte in 2012 73,3%.[4]

De arbeidsplaatsen in Brugge worden ingevuld door zo'n 62.000 arbeiders en bedienden (respectievelijk ruim 21.100 en bijna 40.700) in 2008, en circa 11.500 zelfstandigen en helpers (2012). Wat arbeiders en bedienden betreft, is het grootste aantal – ruim 30.000 waarvan bijna 25.000 bedienden (2008) – in de quartaire sector tewerkgesteld. De tertiaire sector volgt met ruim 24.000 arbeiders en bedienden (2008). De secundaire sector stelt er zo'n 7.500 tewerk (2008). In de primaire sector werkte in 2008 slechts een 60-tal arbeiders en bedienden.[10]

In 2015 telde Brugge op 1 januari 9.536 btw-plichtige ondernemingen, circa 1.800 meer dan in 2000.[4]

Op 1 januari 2013 telde Brugge 3.618 niet-werkende werkzoekenden, of zo'n 6,6% van de beroepsbevolking, waarvan 36% langdurig. Dit is een status quo tegenover 2002. Hiermee scoort Brugge iets beter dan het Vlaamse gemiddelde.[4]

Het gemiddelde jaarinkomen per inwoner bedroeg 17.847 euro in 2011.[3]

De belangrijkste tewerkstellingssectoren in Brugge zijn metaal en mechatronica, zorg, transport, distributie en logistiek, voeding, en print, multimedia en creatieve sector. In tegenstelling tot wat vaak wordt aangenomen, is de tewerkstelling in de binnenstad slechts in beperkte mate rechtstreeks gelinkt aan toerisme, maar hoofdzakelijk aan de klassieke sectoren zoals onderwijs, gezondheidszorg, dienstverlening en groot- en kleinhandel.[11]

 
De Elly Mærsk, een van de grootste containerschepen ter wereld, in het Albert II-dok in de voorhaven.

HavenBewerken

  Zie Zeehaven van Brugge voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Zeebrugge, de zeehaven van Brugge, is een moderne haven en een belangrijke speler in Europa, vooral op vlak van nieuwe wagens, waarvoor het de belangrijkste haven ter wereld is, roroverkeer en aardgas.

De haven in zijn geheel is de grootste werkverlener van Brugge. Hoewel vaak wordt aangenomen dat het toerisme een van de belangrijkste werkverschaffers van de stad is, zorgt de toeristisch-recreatieve sector voor slechts ongeveer 6.000[12] van de in totaal circa 74.000 jobs in Brugge. Daartegenover brengt de haven ruim 20.000 directe en indirecte jobs met zich mee (vte)[13].

Overige bedrijven- en industriezonesBewerken

Naast de haven zijn er nog verschillende andere handels- en industriezones; zo zijn er (met tussen haakjes de eventuele aanwezigheid van een groot bedrijf uit de Brugse regio): Blauwe Toren (met onder meer Marine Harvest Pieters), De Spie, Dreef Ter Panne, Herdersbrug (het noordelijke deel van de binnenhaven, met onder meer STEG-centrale Electrabel), Steenkaai (met Structo Beton), Ten Briele (met onder meer Bombardier Transportation (La Brugeoise et Nivelles) en Dana - Spicer Off-Highway), Vogelzang en Waggelwater.

Op de Chartreusesite en nabij de Kinepolis-site, in het zuiden van de stad, is een Headquarterszone gepland. Deze zone zou zich richten op het samenbrengen van diensten van grotere, dikwijls internationaal gerichte ondernemingen, organisaties en instellingen. De diensten zouden betrekking hebben op centrale leiding zoals strategische planning en coördinatie, ondersteunende diensten, opleiding, research en development, innovatie en kenniscentra, financiële operaties, marketing en verkoop, telecommunicatie en dergelijke meer.

WinkelenBewerken

 
De Noordzandstraat, met rechts de ingang van het Zilverpand.

De belangrijkste winkelstraten in de binnenstad zijn deze twee die 't Zand met de Grote Markt verbinden; ze lopen parallel. Komende van 't Zand heet de noordelijke over twee derde van de lengte Noordzandstraat, en verder Geldmuntstraat; de zuidelijke heet over één derde, tot aan de Sint-Salvatorskathedraal, Zuidzandstraat, en verder Steenstraat. Tussen deze twee assen in ligt ter hoogte van de kathedraal het winkelcentrum Zilverpand.
Andere winkelstraten in het centrum zijn de Academiestraat, de Braambergstraat/Predikherenstraat, de Ezelstraat/Sint-Jakobsstraat, de Gentpoortstraat, de Grote Markt, de Katelijnestraat/Mariastraat, het Genthof, de Langestraat/Hoogstraat, de Philipstockstraat, het Simon Stevinplein, de Sint-Amandsstraat, de Smedenstraat, 't Zand, de Vlamingstraat en de Wollestraat/Eekhoutstraat. Aan de Burg is er nog de winkelgalerij Ter Steeghere.

Buiten de binnenstad vormen de Maalse Steenweg in Sint-Kruis, de as Sint-PieterskaaiFort Lapin in Sint-Pieters, de winkelcentra Hoge Express in Sint-Andries, Expresspark in Sint-Michiels en V-Market in Sint-Pieters, het Winkelcentrum Sint-Kruis, en het bedrijventerrein Blauwe Toren, inclusief het winkelcentrum B-Park, belangrijke winkelzones, dan wel met een beperkter funshopping-karakter.

De winkelleegstand in Brugge bedroeg eind 2015 nauwelijks 3%. In geen enkele Belgische stad is deze leegstand procentueel lager.[14]

MarktenBewerken

  • De zaterdagmarkt wordt elke zaterdagvoormiddag gehouden van 8.00 tot 13.00 uur op 't Zand, het Beursplein en in de Hauwerstraat. Op de zaterdagmarkt wordt voornamelijk nieuwe koopwaar aangeboden.
  • De zondagmarkt vindt elke zondagvoormiddag plaats van 8.00 tot 13.00 uur op de terreinen van de veemarkt in Sint-Michiels. Op de zondagmarkt wordt nieuwe koopwaar aangeboden.
  • De woensdagmarkt heeft elke woensdag plaats van 08.00 uur tot 13.00 uur op de Grote Markt, of soms op de Burg. Op deze markt is er enkel verkoop van voeding, groenten en fruit, bloemen en planten.
  • De vismarkt vindt bijna elke dag plaats, uitgezonderd op zon- en feestdagen, van 8.00 tot 13.00 uur, onder de overdekte gaanderijen op de Vismarkt.
  • De folkloremarkt wordt gehouden onder de bomen langs de Dijver en onder de overdekte gaanderijen van de Vismarkt. Op deze markt is enkel de verkoop van tweedehands koopwaar van minstens vijftig jaar oud of van zelfvervaardigde afgewerkte producten van een folkloristisch of kunstberoep toegestaan.
  • De maandagmarkt wordt elke maandagvoormiddag gehouden van 8.00 tot 13.00 uur op het plein 'Onder de Toren' in Lissewege. Op de maandagmarkt wordt nieuwe koopwaar aangeboden.
  • De vrijdagmarkt wordt elke vrijdagvoormiddag gehouden van 8.00 tot 13.00 uur op het Marktplein in Zeebrugge. Op de vrijdagmarkt wordt nieuwe koopwaar aangeboden.

Verkeer en vervoerBewerken

 
Hoofdwegen en spoorwegen in Brugge.

Wegen en snelwegenBewerken

Langs de zuidrand van Brugge loopt de A10/E40, die de kust met Gent, de hoofdstad Brussel en het binnenland verbindt. Net ten westen van Brugge, in Jabbeke, is er aansluiting met de A18/E40, vanaf waar de E40 de A18 volgt, parallel met de kust richting Frankrijk, en niet meer de A10, die doorloopt naar Oostende. Vanuit Brugge loopt zuidwaarts de A17/E403 door de provincie richting Kortrijk en Doornik. Aansluitend op de A17 in Brugge loopt noordwaarts de expresweg N31 verder richting Zeebrugge en de zeehaven; deze weg fungeert tevens als westelijke grote ring van de stad. Naast de N31 geldt ook de N49/E34, ten noordoosten van de stad, als belangrijke ontsluitingsweg voor de haven. De A11, die langsheen de achterhaven loopt, verbindt de N31 in het noorden van de stad met de N49 bij Westkapelle.

 
De autoweg N351 (Bevrijdingslaan) door het industrieterrein Waggelwater, met op de achtergrond spoorlijn 51.

Verschillende gewestwegen doen ook de stad aan. De belangrijkste zijn de N9, die Brussel via Gent en Brugge met Oostende verbindt, en de twee wegen die ongeveer parallel aan de snelweg A17 naar het zuiden van de provincie lopen, namelijk de N50 naar Kortrijk, en de steenweg Brugge-Torhout-Roeselare-Menen (N32).

Rond het centrum van Brugge loopt de stadsring R30.

SpoorwegenBewerken

Brugge heeft een hoofdstation, Station Brugge, gelegen aan de zuidwestelijke rand van de binnenstad, en vier (onbemande) haltestations: Brugge-Sint-Pieters, Lissewege, Zeebrugge-Dorp en Zeebrugge-Strand. Twee nieuwe haltestations zijn nog gepland: in het noorden van de stad, bij Blauwe Toren, en het zuiden, op de Chartreusesite.

Vanuit Brugge is er een spoorlijn westwaarts, richting Oostende (lijn 50A), noordwestwaarts, richting Blankenberge (lijn 51), noordwaarts, richting Zeebrugge (lijn 51A), noordoostwaarts, richting Knokke-Heist (lijn 51B), zuidoostwaarts, richting Gent en Brussel (lijn 50A), en zuidwaarts, richting Kortrijk (lijn 66).

Minstens één tot meerdere IC-treinen per uur verbinden Brugge (hoofdstation) rechtstreeks met andere belangrijke steden in België, zoals Brussel, Gent, Antwerpen, Luik, Kortrijk of Hasselt. Daarnaast zijn er verschillende lokale treinen en piekuurtreinen.

In het kader van het Neptunusplan van De Lijn zijn er ontwerpen voor een lightrailverbinding tussen Zeebrugge en Brugge (met een eventuele doortrekking tot in Torhout) en tussen Brugge en Oostende.

WaterwegenBewerken

De historische verbinding van het stadscentrum met de Noordzee via het Zwin is verdwenen; in de plaats ligt een moderne zeehaven in Zeebrugge. Brugge zelf ligt nog steeds op een knooppunt van verscheidene kanalen en vaarten. Het Boudewijnkanaal loopt door het hele havengebied en verbindt de Brugse binnenhaven met de Zeebrugse voorhaven en de Noordzee. De Damse Vaart loopt van de Dampoortsluis, aan de Dampoort, noordoostwaarts naar het Nederlandse grensstadje Sluis en dient tegenwoordig vooral voor pleziervaart en recreatieve doeleinden. De kanalen Gent-Brugge en Brugge-Oostende zijn belangrijker voor de industriële binnenvaart. Ze zijn met elkaar verbonden via de Ringvaart, die langs de oostzijde rond het stadscentrum loopt. De Ringvaart is via de Boudewijnsluis met de binnenhaven verbonden.

 
De Koningsbrug over de Spiegelrei, met op de achtergrond de Poortersloge.
 
De Coupure.

Vanwege het toenemende gebruik van de binnenvaart door Brugge, met veel openstaande bruggen over de Ringvaart als gevolg, ontstaan er geregeld verkeersinfarcten op het stuk stadsring parallel met de Ringvaart. Om de Ringvaart te ontlasten en de ontsluiting van de haven via de binnenwateren te verbeteren, zijn er plannen voor de verbreding van het Schipdonkkanaal, zodat dit volledig toegankelijk wordt voor binnenschepen. Dit zou het aldus mogelijk moeten maken voor binnenschepen om vanuit de haven het binnenland in te kunnen zonder daarvoor nog door Brugge heen te moeten, met alle verkeersproblemen van dien. Deze mogelijke verbreding stuit echter op ernstige tegenstand, omdat een uniek landschap, dat zich culmineert in de kanalenkruising bij De Siphon, dreigt te worden aangetast.

Door de binnenstad lopen verschillende reien (grachten). Sommige daarvan worden in de zomer en tijdens het voor- en najaar bevaren door toeristenbootjes.

Jachthavens en aanmeerplaatsen voor kortverblijf zijn er aan de Coupure, aan de Houtkaai, aan het Kanaaleiland en in Zeebrugge. Voor woonboten zijn er plaatsen op de Ringvaart aan de Kruisvest, en op het kanaal Brugge-Oostende aan de Kolenkaai.

LuchthavenBewerken

Op het grondgebied van Brugge zelf ligt er geen luchthaven, maar de dichtstbijzijnde luchthaven ligt op ongeveer 25 kilometer van het centrum van de stad. Deze luchthaven ligt in Oostende en heet officieel "Internationale Luchthaven Oostende-Brugge".

Openbaar stadsvervoerBewerken

 
Busstation 't Zand.
  Zie Brugse stadsbus voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Tussen 1913 en 1951 bestond het openbaar vervoer in Brugge grotendeels uit elektrische trams, uitgebaat door de NMVB. In 1950 begon Brugge als eerste stad in België haar trams te vervangen door 'modern stadsvervoer', de stadsbus.

Op vandaag wordt het openbaar vervoer in Brugge, net zoals in de rest van Vlaanderen, geëxploiteerd door De Lijn. Het bestaat uit een uitgebreid busnetwerk, onderverdeeld in stads- en streeklijnen. Er zijn 18 stadslijnen, die naar alle hoeken van de stad leiden, en 24 streek- en voorstadslijnen, die Brugge verbinden met voorsteden, dorpen of steden in de grote regio rond de stad. De busverbinding met het Nederlandse Breskens wordt medegeëxploiteerd door Connexxion. Door Zeebrugge passeert ook nog de Kusttram.

Zoals aangehaald onder Spoorwegen, zijn er ook plannen voor een noord-zuidlightrailverbinding door Brugge.

OnderwijsBewerken

 
De Vives-campus in Sint-Michiels.

Brugge is in het noorden van de provincie een scholencentrum. In de binnenstad liggen een 15-tal middelbare scholen, een aantal basisscholen en enkele hogescholen, zoals een afdeling van de Hogeschool West-Vlaanderen (HOWEST), de verschillende campussen van het postuniversitaire Europacollege, en het Grootseminarie. In de gebouwen van het Grootseminarie is tevens een afdeling van de Universiteit van de Verenigde Naties (UNU-CRIS) gehuisvest, een onderzoeksinstituut dat nauw samenwerkt met het Europacollege en ingebed is in de academische werking van de Universiteit Gent en de Vrije Universiteit Brussel.

In Sint-Michiels bevinden zich ook nog enkele hogescholen, zoals een campus van HOWEST en een campus van de Katholieke Hogeschool Vives. Nabij het hoofdstation ligt een universiteitscampus van de Katholieke Universiteit Leuven: KU Leuven Campus Brugge. Voorts is er in Sint-Michiels een topsportschool in het Koninklijk Technisch Atheneum (KTA). Andere scholen liggen verspreid over de deelgemeenten van de stad.

  Zie de categorie 'School in Brugge' voor andere op Wikipedia beschreven Brugse scholen.

SportBewerken

VoetbalBewerken

 
Het Jan Breydelstadion.

Als grote stad in de provincie was Brugge een van de belangrijke plaatsen voor de ontwikkeling van het voetbal in het westen van Vlaanderen op het eind van de 19e eeuw. Club Brugge en Cercle Brugge zijn twee van de oudste clubs van het land, haalden beide landstitels en spelen nog steeds in de hoogste afdelingen, met Club Brugge als een van de topclubs van het land. Vroeger hadden de twee teams hun eigen stadion: Club het Albert Dyserynckstadion (in de volksmond "De Klokke"), Cercle het Edgard De Smedtstadion. Tegenwoordig spelen beide clubs in het Jan Breydelstadion (29.062 zitplaatsen) in Sint-Andries, hetgeen eigendom is van de stad Brugge. Er zijn echter plannen voor twee nieuwe stadions in het noordwesten van de stad, aan de Blankenbergse Steenweg nabij bedrijventerrein Blauwe Toren. Het stadion van Club zou 44.000 zitplaatsen tellen en door de club zelf betaald worden, dat van Cercle zou 12.000 zitjes tellen en deels gefinancierd worden door de stad. Dat stadion zou dan ook gebruikt worden voor evenementen.

Andere Brugse clubs die zijn aangesloten bij de KBVB zijn Daring Brugge, Eendracht Brugge, KSK Steenbrugge, Dosko Sint-Kruis, Jong Male VV, Zeehaven Zeebrugge, RFC Lissewege en VK Dudzele, alle uitkomend in de provinciale reeksen, de damesvoetbalclubs Club Brugge Dames en Cerkelladies Brugge, uitkomend in respectievelijk de eerste en derde klasse van het damesvoetbal, en de jeugdvoetbalclub JVV Sint-Andries.

In 2000 was Brugge een van de gaststeden voor het Europees voetbalkampioenschap Euro 2000. Naar aanleiding hiervan werd het voormalige Olympiastadion uitgebreid en kreeg het de naam "Jan Breydelstadion".

WielrennenBewerken

Brugge speelde lang een belangrijke rol in de Ronde van Vlaanderen: van 1998 tot en met 2016 werd op de Grote Markt het officieuze startschot van de Ronde gegeven. De officiële start vond telkens op een locatie buiten de binnenstad plaats.
Tot en met 1989 en terug opnieuw sinds 2017 is Brugge de start- en aankomstplaats van de Elfstedenronde. Voorts start jaarlijks de Driedaagse Brugge-De Panne op de Brugse Grote Markt en passeert ieder jaar de tweede rit van de Driedaagse van West-Vlaanderen langs Brugge.

In het Bloso-centrum "Julien Saelens" in Assebroek ligt een openluchtwielerbaan, genoemd naar voormalig Belgisch wielrenner Patrick Sercu.

AndereBewerken

In het basketbal, het volleybal, het hockey, het rugby noch het handbal heeft Brugge een echt grote club. Het best geklasseerde basketbalteam in de nationale afdelingen is Racing Brugge, dat in Tweede Landelijke speelt. Het hoogst geklasseerde volleybalteam, Olva Brugge, komt uit in de Eerste divisie landelijk. De Koninklijke Hockey Club Brugge speelt in Derde nationale, de Brugsche Rugby Club komt uit in de Derde afdeling van de nationale reeksen, en de hoogst geklasseerde handbalclub, HC Olva Brugge, speelt in de regionale reeksen van West-Vlaanderen.

Jaarlijks afgewerkte loopwedstrijden in het Brugse zijn onder andere Dwars door Brugge (15 km), de Great Bruges Marathon (42,2 km) Oostende-Brugge Ten Miles (16,1 km), Damme-Brugge-Damme (10 km), Urban Trail Brugge (10 km), de Kerstloop Brugge (10 km) en de Midzomerrun Brugge (13 km). Jaarlijkse zwemwedstrijden zijn onder meer de Brugse Zwemdoortocht, door de reien, en de Internationale zwemwedstrijd Damme-Brugge, via de Damse Vaart. Daarnaast zijn er elk jaar onder andere ook de Triatlon door Brugge, de Haventriatlon Zeebrugge, de Brugse Kajakdoortocht en de roeiwedstrijd Brugge Boat Race.

De sport krachtbal is door de Brugse sportleraar Etienne Schotte uitgevonden. In de regio Brugge zijn er dan ook tal van krachtbalclubs, waarvan zes uit Brugge zelf: Sporting Brugge, KBC Sint-Michiels, KSVV Inter Assebroek, KBC Male, Avanti Lissewege en Noordster Dudzele.

In Sint-Andries ligt naast het Jan Breydelstadion het polyvalent zwembadcomplex S&R Olympia, met onder andere een olympisch topsportbad, warmwaterbaden, buitenbaden en sauna's. Het complex werd in 2015 geopend en verving het voormalige Olympiabad, dat ernaast lag. Andere belangrijke openbare zwembaden zijn het Interbad in Sint-Kruis en het Jan Guilinibad in Kristus-Koning. In het Bloso-centrum "Julien Saelens" bevindt zich voorts nog een atletiekstadion (de thuishaven van atletiekclub Olympic Brugge) en is sinds 2012 het grootste overdekte Bloso-topsportcomplex gevestigd. Verder is er in het Boudewijn Seapark een indoor schaatsbaan, en in Vogelzang, in Sint-Michiels, een indoor skipiste.

GezondheidszorgBewerken

 
Het AZ Sint-Jan.

De twee grootste ziekenhuizen in Brugge zijn het AZ Sint-Jan en het AZ Sint-Lucas, gelegen in respectievelijk het noordwesten (Sint-Pieters) en het zuidoosten (Steenbrugge) van de stad. Het zijn grote algemene ziekenhuizen waar men terechtkan voor basiszorg tot zeer gespecialiseerde zorg. Het AZ Sint-Jan is samen met het Sint-Franciscus Xaveriusziekenhuis, dat zich in het stadscentrum bevindt, onderdeel van het AZ Sint-Jan Brugge-Oostende AV.

Net buiten het stadscentrum in Sint-Michiels ligt het PZ Onze-Lieve-Vrouw, een algemeen psychiatrisch ziekenhuis dat beschikt over vier gespecialiseerde klinieken en een afdeling voor psychiatrische intensieve zorg. Voorts bevindt zich in Sint-Pieters nog het Psychotherapeutisch Centrum Rustenburg, een centrum voor psychotherapie, en in de binnenstad het privéziekenhuis Cosmipolis Clinic, de eerste multidisciplinaire privékliniek in België, met als specialiteit voornamelijk plastische en esthetische chirurgie.

  Voor voormalige Brugse ziekenhuizen, zie de categorie Ziekenhuis in Brugge.

ReligieBewerken

In Brugge zetelt de bisschop van het bisdom Brugge. In de kathedraal is het Sint-Salvatorskapittel gevestigd. Het stadscentrum telt 10 parochies. In de stad liggen enkele kloosters van diverse orden. Aan de rand liggen enkele abdijen, zoals de Sint-Andriesabdij Zevenkerken in Sint-Andries, de voormalige Sint-Trudoabdij in Male en de voormalige Sint-Pietersabdij in Steenbrugge. Het religieuze volksleven wordt gekenmerkt door de Heilig-Bloedcultus en de Brugse Belofte, die worden georganiseerd door broederschappen die in de stad zetelen. Ook de talrijke oude godshuizen, het Oud Sint-Janshospitaal en het begijnhof zijn belangrijke religieuze plaatsen in de stad.

Daarnaast zijn er ook andere kerken en religies vertegenwoordigd, zoals de Verenigde Protestantse Kerk, de Adventkerk, de Anglicaanse Kerk, de Vrije Evangelische Kerk, de Orthodoxe Kerk, Jehovagetuigen en de Islam. In de stad bevinden zich ook meerdere loges van de vrijmetselarij en de para-vrijmetselarij.

  Zie ook de lijst van kerkgebouwen in Brugge.

PolitiekBewerken

Brugge is de provinciehoofdstad van de provincie West-Vlaanderen; het Provinciehuis Boeverbos staat in de deelgemeente Sint-Andries van de stad Brugge. Aan de westkant van het station van Brugge staat het Jacob van Maerlantgebouw met daarin het Vlaams Administratief Centrum (VAC) van de Vlaamse overheid en van de federale overheid.

StructuurBewerken

Brugge Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau   Europese Unie   België   Vlaanderen   West-Vlaanderen Brugge Brugge
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegen­woordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Brugge Brugge Brugge Brugge
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

College van burgemeester en schepenenBewerken

College van burgemeester en schepenen
Functie Naam (partij) Bevoegdheden
Burgemeester Renaat Landuyt (sp.a) algemeen beleid, coördinatie, informatie, communicatie, netwerking, administratieve vereenvoudiging, politie, verkeer, vergunningen, stedenbeleid, veiligheidscontract, Europese aangelegenheden, havenbeleid, cultuur en toerisme
Eerste Schepen Franky Demon (CD&V) ruimtelijke ordening, huisvesting en stadsontwikkeling, urbanisatie, jeugd en Brugge studentenstad
Schepen Dirk De fauw (CD&V) welzijn, diversiteit en noord-zuidbeleid; OCMW-voorzitter
Annick Lambrecht (sp.a) mobiliteit, energie, sport en evenementenbeleid
Frank Vandevoorde (sp.a) onderwijs en gezondheid, brandweer
Boudewijn Laloo (CD&V) financiën, erediensten, geschillen en eigendommen
Hilde Decleer (CD&V) kmo, Brugge-winkelstad, landbouw en visserij, markten, kermissen, bootjes en koetsen, facilitair beheer
Jos Demarest (CD&V) tewerkstellingsbeleid, sociale economie en personeelsbeleid
Martine Matthys (CD&V) bevolking, burgerlijke stand, personen met een handicap, seniorenparticipatie
Mieke Hoste (sp.a) leefmilieu, dierenwelzijn, sociaal-culturele verenigingen, toeristische organisaties, Zeebrugge-bad
Philip Pierins (sp.a) openbare werken, groen
  Zie ook de lijst van burgemeesters van Brugge.
  Zie ook de lijst van stadssecretarissen van Brugge.

Verkiezingsresultaten sinds 1976Bewerken

Resultaten van de gemeenteraadsverkiezingen in Brugge na de gemeentefusie van 1971.[15]

Partij 10-10-1976[16] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012 14-10-2018
Stemmen / Zetels % 47 % 47 % 47 % 47 % 47 % 47 % 47 % 47
PVDA1 / PVDA+2 0,721 0 0,291 0 0,251 0 0,421 0 0,321 0 0,312 0 - 1,81 0
AGALEV1 / Groen!2 / Groen3 - 3,791 1 7,541 3 7,571 3 8,351 3 6,452 2 8,843 3 10,83 5
SP1 / sp.a-Spirit2 / sp.a3 / sp.a de Brugse Lijst4 25,441 13 32,321 18 35,641 19 27,001 15 23,601 12 24,252 12 26,773 14 19,44 10
BVV1 / PVV2 / VLD3 / Open Vld4 / Open Vld Plus5 5,981 2 6,651 2 10,052 4 14,463 7 16,993 8 11,533 5 10,994 5 13,34 6
CVP1 / CD&V-N-VAA / CD&V2 43,291 22 31,641 17 28,441 15 33,551 18 35,971 19 38,86A 18 26,562 13 31,92 17
VU-CD1 / VU2 / VU&ID3 / CD&V-N-VAA / N-VA4 20,71 10 13,432 6 9,282 4 4,212 1 3,683 1 2 19,794 10 11,74 5
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2 - 0,441 0 1,581 0 7,861 3 10,431 4 16,242 8 5,402 2 9,22 4
Andere (*) 3,86 3,01 1,19 4,95 0,66 2,36 1,64 1,9
Totaal stemmen 81919 83240 84820 83322 83660 86359 82856 84272
Opkomst % 92,73 91,45 91,48 93,19 89,23 90,6
Blanco en ongeldig % 3,79 4,80 4,59 5,17 3,98 4,37 2,75 2,8

(*) 1976: ONAFH (2,94%), BP (0,92%) / 1982: NORMAL (2,0%), BP (0,74%), RAD (0,27%) / 1988: ALLEEN (0,58%), ZWP (0,39%), PAIX (0,11%), GPR (0,11%) / 1994: WOW (2,12%), ROSSEM (0,94%), ROBINH (0,92%), LIEFDE (0,54%), PAIX (0,24%), NWP (0,19%) / 2000: ZOOZ (0,41%), NWP (0,25%) / 2006: BRON & Decoorne (1,45%), BEU (0,51%), Belg.Unie-BUB (0,4%) / 2012: Lijst Burgemeester (0,79%), LDD (0,50%), VCD (0,35%) / 2018: Doe Geweune (1,6%), Vlaamse Christen Partij (0,3%)
De zetels van de gevormde coalitie krijgen als achtergrondkleur de partijkleur. De zetels van de lijst die de burgemeester levert, staan vetjes afgedrukt.

De volgende gemeenteraad wordt zes jaar later, op 13 oktober 2024, gekozen.

SamenwerkingsverbandenBewerken

Om principiële redenen is de stad Brugge tot op heden nooit jumelages aangegaan met andere steden. Zonder het nut te willen ontkennen van deze jumelages voor gemeenten met minder internationale contacten, is de voornaamste reden dat men steeds van oordeel is geweest dat het moeilijk is een keuze te maken en een internationaal gerichte stad als Brugge zich in feite mag beschouwen als 'gejumeleerd met de wereld'. Verder vreesde men dat, zoals men vaak elders kon vaststellen, deze jumelages vooral aanleiding zouden zijn voor reisjes van mandatarissen en bestuursleden van verenigingen, op kosten van de stadskas.

Als gevolg hiervan heeft de stad Brugge in de jaren 1950 een jumelage geweigerd met Nice en andere steden, die door een Belgisch ambassadeur was ondertekend buiten het medeweten van het stadsbestuur. Een Belgisch consul in Oldenburg liet het stadsbestuur van Brugge een vriendschapsoorkonde ondertekenen in de jaren 1970, die hij dan vergeefs als een 'jumelage' heeft willen doen doorgaan.

De jumelages die bestonden op vroegere randgemeenten werden na de samenvoeging tot Groot-Brugge in 1971 niet meer voortgezet.

Dit alles belet niet dat concrete vormen van samenwerking van kortere of langere duur tot stand zijn gekomen:

  Bastenaken
Na Wereldoorlog II en tot in de jaren 1970 had Brugge (meer bepaald de Brugse Brandweer) vriendschapsrelaties met Bastenaken (Bastogne) in de provincie Luxemburg. Elk jaar werd aan een aantal kinderen uit deze geteisterde stad een vakantie in Zeebrugge aangeboden.
  Arolsen
De stad Brugge was vanaf de jaren 1950 tot in de jaren 1980 de peter van het Eerste Regiment Jagers te Paard, gelegerd in Arolsen (Duitsland).
  Salamanca
Naar aanleiding van het feit dat beide steden in 2002 culturele hoofdstad van Europa waren, heeft Brugge contacten aangeknoopt met Salamanca (Spanje), wat tot bescheiden uitwisselingen en een paar gezamenlijke initiatieven heeft geleid.
  Bergen
In 2007 is tussen de steden Brugge en Bergen (Mons) (Henegouwen) een samenwerking tot stand gekomen op cultureel en artistiek gebied, in het vooruitzicht van Bergen als Europese culturele hoofdstad.
  Burgos
De burgemeesters van Burgos (Spanje) en Brugge ondertekenden op 29 januari 2007 een intentieverklaring over een toekomstige samenwerking. Vooral op het vlak van cultuur, toerisme en economie wilden beide steden samenwerken. Hiervan is weinig of niets in huis gekomen.

Bekende personenBewerken

  Zie lijst van Bruggelingen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bekende naamdragersBewerken

VariaBewerken

DialectBewerken

  Zie Brugs (dialect) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In Brugge wordt een typische variant van het West-Vlaams algemeen als omgangstaal gebruikt. Het "echte" Brugse stadsdialect onderscheidt zich duidelijk van andere West-Vlaamse dialectvarianten.

FictieBewerken

 
De Meebrug over de Groenerei.

Films, series of boeken waarin Brugge een hoofdrol speelt of (als decor) voorkomt:

MediaBewerken

In de negentiende eeuw werden in Brugge meer dan een half dozijn week- en dagbladen gepubliceerd, zowel in het Frans als in het Nederlands. De ene na de andere verdwenen, totdat alleen nog het Brugsch Handelsblad overbleef. Het werd een lokale editie van de Krant van West-Vlaanderen. Daarnaast zijn er Vlaamse dagbladen, zoals Het Nieuwsblad of Het Laatste Nieuws, met een regionaal katern voor Brugge (en de Oostkust).

Lokale radiozenders in de stad zijn VBRO (89.6 MHz), Radio Brugs Ommeland (102.7 MHz), Elisa FM (105.3 MHz) en Villa Bota (106.4 MHz).[50]

De regionale televisiezender voor de grote Brugse regio is Focus.

ZwanenBewerken

Op de reien in Brugge zijn vaak zwanen te vinden. De naam Pieter Lanchals wordt voor altijd met deze zwanen verbonden. Hij was schout, baljuw en raadsheer van Maximiliaan van Oostenrijk.

Vooral na de dood van Maria van Bourgondië (1482) beleefde Brugge woelige tijden. Maximiliaan wilde de macht van de gemeenten breken en hen een maximum aan belastingen opleggen. Brugge was zijn eerste doelwit. Daarom sloten de Bruggelingen Maximiliaan een tijdlang op in het huis Craenenburg op de Markt. Vanuit een getralied raam was hij dagenlang getuige van de folteringen die men een aantal hem trouw gebleven edellieden en burgers oplegde alvorens ze onthoofd werden. Ook Pieter Lanchals verloor er letterlijk het hoofd: dit werd op een piek op de Gentpoort geplaatst.

Aan deze echt gebeurde feiten voegt de legende toe dat Maximiliaan, eenmaal weer vrijgelaten en opnieuw aan de macht, de Bruggelingen verplichtte ten eeuwigen dage "langhalzen" of zwanen op de reien te onderhouden. Echter, dankzij oude rekeningen van de stad, die de kosten voor het onderhoud van de zwanen vermelden, is geweten dat ze al lang voor de geboorte van Pieter Lanchals op de Brugse wateren te zien waren. Zo worden ze al in 1403 vermeld.

Externe linksBewerken

LiteratuurBewerken

  • A. DUCLOS, Bruges, histoire et souvenirs, Brugge, 1910.
  • Karel DE FLOU, Woordenboek der toponymie van Westelijk Vlaanderen, 1914-1938.
  • M. GYSSELING, Etymologie van Brugge, in: Handelingen van de Koninklijke Commissie voor Toponymie en Dialectologie, Brussel, 1944.
  • Jos DE SMET, De hydrografie van de stad Brugge, in: Handelingen van het Genootschap voor geschiedenis te Bugge, 1949.
  • Adriaan VERHULST, Les origines et l'histoire ancienne de la ville de Bruges, in: Le Moyen Age, 1960.
  • Jos DESMET, De evolutie van het Brugse stadsgebied, in: Handelingen van het Genootschap voor geschiedenis te Brugge, 1963.
  • Hervé ANECA, Het slopen van het castrum in Oudenburg en de vroegste geschiedenis van Brugge, in: Belgisch Tijdschrift voor filologie en geschiedenis, 1964.
  • M. GYSSELING, Een nieuwe etymologie van Brugge, in: Naamkunde, 1971.
  • Panorama van Brugse geschiedschrijving sedert Duclos, Brugge, 1972.
  • André VANHOUTRYVE, Bibliografie van de geschiedenis van Brugge, 6 delen, Handzame/Brugge, 1972-1990.
  • J. A. VAN HOUTTE, De geschiedenis van Brugge, Tielt, Lannoo, 1982.
  • V. VERMEERSCH (red), Brugge en de zee, Antwerpen, Marcatorfonds, 1982.
  • Fernand BONNEURE, Brugge Beschreven. Hoe een stad in teksten verschijnt, Brussel, 1984.
  • Marc RYCKAERT, Brugge. Historische stedenatlas, Brussel, Gemeentekrediet, 1991.
  • André VANDEWALLE (red), Brugge, de geschiedenis van een Europese stad, Tielt, Lannoo, 1999.
  • Jan DUMOLYN & Andrew BROWN (ed.), Medieval Bruges (850-1550), Cambridge University Press, 2018.

Externe linksBewerken