Harelbeke

gemeente en stad in West-Vlaanderen, België

Harelbeke is een plaats en stad in de Belgische provincie West-Vlaanderen. De stad ligt aan de rivier de Leie en telt ongeveer 28.500 inwoners. De bebouwing van Harelbeke sluit aan op de verstedelijkte kern van de stad Kortrijk.

Harelbeke
Oarelbeke
Stad in België Vlag van België
Harelbeke Sint-Salvatorkerk - 0.JPG
Centrum van Harelbeke met Sint-Salvatorkerk
Vlag van Harelbeke Wapen van Harelbeke
Harelbeke (België)
Harelbeke
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag West-Vlaanderen West-Vlaanderen
Arrondissement Kortrijk
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
29,4 km² (2019)
52,51%
19,75%
27,74%
Coördinaten 50° 51' NB, 3° 19' OL
Bevolking (bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
28.614 (01/01/2021)
50,05%
49,95%
973,4 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2021)
19,14%
60%
20,86%
Buitenlanders 6,52% (01/01/2021)
Politiek en bestuur
Burgemeester Alain Top (sp.a-Groen)
Bestuur Vooruit-Groen, CD&V
Zetels
Vooruit-Groen
CD&V
Open VLD
N-VA
Vlaams Belang
29
11
7
5
4
2
Economie
Gemiddeld inkomen 19.199 euro/inw. (2018)
Werkloosheidsgraad 4,16% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
8530
8531
8531
Deelgemeente
Harelbeke
Bavikhove
Hulste
Zonenummer 056
NIS-code 34013
Politiezone Gavers
Hulpverleningszone Fluvia
Website www.harelbeke.be
Detailkaart
HarelbekeLocation.png
ligging binnen het arrondissement Kortrijk
in de provincie West-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België

GeschiedenisBewerken

 
De stad in Sanderus' Flandria illustrata, 1641

Harelbeke is ontstaan op de droge, zandige oever van de rivier de Leie, ter hoogte van de uitmonding van de Arendsbeek in deze rivier. Omstreeks 9000 voor Christus werd het waterrijke Gavergebied reeds herhaaldelijk door mensen bewoond. Op de Collegewijk werden resten teruggevonden van een Romeins dorp. Eind 2017 werden op de grens met Kuurne bij bodemonderzoek overblijfselen aangetroffen van vijf boerderijen met waterputten, twee drenkplaatsen voor het vee en diverse voorwerpen uit de periode van 200 - 400 voor Christus.[1]

In 629 zou al sprake geweest zijn van Harlebecca. De betekenis van deze naam kent vele lezingen, maar het Germaanse harula, dat zandrug betekent, is het meest waarschijnlijk.

Omstreeks 800 zou door Liederik van Harelbeke, een forestier (gouwgraaf), een kerkje zijn opgericht. Omstreeks 1040 zou het Sint-Salvatorkapittel zijn opgericht. In 1100 werd Harelbeke een stad en kreeg een stadhuis. In 1341 werd een hospitaal gesticht. Aangezien Harelbeke grafelijk bezit was, had het te verduren van Gentse opstandelingen die het grafelijk gezag bestreden.

In 1413 werd voor het eerst melding gemaakt van een klooster der Augustinessen. In de 2e helft van de 15e eeuw waren er geregeld schermutselingen met Kortrijk aangaande de lakenhandel en in 1477 werd Harelbeke geplaagd door plunderende Franse troepen. In 1570 waren het de beeldenstormers die vernielingen aanrichtten.

Vanaf 1716 werd de steenweg van Gent op Kortrijk aangelegd, welke door Harelbeke voerde. In 1720 moesten daartoe enkele huizen in het centrum worden afgebroken. In 1839 kwam er een spoorwegverbinding, eveneens tussen Gent en Kortrijk. In 1863 kwam er een station, en wel in Stasegem.

Harelbeke komt aan bod in verhalen en overleveringen die meestal eeuwenoud zijn. De meest bekende sage is die van de forestiers die aan het graafschap Vlaanderen en de stad Harelbeke ten grondslag zouden liggen. De aanwezigheid van een grafelijk verblijf, de stichting van een kapittel, de ligging aan de Leie, de aloude weg van Kortrijk naar Gent, het toekennen van een octrooi voor de productie van laken en het houden van een markt, werkten het ontstaan en de groei van het stadscentrum in de hand.

In de 19e eeuw bestond in Harelbeke een tabaksindustrie. Veel industrie kwam in Stasegem, waar in 1859-1861 het Kanaal Kortrijk-Bossuit tot stand kwam. In 1907 werd de textielfabriek Abeille gesticht, in 1927 de Kortrijkse Katoenspinnerij en in 1928 de '"Kortrijkse Fluweelweverij. Verder waren er steenfabrieken. Van 1920-1940 waren er ook diverse vlasbedrijven zoals roterijen, zwingelfabrieken, handelaars en dergelijke.

In 1974 werd het Kanaalbos aangelegd. Het woongebied en ook het industriegebied breidden uit en in 1971 werd de autosnelweg E 17 (oorspronkelijk E3 Stockholm-Lissabon) in gebruik genomen.

In 1977 fuseerde Harelbeke met Bavikhove en Hulste en in 1985 kreeg de gemeente de titel stad.

KernenBewerken

De stad telt drie deelgemeenten. Naast Harelbeke-centrum zijn dit nog Bavikhove en Hulste. Harelbeke-centrum ligt grotendeels op de rechteroever van de Leie. Het grondgebied is voor een groot stuk verstedelijkt, en sluit door bebouwing langs de rivier en de steenweg Kortrijk-Gent aan op de stedelijke kern van Kortrijk. Ten zuiden van het centrum ligt langs het Kanaal Bossuit-Kortrijk het gehucht Stasegem, dat door het nijverheidsgebied Harelbeke-Stasegem en het natuurgebied De Gavers van Harelbeke zelf is gescheiden. De deelgemeenten Bavikhove en Hulste liggen meer naar het noorden, aan de overkant van de Leie.

Naast de Sint-Salvatorparochie in Harelbeke-centrum, telt het stadscentrum nog een aantal wijken die hun eigen parochie hebben. Ten zuiden van het centrum liggen de Arendswijk met parochie Onze-Lieve-Vrouw Koningin en de wijk Eiland met de parochie Sint-Jozef. Richting Kortrijk ligt de Zandberg met de parochie Sint-Rita.

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(01/01/2006)
I
 
(IV)
Harelbeke
- Harelbeke
- Stasegem
14,57
 
 
18.918
 
 
II Bavikhove 6,69 3.835
III Hulste 7,86 3.417
Bron: Stad Harelbeke

Harelbeke grenst aan volgende dorpen en gemeenten:

KaartBewerken

 
Harelbeke, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.

BezienswaardighedenBewerken

 
Panoramafoto van Harelbeke

Zie ookBewerken

Natuur en landschapBewerken

Harelbeke ligt aan de Leie en heeft een hoogte van 10-25 meter. In het zuiden loopt de Gaverbeek in noordoostelijke richting. Het betreffende dal is een fossiele waterloop van de Leie. Veel beken zijn overkluisd en vaak ook rechtgetrokken. Dit komt vooral door de verstedelijking van het gebied, de aanleg van autowegen en dergelijke. Het stadsgebied sluit aan bij de Kortrijkse agglomeratie. De Gavers is een natuurgebied ten zuiden van de dorpskern.

Demografische ontwikkelingBewerken

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

PolitiekBewerken

StructuurBewerken

Harelbeke Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau   Europese Unie   België   Vlaanderen   West-Vlaanderen Kortrijk Harelbeke
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegen­woordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Kortrijk-Ieper Kortrijk Harelbeke Harelbeke
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Samenstelling gemeenteraad 2019-2024
11
5
7
4
2
11 
De 29 zetels zijn als volgt verdeeld:
     sp.a - Groen: 11
     Open Vld +: 5
     CD&V: 7
     N-VA: 4
     VB: 2

BurgemeestersBewerken

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976Bewerken

Partij 10-10-1976[2] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[3] 14-10-2012[4] 14-10-2018
Stemmen / Zetels % 27 % 29 % 29 % 29 % 29 % 29 % 29 % 29
PVDA1 / PVDA+2 0,171 0 0,491 0 - 0,591 0 - - 1,492 0 -
Agalev / sp.a-GroenA - - 3,64 0 5,33 0 6,21 1 32,37A 1 29,37A 2 32,8A 4
SP / sp.a-GroenA 47,14 14 45,64 15 38,12 12 34,35 11 29,48 9 9 7 7
PVV1 / VLD2 / HAND3 / Gemeentebelang4 / Open Vld5 / Open Vld+6 6,091 1 7,881 1 7,471 1 18,092 5 17,153 5 11,124 2 7,845 1 17,46 5
CVP1 / CD&V-N-VAB / CD&V2 42,281 12 41,641 13 50,761 16 41,651 13 37,881 12 40,81B 12 35,672 12 22,72 7
VU1 / CD&V-N-VAB / N-VA2 3,651 0 4,341 0 - - - 1 20,192 6 13,72 5
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2 - - - - 9,281 2 15,72 4 5,442 1 9,92 2
SPF 0,68 0 - - - - - - -
Harelbeke Vooruit - - - - - - - 3,5 0
Totaal stemmen 17162 18502 19365 19296 19721 20019 20185 20465
Opkomst % 97,94 96,32 95,92 96,03 94,49 94,9
Blanco en ongeldig % 1,98 3,34 2,37 4,56 4,37 4,51 4,81 4,7

De zetels van de gevormde coalitie krijgen als achtergrondkleur de partijkleur. De zetels van de lijst die de burgemeester levert, staan vetjes afgedrukt.

Geboren HarelbekenarenBewerken

SportBewerken

Jaarlijks vindt de wielerwedstrijd E3 Harelbeke plaats, een van de Vlaamse voorjaarsklassiekers.

Sinds begin jaren 30 speelde in Harelbeke voetbalclub KRC Harelbeke, dat halverwege de jaren 90 Eerste Klasse bereikte. Begin 21ste eeuw zakte de club weer en ging enig tijd later door financiële problemen in vereffening. Men ging samenwerken met KSV Ingelmunster, dat in Harelbeke ging spelen en enige tijd later de naam SWI Harelbeke aannam. Enkele jaren later gingen de twee clubs opnieuw hun eigen weg en werd de naam van de Harelbeekse club SW Harelbeke. Ondertussen werd de naam van de club terug omgevormd naar KRC Harelbeke.

PartnerstedenBewerken

Nabijgelegen kernenBewerken

Kuurne, Kortrijk, Stasegem, Deerlijk, Beveren-Leie, Bavikhove

Externe linkBewerken

  Zie de categorie Harelbeke van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.