Hoofdmenu openen

Deerlijk

gemeente in West-Vlaanderen, België
Deerlijk
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Deerlijk Wapen van Deerlijk
Deerlijk (België (hoofdbetekenis))
Deerlijk
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag West-Vlaanderen West-Vlaanderen
Arrondissement Kortrijk
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
16.82 km² (2017)
57,07%
19,8%
23,13%
Coördinaten 50° 51' NB, 3° 21' OL
Bevolking (bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
11.946 (01/01/2019)
49,42%
50,58%
710,41 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2019)
19,17%
60,3%
20,53%
Buitenlanders 2,99% (01/01/2019)
Politiek en bestuur
Burgemeester Claude Croes
Bestuur CD&V, Open Vld
Zetels
CD&V
Open Vld
N-VA
Deerlijk²
21
10
6
3
2
Economie
Gemiddeld inkomen 19.042 euro/inw. (2016)
Werkloosheidsgraad 3,32% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
8540
Deelgemeente
Deerlijk
Zonenummer 056
NIS-code 34009
Politiezone Gavers
Hulpverleningszone Fluvia
Website www.deerlijk.be
Detailkaart
DeerlijkLocation.png
ligging binnen het arrondissement Kortrijk
in de provincie West-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België
Gedenkbeeld Pieter Jan Renier aan de Sint-Columbakerk
Gedenkbeeld René De Clercq aan de Sint-Columbakerk
Buste Hugo Verriest aan de Sint-Columbakerk
Heilige Moeder Annakerk in de Molenhoek
Kerk van Onze-Lieve-Vrouw Onbevlekt Ontvangen te Sint-Lodewijk

Deerlijk is een plaats en gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen. Ze telt ruim 11.000 inwoners.

De gemeente wordt doorkruist door twee grote beken (Gaverbeek en Slijpbeek), de spoorweg Brussel-Kortrijk en de autosnelweg E17 (traject Gent-Kortrijk).

GeschiedenisBewerken

Vroegste sporen van bewoningBewerken

De oudste sporen van menselijke nederzettingen werden aangetroffen in het waterrijke gebied van de Gavervlakte. Zowel in Deerlijk als in Harelbeke zijn stenen werktuigen gevonden van jagers en voedselverzamelaars uit het laat-paleolithicum, meer bepaald uit de zogenaamde Tjongercultuur (ca. 7000 v.Chr.). Verschillende vondsten, zoals een fragment van een gepolijste bijl en pijlpunten, wijzen ook op menselijke bewoning tijdens het neolithicum (ca. 3000-2000 v.Chr.). Voorlopig ontbreken op Deerlijks grondgebied sporen uit de bronstijd en de ijzertijd, alhoewel er vermoedelijk ook in die tijd bewoning was. De vele vondsten in de omliggende gemeenten wijzen in die richting.

Romeinse nederzettingBewerken

In het centrum van Deerlijk, tussen de kerk en de kapel ter Ruste, heeft er een Gallo-Romeinse nederzetting bestaan (2de-3de eeuw). Opgravingen op de terreinen van de Rijksbasisschool (1974), aan de Sint-Columbakerk (1977), aan het rustoord (1978) en op de terreinen van de voormalige ververij Ovelacq (1997) leverden voldoende bewijsmateriaal, zoals dakpannen, aardewerk en fragmenten van handmaalstenen en vuurbokken. Een schat van ca. 45 munten, in 1848 gevonden in de wijk Belgiek, kan wijzen op het bestaan van een laat-Romeinse of Merovingische nederzetting (4de eeuw). Vondsten uit deze periode zijn in België vrij zeldzaam.

Ontstaan van DeerlijkBewerken

Twee grote bossen, gescheiden door de Gavermoerassen, bedekten Deerlijk. In het noorden, vanaf de Hoog-en Waregemstraat over Beveren-Leie en Desselgem, lag het dichte Methala- of Medelewoud en ten zuiden van de Gavermoerassen het kleinere Feretwoud. In de 10e eeuw schonk Arnulf de Grote, graaf van Vlaanderen, de Gentse Sint-Pietersabdij grote gebieden uit zijn domein, waaronder het Medelewoud. De abdij liet dat woud in de volgende eeuwen systematisch ontginnen en in cultuur brengen. Dat gaf ontstaan aan heel wat omwalde hoeven, van waaruit de ontginning doeltreffend werd georganiseerd. Vermelden we de nu nog bestaande hoeven het Goed Scaecx te Bruyelstraete (Desselgemstraat 141) en het Goed ten Bruyele (Desselgemstraat 44). Op de zandrug tussen het Medelewoud en de Gavers liep de aloude weg van Kortrijk naar Waregem, dat is de huidige Kortrijkse Heerweg en de Hoog- en Waregemstraat. Op de hoger gelegen droge kouters rond deze weg is ten laatste in de 10e eeuw de nederzetting Derlike ontstaan. Deze kleine en op zichzelf niet zo belangrijke heerlijkheid had echter de kerk op haar grondgebied, zodat ze uitgroeide tot dorpsheerlijkheid en parochie.

ToponymieBewerken

Over de verklaring van de naam Deerlijk zijn de naamkundigen het niet eens. Volgens de meest gezaghebbende onder hen, Maurits Gysseling, is de naam Deerlijk een Gallo-Romeinse nederzettingsnaam, namelijk Thrasiliacas, afgeleid van de Germaanse persoonsnaam Thrasilo, gecombineerd met het Latijnse achtervoegsel -iacas. Deerlijk zou dan betekenen "nederzetting toebehorend aan Thrasilo".[1] De oudste schrijfwijzen die men in de documenten aantreft, zijn Derlike (1070) en Tresleca (1111).[2] Later, in de 17de, de 18de en de 19de eeuw treft men ook zeer frequent de benaming D'Eerlyck aan in zowel krantenartikels en pamfletten als in officiële teksten zoals verslagen van de rechtbank (de vierschaar).[3]

WapenschildBewerken

Het wapenschild van de adellijke familie de Costere, die van de 15e eeuw tot 1628 de heerlijkheid Deerlijk in handen had, werd in 1937 gekozen als gemeenteschild. Dit wapenschild bestaat uit een keper en tien blokjes van keel (rood), vier onderaan en twee keer drie bovenaan, op een zilveren achtergrond.

Ligging en kernenBewerken

Deerlijk ligt op de grens van de Vlaamse zandleemstreek tussen Kortrijk en Waregem. Het landschap is licht golvend; de hoogte varieert van ongeveer 14 meter in de Gavervlakte tot bijna 50 meter in het zuiden, in Sint-Lodewijk. Het grootste gedeelte van het grondgebied bevindt zich tussen de hoogtelijnen van 15 en 20 meter. De voornaamste waterlopen in Deerlijk zijn de Gaverbeek, de Slijpbeek, de Kasselrijbeek en de Biesgrachtbeek.

De gemeente heeft geen deelgemeente. Bij de grote fusiegolf van 1 januari 1977 is Deerlijk zelfstandig gebleven. In het zuiden ligt wel het gehucht Sint-Lodewijk.

Het centrum van de gemeente situeert zich ten noorden van de Gaverbeek, Sint-Lodewijk ligt ten zuiden. Het centrum heeft een drietal gehuchten aan de rand, namelijk de Statiewijk in het westen, de Molenhoek in het oosten en zuidelijk hiervan de Belgiek.

# Naam Inwoners
I
 
(II)
Deerlijk
- Deerlijk
- Sint-Lodewijk
 

De gemeente Deerlijk grenst aan de volgende dorpen en gemeenten:

 
Deerlijk, kernen en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.

WonenBewerken

WoonwijkenBewerken

Kenmerkend voor de gemeente is de aanwezigheid van een groot aantal sociale - en villawijken, zoals de Vogelwijk, de Koningswijk, de Bloemenwijk, de Gaverwijk in het centrum en de Oliebergwijk in Sint-Lodewijk. Kort na de Tweede Wereldoorlog was begonnen met een eerste bouwproject en doorheen de daaropvolgende jaren werd het woonareaal enorm uitgebreid.[4] Tot op vandaag worden nog woonwijken gerealiseerd, vooral in het centrum van de gemeente. Recent verwezenlijkt zijn bijv. de wijken Bistierland (deels op Deerlijks, deels op Harelbeeks grondgebied ten westen van de Ring), De Heerlijkheid (verkaveling Beek- en Weverijstraat), een uitbreiding van de Vogelwijk ten noorden en het woonproject Sneppe ten westen van de Driesknoklaan. Een nieuwe verkaveling is gepland ten zuiden van de De Cassinastraat. In Sint-Lodewijk is er het woonproject Jagershof in de Oude Pastoriestraat.

AppartementsbouwBewerken

Zoals in veel andere gemeenten heeft men de voorbije twintig jaar enorm ingezet op appartementsbouw in Deerlijk, vooral in het centrum. Nogal wat oudere gebouwen gingen hiervoor tegen de vlakte of open ruimte werd ingepalmd. Daarmee is de gemeente op relatief korte tijd grondig van aanblik veranderd.

ParochiesBewerken

Tot over enkele jaren telde Deerlijk drie parochies: Sint-Columba, Onze-Lieve-Vrouw-Onbevlekt Ontvangen (Sint-Lodewijk) en Sint-Anna (Molenhoek). Door het dalende aantal kerkgangers schafte het bisdom Brugge in 2014 de Sint-Annaparochie af. De Sint-Annakerk werd aan de eredienst onttrokken en in 2018 afgebroken.[5]

Demografische ontwikkelingBewerken

 
  • Bronnen: NIS/ Opmerking: 1806 tot en met 1981= volkstellingen; 1990 en later= inwoneraantal op 1 januari

Het oudst gekende bevolkingscijfer dateert van 1469. Toen telde Deerlijk 715 inwoners en 159 huizen. In 1815: 4435 inwoners en 817 huizen. In 1830 waren er 5188 bewoners.

  • Bron: Gemeentebestuur van Deerlijk in Adresboek van Deerlijk..., 1977, blz. 20

BezienswaardighedenBewerken

GebouwenBewerken

Onroerend erfgoedBewerken

NatuurgebiedenBewerken

PolitiekBewerken

StructuurBewerken

Deerlijk Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau   Europese Unie   België   Vlaanderen   West-Vlaanderen Kortrijk Deerlijk
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Kortrijk-Ieper Kortrijk Harelbeke Deerlijk
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-


GeschiedenisBewerken

Lijst van burgemeesters van Deerlijk (1888-heden)Bewerken

  Zie Lijst van burgemeesters van Deerlijk voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De huidige burgemeester is Claude Croes, van de partij CD&V. Hij is al sinds 2004 burgemeester van de gemeente Deerlijk.

Tijdspanne Burgemeester
1888-1928 Théophile Renier
1928-1938 Hector Isebaert
1939-1944 Joseph Devos
1944 Alfons Verbrugge (VNV, oorlogsburgemeester)
1944 Joseph Devos
1945-1946 Edmond Vanneste (waarnemend)
1946 Joseph Devos
1946 Edmond Vanneste (waarnemend)
1947-1961 Joseph Vandekerckhove (Katholieke Volksbelangen, CVP)
1961-1963 Albert Windels (CVP, waarnemend)
1964-1976 Albert Windels (Eenheidspartij)
1977-2003 Roger Terryn (CVP/ CD&V)
2004-heden Claude Croes (CD&V)


Samenstelling gemeenteraad 2013-2018
11
4
3
3
11 
De 21 zetels zijn als volgt verdeeld:
Samenstelling gemeenteraad 2019-2024
10
6
3
2
10 
De 21 zetels zijn als volgt verdeeld:

Legislatuur 2013-2018Bewerken

De lijsttrekker van de CD&V was opnieuw burgemeester Claude Croes. Andere lijsttrekkers waren Filip Terryn (N-VA), Tundie D'hont (sp.a), Bert Schelfhout (Open Vld), Tony Courtens (Vlaams Belang) en Luk Schelfhout (eenmanspartij Durf!).

De CD&V verloor fors, en de oppositie kon in totaal 10 van de 21 zetels voor zich winnen. Lijsttrekker Claude Croes kon burgemeester blijven met een nipte volstrekte meerderheid.

Legislatuur 2019-2024Bewerken

Burgemeester Claude Croes, Bert Schelfhout en Luk Schelfhout werden opnieuw lijsttrekker, respectievelijk van CD&V, Open Vld en Durf!. Tundie D'hont kwam met de onafhankelijk progressieve lijst Deerlijk² op als lijsttrekker. Dirk Demeurie werd de lijsttrekker van de N-VA.

CD&V verloor haar absolute meerderheid, maar kon in zee gaan met Open Vld. Daardoor bleef Claude Croes de burgemeester. Open Vld kon 3 schepenen in de wacht slepen, CD&V heeft 2 schepenen. N-VA en Deerlijk² belandden in de oppositie.

Schepencollege 2019-2024Bewerken
Schepencollege
Bevoegdheden Persoon Partij
Burgemeester

algemeen beleid, veiligheid, brandweer en politie, volksgezondheid, protocol, ambtenaar burgerlijke stand, burgerzaken, onderwijs, land- en tuinbouw

Claude Croes CD&V
Eerste schepen

openbare werken, waterbeheer, groenbeheer, parken en plantsoenen, Gaverdomein, jeugd, communicatie en PR, wonen, begraafplaatsen, ontwikkelingssamenwerking en Europese Zaken

Bert Schelfhout Open Vld
Tweede schepen

patrimonium, mobiliteit, cultuur, bibliotheek, toerisme, musea en erfgoed

Regine Rooryck CD&V
Derde schepen

personeel, financiën, organisatiebeheersing en lokale economie

Sandra De Leeuw-Goussey Open Vld
Vierde schepen

ruimtelijke ordening, leefmilieu, sport, ICT-digitalisering, informatieveiligheid

Matthias Vanneste Open Vld
Vijfde schepen

sociale zaken, welzijn, kinderen en gezin, senioren, sociale economie, gelijke kansen, erediensten, feestelijkheden en ontvangsten

Louis Vanderbeken CD&V


Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976Bewerken

Partij 10-10-1976[7] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[8] 14-10-2012[9] 14-10-2018[10]
Stemmen / Zetels % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21
CVP1/CD&V2 75,291 18 72,511 17 64,261 16 72,551 16 59,61 15 60,742 15 44,732 11 39,42 10
N-VA - - - - - - 18,18 4 15,6 3
VU - - 10,85 1 - - - - -
SP1/sp.a2/ Deerlijk²3 18,581 3 19,41 3 15,481 3 - 13,91 2 13,422 2 15,212 3 13,83 2
AGALEV - - - - 6,77 0 - - -
Vlaams Belang - - - - - 10,86 2 4,35 0 -
PVV1/Open Vld2 6,131 0 8,091 1 9,41 1 - - - 15,922 3 27,22 6
D2000 - - - 27,45 5 - - - -
GEMBEL - - - - 19,73 4 14,33 2 - -
Durf! - - - - - 1,6 0 4,1 0
Anderen(*) - - - - - 0,65 - -
Tot. stemmen 7379 7840 8192 8478 8632 8662 8688 9049
Opkomst % 97,81 96,41 96,04 96,34 95,25 96,6
Blanco en ongeldig % 1,99 3,49 3,26 5,04 4,52 2,82 3,07 3,09

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt
(*) 2006: LEEUW

SportBewerken

Voetbalclub KVC Deerlijk Sport is aangesloten bij de KBVB. De club heeft vijf seizoenen in de nationale reeksen gespeeld.

DienstenBewerken

OnderwijsBewerken

Deerlijk heeft kleuterscholen en lagere scholen. De drie verschillende netten zijn in de gemeente vertegenwoordigd: katholiek onderwijs, gemeenschapsonderwijs en gemeentelijk onderwijs: Basisschool de Driesprong, de Berk, de Beuk, de Kim, Sancta Maria (Sam),Vrije Basisschool Belgiek, Vrije Basisschool Sint-Lodewijk.

Bekende (oud-)bewonersBewerken

Aanvullend:

  • Steven Decraene, journalist bij de VRT-nieuwsdienst[11], is de zoon van Romain Decraene[12] die een tijdlang politiecommissaris was in Deerlijk.
  • Carine Viaene, zangeres en dirigente van het voormalige Deerlijkse kinder- en jongerenkoor Maria's Vreugd en van Beverse afkomst, is de dochter van Frans Viaene die bijna 40 jaar onderwijzer was op de Statiewijk.

Deerlijks drie grotenBewerken

René De Clercq, Pieter Jan Renier en Hugo Verriest maken deel uit van de zgn. ‘Deerlijks drie groten’[13][14], dit zijn de drie beroemdste personen van deze gemeente.

Ereburgers van DeerlijkBewerken

Dirk Baert, Yves Benoit, Hector Deprez, Niels Destadsbader en Luuk Gruwez zijn de vijf ereburgers van Deerlijk.

DialectBewerken

Opmerkelijk is dat het dialect van de gemeente de laatste decennia aanzienlijk gewijzigd is. Oorspronkelijk was het erg Oost-Vlaams getint, maar recentelijk is het veel West-Vlaamser geworden. Volgens docente Nederlandse taalkunde en sociolinguïstiek Reinhild Vandekerckhove van de Universiteit Antwerpen ligt dit onder meer aan de economische boom in Kortrijk, waardoor het dialect van deze stad, dat overwegend West-Vlaams is, het taalgebruik van het nabije Deerlijk beïnvloedt. Het dialect van Deerlijknaren werd vaak gestigmatiseerd in de omgang met Kortrijkzanen, zodat deze eersten hun taalgebruik meer West-Vlaams gingen kleuren.

VerbroederingBewerken

Deerlijk is verbroederd met de Duitse gemeente Neunkirchen am Brand, gelegen in Beieren 12 km ten oosten van Erlangen en 20 km noordwaarts van Neurenberg. In 1981 vonden de eerste contacten plaats, geofficialiseerd in 1983. In 1984 werd een Partnerschaftsverein in Neunkirchen en een Verbroederingskomitee in Deerlijk opgericht. Tot op de dag van vandaag vinden nog regelmatig contacten plaats en zijn er vele bezoeken van de gemeentebesturen en verenigingen beiderzijds.

De Eerste WereldoorlogBewerken

Tijdens de Eerste Wereldoorlog was Deerlijk door het Duitse keizerrijk bezet. In die periode, meer bepaald in augustus 1916, werd een aantal inwoners gedwongen tot arbeid in de streek van Charleville en Sedan. Op de foto rechts staan 186 Gerard Vangheluwe, 185 Julien Soen, 199 Theofiel Malfait, 82 Medard Vercruysse, 54 Joseph Devogelaere, 507 Alois Bijttebier en Maurice Hye.[15]

Externe linksBewerken