Hoofdmenu openen

Wikipedia β

Brussel (stad)

gemeente, hoofdstad van het Koninkrijk België

De gemeente Brussel of Brussel-stad (Frans: Bruxelles-Ville of Ville de Bruxelles) is de hoofdstad van België, van de Vlaamse Gemeenschap en van de Franse Gemeenschap. De gemeente telt ongeveer 180.000 inwoners, waarvan ongeveer een derde in de historische Vijfhoek woont, ongeveer de helft in de deelgemeentes Laken, Neder-over-Heembeek en Haren, en de rest in de buurten rond de Louizalaan, het Ter Kamerenbos en in de Europese wijk, waarvan het grootste gedeelte ook bij de gemeente hoort.

Brussel
Bruxelles
Stad in België Vlag van België
Vlag van Brussel Wapen van Brussel
(Details)
Brussel (stad)
Brussel (stad)
Geografie
Gewest Vlag Brussels Hoofdstedelijk Gewest Brussel
Arrondissement Brussel-Hoofdstad
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
32,61 km² (2011)
14,14%
18,54%
67,32%
Coördinaten 50° 51' NB, 4° 21' OL
Bevolking (Bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
170.407 (01/01/2014)
50,76%
49,24%
5226,26 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
22,71%
64,80%
12,48%
Buitenlanders 29,60% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Philippe Close (PS)
Bestuur PS, MR - Open Vld
Zetels
PS - sp.a
cdH - CD&V
MR - Open Vld
Ecolo - Groen
FDF
N-VA
49
18
10
10
7
3
1
Economie
Gemiddeld inkomen 11.480 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 24,13% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
1000
1020
1120
1130
Deelgemeente
Brussel
Laken
Neder-Over-Heembeek
Haren
Zonenummer 02
NIS-code 21004
Politiezone Brussel Hoofdstad Elsene
Website www.brussel.be
Detailkaart
ligging in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
ligging in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Portaal  Portaalicoon   België
Brussel

De gemeente Brussel is naar het inwoneraantal de op vier na grootste gemeente in België. Het hele Brussels Hoofdstedelijk Gewest, vaak ook gewoon Brussel genoemd, omvat in totaal 19 gemeenten met ongeveer 1,2 miljoen inwoners. Het stedelijk gebied, inclusief de voorsteden, telt ruim 1,8 miljoen inwoners en is daarmee de grootste stad van het land.

Inhoud

EtymologieBewerken

De plaatsnaam "Brussel" komt van 'Bruocsella' (in het Frankisch: "bruoc" + "sella"), wat evolueerde tot Broekzele, wat betekent "nederzetting (zele) bij het moeras (broek)".[1]

GeschiedenisBewerken

 
Kaart van Brussel, 1830 (herdrukt rond 1900)
  Zie Geschiedenis van Brussel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Brussel ontstond rond een burcht op een eiland in de Zenne. Toen de stad uitdeinde bouwde men een eerste stadsomwalling, waarvan nog enkele delen bewaard zijn gebleven. Al snel bleek deze te klein en een tweede vijfhoekige stadsomwalling werd gebouwd. Deze omvatte zeven heuvels: de Koudenberg, de St.-Michielsberg, de Warmoesberg, de Kunstberg, de St.-Pietersberg, de Zavel en de Kruidtuin.

De stad werd achtereenvolgens de hoofdstad van het hertogdom Brabant, de Zeventien Provinciën, de Zuidelijke Nederlanden, het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (tezamen met Amsterdam), België, de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en is het bestuurlijk centrum van de Europese Unie.

In 1853 werd de Leopoldswijk aangehecht, in 1864 volgden het Ter Kamerenbos en de erheen lopende Louizalaan en in 1921 kende de gemeente zijn grootste uitbreiding met de aanhechting van Haren, Laken en Neder-Over-Heembeek.

DemografieBewerken

Evolutie van het inwonertalBewerken

19e eeuwBewerken

Jaar 1806 1816 1830 1846 1856 1866 1876 1880 1890
Inwonertal 73.928 76.969 98.279 123.874 152.828 157.905 161.816 162.498 176.138
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12

20e eeuw tot aan herinrichting gemeentenBewerken

Jaar 1900 1910 1920 1930 1947 1961 1970 1976
Inwonertal 183.686 177.078 154.801 200.433 184.838 170.489 161.080 152.850
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12 tot en met 1970 + 31/12/1976

Na de gemeentelijke herinrichtingBewerken

Jaar 1977 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010 2015
Inwonertal 152.850 143.957 136.569 136.706 135.681 133.859 142.853 157.673 175.534
Opmerking:Inwonertal op 01/01 - Bron:NIS

Demografische ontwikkelingBewerken

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief Laken, Haren en Neder-over-Heembeek.

 
  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Autochtone BrusselaarsBewerken

Door het internationale karakter van Brussel en het grote aantal buitenlanders en bewoners uit Vlaanderen en Wallonië zijn er in Brussel nog maar weinig echte Brusselaars te vinden. Ze kregen zelfs een speciale benaming. Zo is een Ketje een oorspronkelijke inwoner van Brussel die er samen met zijn beide ouders geboren en getogen is. Een Zinneke is er eveneens geboren, doch heeft slechts één ouder die zich Ketje mag noemen. Kenmerkend is hun taalgebruik. Het oorspronkelijke Brussels is een Brabants dialect. Het kenmerkt zich taalkundig gezien door de vele leenwoorden uit het Frans en door Franse uitspraak van Nederlandse woorden. Het ontwikkelde zich uit de lokale variant van het Middelnederlands dat er in de Middeleeuwen gesproken werd. Er bestaat ook een Brusselse variant van het Frans. Daarin vindt men vele leenwoorden uit het Nederlands en door het Nederlands beïnvloede uitspraak. In het artikel over het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is meer informatie te vinden over het gebruik van de beide officiële talen in Brussel.

PolitiekBewerken

StructuurBewerken

Brussel Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau   Europese Unie   België   Vlaamse Gemeenschap
  Franse Gemeenschap
  Brussels Hoofdstedelijk Gewest Brussel-Hoofdstad Brussel
Bestuur Europese Commissie Belgische regering College v.d. Vlaamse
Gemeenschapscommissie

College v.d. Franse
Gemeenschapscommissie

College v.d. Gemeenschappelijke
Gemeenschapscommissie
Brusselse Hoofdstedelijke Regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Raad v.d. Vlaamse
Gemeenschapscommissie

Raad v.d. Franse
Gemeenschapscommissie

Raad v.d. Gemeenschappelijke
Gemeenschapscommissie
Brussels Hoofdstedelijk Parlement Arrondissementsraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Frans Kiescollege
Nederlands Kiescollege
Kieskring Brussel-Hoofdstad
(Kieskring Vlaams-Brabant)
Brussel-Hoofdstad Brussel Brussel
Verkiezing Europese Federale Vlaamse, Brusselse en
Franse Gemeenschapsverkiezingen
Gemeenteraads-

College van burgemeester en schepenenBewerken

Het bestuur van de stad bestaat uit PS, MR en Open Vld.

De volgende personen maken deel uit van het bestuur:

College van burgemeester en schepenen
Burgemeester Philippe Close (PS)
Schepenen Alain Courtois (MR) Eerste schepen verantwoordelijk voor Burgerlijke Stand, Demografie, Gezin en Sport
Faouzia Hariche (PS) Schepen van Openbaar Onderwijs, Jeugd en het Jonge Kind
Marion Lemesre (MR) Schepen van Tewerkstelling, Economie, Opleiding, Handel en het Parkeerplan
Karine Lalieux (PS) Schepen van Openbare Netheid en Cultuur
Philippe Close (PS) Schepen van Toerisme, Personeel en Financiën
Mohamed Ouriaghli (PS) Schepen van Huisvesting, Gelijke Kansen en Informatica
Els Ampe (Open Vld) Schepen van Mobiliteit, Openbare Werken en Wagenpark
Ahmed El Ktibi (PS) Schepen van Groene Ruimten, Milieu en Internationale Solidariteit
Geoffroy Coomans de Brachène (MR) Schepen van Stedenbouw en Erfgoed
 ? Schepen van Nederlandstalige Aangelegenheden, Wijkcontracten en Participatie

Uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen sinds 1982Bewerken

De verkiezingen vinden alle zes jaar op de tweede zondag van oktober plaats.[2]

Op 1 januari 1983 verloren de Brusselse liberalen hun burgemeesterszetel die ze al van voor de Belgische onafhankelijkheid in handen hadden en werd voor het eerst een socialist burgemeester van Brussel. Zie voor een overzicht van alle burgemeesters van Brussel de lijst van burgemeesters van Brussel.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2012 werd het kartel PS-sp.a de grootste met 18 zetels, gevolgd door het cdH (in feite het kartel cdH-CD&V) met 10 zetels. Derde werd het kartel MR-Open Vld met eveneens 10 zetels; Ecolo-Groen werd vierde met 7 zetels. Tot slot behaalde het FDF 3 zetels en de N-VA 1 zetel. Hierop werd een paarse meerderheid gevormd tussen PS-sp.a en MR-Open Vld, goed voor 28 van de 49 zetels. Op 9 juni 2017 stapte de sp.a echter uit de coalitie wegens onregelmatigheden betreffende de toenmalige burgemeester Yvan Mayeur met betrekking tot daklozenorganisatie Samusocial. Sindsdien is Philippe Close burgemeester van Brussel-stad.

Partij 10 oktober 1982

47 zetels

9 oktober 1988

47 zetels

9 oktober 1994

47 zetels

8 oktober 2000

47 zetels

8 oktober 2006

47 zetels

14 oktober 2012

49 zetels

FDF 9 6 5 3
PS 5 7 9 13 17
PS - sp.a 18
Ecolo 2 3 3 9 4
Ecolo-Groen 7
agalev 1
sp.a - spirit - Groen! 2
PRLIC 15
PRL 13 10
LB 16
Rassemblement Bruxellois 10
MR - VLD 10
PVV 1
BON - PVV 2
VLD - Vivant 1
RAD-UDRT 1
CVP - VLD 2
PSC-CVP 12 4
PSC-CVB 15
BSC-CVB 13
CDH (incl. CD&V) 11 10
VU - KD - LB 2
VU 1
VU&ID 1
N-VA 1
FN 4
VB 1 2 2
UDB 1

De volgende gemeenteraad wordt op zondag 14 oktober 2018 gekozen.

RepresentativiteitBewerken

Voor Brussel, net zoals voor de andere gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, geldt dat het aantal kiezers in verhouding tot het aantal inwoners erg laag ligt, zowel absoluut als in vergelijking met de rest van het land. Dit is het gevolg van het hoge aandeel niet-Belgische inwoners (ook al kunnen deze onder bepaalde voorwaarden over gemeentelijk stemrecht beschikken). Daarnaast ligt ook het aantal kiezers dat niet komt opdagen, ondanks de stemplicht, erg hoog zodat het totaal aantal uitgebrachte stemmen, inclusief ongeldige en blanco, in de 19 gemeenten van het gewest slechts 44,66% van het aantal inwoners bedraagt. Brussel scoort slechter met een verhouding van 40,33% uitgebrachte stemmen/inwoners.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012 was de verhouding kiezers/inwoners en absenteïsme als volgt:

  • Brussel: 50,22% (kiezers/inw.) - 19,68% (absenteïsme)
  • Totaal Brussels Gewest : 53,89% (kiezers/inw.) - 17,14% (absenteïsme)

Ter vergelijking:

  • Vlaamse provinciehoofdsteden: 69,30% (kiezers/inw.) - 12,12% (absenteïsme)
  • Waalse provinciehoofdsteden: 69,04% (kiezers/inw.) - 17,31% (absenteïsme)

Europese hoofdstadBewerken

  Zie Brussel als Europese hoofdstad voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Brussel wordt vaak beschouwd als de de facto hoofdstad van de Europese Unie. Het Europees Parlement vergadert hoofdzakelijk in Brussel en de stad is tevens de vestigingsplaats van de Europese Commissie en de Raad van de Europese Unie. Ook het Europees Economisch en Sociaal Comité, het Europees Comité van de Regio's en talrijke Europese agentschappen zijn in Brussel gevestigd.

De meeste Europese instellingen zijn gegroepeerd in de Leopoldswijk, of ook de Europese Wijk genoemd. Om deze instellingen te huisvesten werden tal van nieuwe wolkenkrabbers opgetrokken als het Berlaymontgebouw, het Justus Lipsius-gebouw, de Madoutoren, het Karel de Grote-gebouw, Résidence Palace en talrijke andere.

In de Brusselse deelgemeente Haren is het hoofdkwartier van de NAVO gevestigd, alsmede de hoofdzetel van EUROCONTROL.

BezienswaardighedenBewerken

Historisch erfgoedBewerken

  Zie ook: Lijst van beschermd onroerend erfgoed in Brussel, lijst van gebouwen in Brussel, lijst van beelden in Brussel

KerkenBewerken

Enkele kerken zijn onder andere:

CultuurBewerken

MuseaBewerken

UitgaanslevenBewerken

 
Café "Le Poechenellekelder"

Brussel heeft zoals veel andere Belgische steden een levendig uitgaansleven. Vele uitgaansgelegenheden liggen verspreid over de stad, maar in het centrum is vooral het gebied rond de Beurs en het Sint-Goriksplein bekend als uitgaansbuurt. Enkele bekende cafés zijn Den Coninck van Spaignien, biercafé Délirium, à la Mort Subite, Le Poechenellekelder, en Het Goudblommeke in Papier.

Daarnaast zijn er in de stad vele restaurants, waarvan onder meer Alexandre, Comme Chez Soi, Sea Grill, Villa Lorraine en WY zijn onderscheiden met een of meerdere Michelinsterren.

Belangrijke zalen zijn de Ancienne Belgique, de Munt, de Beursschouwburg en de KVS. In 1993 vestigde zich het Kaaitheater, als een centrum voor dans, theater en performance, aan het Saincteletteplein. Sinds 2005 heeft Brussel ook een casino.

In 1987 werd het voormalige goederenstation Thurn en Taxis geklasseerd en kreeg het een culturele en recreatieve bestemming. Tot 2016 vond hier jaarlijks het festival Couleur Café plaats, dat sinds 2017 naar het Osseghempark verhuisde. Tegenover Thurn en Taxis, langs het Bécodok in de kanaalzone, organiseren sinds de jaren zeventig twee boten, Ric's Artboat en Ric's Riverboat, artistieke activiteiten, festiviteiten en culturele projecten.

Brussel kent bovendien een reeks cafés gericht op holebi's, die met name aan en rond de Kolenmarkt gelegen zijn, zoals Le Belgica, Le Soleil en Le Détour (voorheen L'Homo Erectus). Een feest voor deze doelgroep dat internationale aantrekkingskracht geniet is La Demence, dat sinds 1994 in de bekende technodiscotheek Fuse in de Blaesstraat wordt gehouden.[3]

TaalBewerken

  Zie ook Verfransing van Brussel

Binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest gelden het Frans en het Nederlands als officiële talen. De meeste inwoners, forenzen, en 'vaste' buitenlanders gebruiken nochtans vooral het Frans als aanspreektaal. Deze gewoonte is ontstaan door de combinatie van de numerieke verhoudingen van de verschillende taalgroepen in Brussel, de relatieve meertaligheid van de Vlamingen in Brussel, en de relatief lagere kennis van andere talen onder de Franstaligen. Volgens onderzoek worden in Brussel opmerkelijk veel verschillende talen gesproken in thuisverband, en bestaan er ook veel taalgemengde gezinnen.

EvenementenBewerken

 
De Zinnekeparade, mei 2008

EconomieBewerken

De economie van Brussel wordt gedomineerd door activiteiten in de dienstensector en de openbare instellingen. Vaak zijn die activiteiten verbonden met de hoofdstedelijke functie:

  • ministeries, nationale en regionale instellingen;
  • ambassades en vertegenwoordigingen;
  • hoofdkwartier van de NAVO;
  • regionale en Europese zetels van multinationals;
  • consultants en juridische diensten;
  • horeca en vrijetijdsindustrie;
  • communicatie: luchtvaart, transport ...;
  • autoproductie: Audi Brussel.

Een belangrijk zakendistrict is de Noordruimte (Espace Nord) ten noorden van het centrum, rond het Noordstation. Het gebied wordt gekenmerkt door hoogbouw. Ook direct ten oosten van het centrum wordt het stadsbeeld door kantoren (laagbouw) gedomineerd. Het Central Plaza gebouw dicht bij het Centraal Station heeft op 15 verdiepingen 23.000 m² kantoren.

Dankzij de aanwezigheid van de Europese instellingen hebben vele internationale bedrijven een vestiging in Brussel gekozen. Hierdoor is er in Brussel, ook in economisch mindere tijden, een stabiele grote vraag naar kantoorruimten. De stad is de op twee na belangrijkste zakenstad van Europa, na Londen en Parijs. Ook is Brussel een belangrijke congresstad en is de stad onlangs Washington DC voorbijgestreefd als belangrijkste diplomatenstad ter wereld.

WinkelenBewerken

Bekende winkelstraten zijn de Nieuwstraat en de Louizalaan. Zeker een bezoek waard zijn de Koninklijke Sint-Hubertusgalerijen (een van de winkelgalerijen in Brussel) en de Dansaertstraat.

MobiliteitBewerken

WegverkeerBewerken

 
Satellietfoto van Brussel

Vanwege de centrale ligging binnen België is Brussel via meerdere snelwegen bereikbaar. Zo hebben steden als Gent, Brugge, Antwerpen, Luik, Namen, maar ook Amsterdam, Rotterdam, Keulen, Parijs en Luxemburg goede wegverbindingen met Brussel.

De stad telt twee concentrische verkeersassen, onderling verbonden door grote lanen:

  • de (grote) Ring R0: de autosnelweg die het Brusselse gewest omcirkelt
  • de kleine ring R20: serie van tunnels en doorgaande wegen die het centrum van Brussel bedienen en die de stadsomwalling uit de 14e en 15e eeuw volgt. Daarbij duiken namen op die herinneren aan de oude stadspoorten zoals de poort van Namen, Halle, Ninove, Anderlecht, Leuven, Schaarbeek, enzovoort.

Op 28 juni 2015 werden de centrale lanen gedeeltelijk afgesloten en werd een zone van 50 ha in het centrum autovrij, het op een na grootste autovrije centrum van Europa, na Venetië.[4]

Luchthaven BrusselBewerken

Brussels Airport, ook wel Luchthaven Zaventem of Luchthaven Brussel-Nationaal genoemd, ligt in de Vlaamse gemeente Zaventem en is de grootste luchthaven van België.

SpoorwegenBewerken

Reizigers kunnen gebruikmaken van verschillende treinstations. De belangrijkste voor het personenvervoer bevinden zich op de noord-zuidverbinding.

 
Station Brussel-Centraal

Alle nationale reizigerstreinen die Brussel aandoen, stoppen in Brussel-Noord, Brussel-Centraal en Brussel-Zuid. In Brussel-Kapellekerk en -Congres houden enkel een paar stoptreinen halt.

Brussel heeft zoals hierboven al blijkt veel rechtstreekse internationale treinverbindingen. Steden als Amsterdam, Londen, Berlijn, Keulen, Parijs, Rijsel, Marseille en Milaan zijn rechtstreeks te bereiken.

 
Lijnennet van de Brusselse metro

Openbaar vervoerBewerken

De Brusselse metro telt 68 stations, verspreid over twee assen. Sinds april 2009 is er een metrolijn toegevoegd waardoor er meer en snellere verbindingen mogelijk zijn. Verder is er een uitgebreid tramnetwerk, met als zwaartepunt de noord-zuidverbinding (Zuidstation - Beurs - Noordstation, parallel met de noord-zuidverbinding van de treinen). Enkele tramverbindingen gaan tot de plaatsen in de Vlaamse Rand, zoals Groot-Bijgaarden, Tervuren, Drogenbos en Wezembeek-Oppem.

Een uitgebreid busnetwerk zorgt ervoor dat bijna elke plek in en rond het Brussels Hoofdstedelijk Gewest met het openbaar vervoer bereikbaar is. Het lokale vervoer binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt hoofdzakelijk uitgevoerd door de MIVB. Het vervoer in relatie met Vlaanderen wordt hoofdzakelijk verzekerd door De Lijn, het vervoer naar Wallonië hoofdzakelijk door de TEC.

StedenbandenBewerken

Bekende inwoners van BrusselBewerken

Zie ookBewerken

LiteratuurBewerken

  • Geert van Istendael, Arm Brussel, uitgeverij Atlas contact, 2002, ISBN 9789045008530
  • Eric Min, De eeuw van Brussel; biografie van een wereldstad, De bezige bij, 2014, ISBN 9789085423942

Externe linksBewerken