Jabbeke

gemeente in West-Vlaanderen, België

Jabbeke is een plaats en gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen. De gemeente telt ruim 14.000 inwoners en is gelegen aan de autosnelweg E40. De patroonheilige van Jabbeke is Sint-Blasius.

Jabbeke
Gemeente in België Vlag van België
Jabbeke (België)
Jabbeke
Geografie
Gewest Vlag Vlaanderen Vlaanderen
Provincie Vlag West-Vlaanderen West-Vlaanderen
Arrondissement Brugge
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
53,86 km² (2022)
77,15%
11,05%
11,81%
Coördinaten 51° 11' NB, 3° 6' OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
14.832 (01/01/2024)
49,64%
50,36%
275,38 inw./km²
Leeftijdsopbouw
– 0-17 jaar
– 18-64 jaar
– 65 jaar en ouder
(01/01/2024)
17,52%
58,2%
24,28%
Buitenlanders 3,19% (01/01/2024)
Politiek en bestuur
Burgemeester Frank Casteleyn (CD&V)
Bestuur CD&V
Zetels
CD&V
N-VA
Groen
Vooruit
Vlaams Belang
Onafhankelijke
23
13
5
2
1
1
1
Economie
Gemiddeld inkomen 23.591 euro/inw. (2021)
Werkloosheidsgraad 3,02% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
8490
8490
8490
8490
8490
Deelgemeente
Jabbeke
Snellegem
Stalhille
Varsenare
Zerkegem
Zonenummer 050
NIS-code 31012
Politiezone Kouter
Hulpverleningszone Zone 1
Website Officiële website
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Brugge
in de provincie West-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België
Sint-Blasiuskerk

De Vlaamse expressionist Constant Permeke bouwde in 1929 in Jabbeke het modernistische woonhuis, annex atelier 'De Vier Winden'. Hij woonde er tot zijn dood in 1952. In het huis is thans het Provinciaal Museum Constant Permeke ondergebracht.

Geschiedenis

bewerken

Het dorp Jabbeke ontstond op de grens van het door de zee beïnvloede schorrengebied en Zandig Vlaanderen. De schorren werden geleidelijk ingepolderd en mogelijk ontstond in de 9e eeuw al een parochie, die in de 10e eeuw al werd gedocumenteerd: het patronaatsrecht was toen in handen van de bisschop van Doornik. In 961 werd Jabbeke voor het eerst schriftelijk vermeld, als Jabeca. Er was een kasteel dat vanaf de 15e eeuw bewoond werd door de familie Van Straten en later door de familie Van Haverskercke. Op de kaart Flandriæ de Witt uit 1680 wordt Jabbeke vermeldt als 'Labbeeke' .

Het dorp had te lijden onder plunderingen van de troepen van Maximiliaan van Oostenrijk in 1488 en van de Geuzen in 1579. In de 17e eeuw werden de landgoederen van het kasteel verkocht aan de familie Van Caloen, in 1800 door erfenis aan Van Larebeke en dan door verkoop aan burggraaf Du Bus de Gisignies. Na de Tweede Wereldoorlog werd het landgoed verkaveld tot villapark, het Flaminckapark.

In 1838 kwam het station Jabbeke gereed en in 1993 werd dit weer gesloten. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd dit door de bezetter gebruikt om oorlogsmateriaal naar het front te sturen. In Jabbeke kwam er een militair depot.

Naast Jabbeke-centrum liggen in de gemeente nog de deelgemeenten Snellegem, Stalhille, Varsenare en Zerkegem. De dorpjes Snellegem en Zerkegem liggen ten zuiden van Jabbeke zelf. Stalhille ligt in het noorden van het kanaal Brugge-Oostende. Varsenare ligt in het oosten, tegen de stedelijke agglomeratie van de provinciehoofdstad Brugge.

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(2007)
I Jabbeke 13,44 4.435
II Stalhille 10,90 679
III Varsenare 10,21 5.038
IV Snellegem 11,08 1.749
V Zerkegem 8,08 1.716
Bron: GRS Jabbeke


De gemeente Jabbeke grenst aan de volgende dorpen en gemeenten:

 
Jabbeke, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.

Bezienswaardigheden

bewerken
  Zie Lijst van onroerend erfgoed in Jabbeke voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Natuur en landschap

bewerken

Jabbeke ligt in Zandig Vlaanderen, op de overgang naar het West-Vlaamse poldergebied. De hoogte bedraagt ongeveer 10 meter. Voorheen was dit een gebied van schorren, met aan de toenmalige kust een smalle duingordel bestaande uit onvruchtbaar zand, waar de naam Zandstraat nog aan herinnert. De plaatsnaam duidt op de aanwezigheid van een beek, tegenwoordig Jabbeekse Beek genaamd, welke van zuid naar noord stroomt naar het Kanaal Brugge-Oostende.

Ten noorden van de kom ligt de autoweg A10 (1956), waar in het noordwesten de A18 zich sinds 1977 van afsplitst.

Demografie

bewerken

Demografische ontwikkeling voor de fusie

bewerken
  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente

bewerken

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari - 1992 tot heden
Jaar Aantal[1]
1992 12.506
1993 12.702
1994 12.843
1995 13.058
1996 13.282
1997 13.411
1998 13.563
1999 13.530
2000 13.609
2001 13.650
2002 13.692
2003 13.625
2004 13.656
2005 13.657
2006 13.572
2007 13.615
2008 13.677
2009 13.764
2010 13.624
2011 13.688
2012 13.781
2013 13.879
2014 13.857
2015 13.854
2016 13.862
2017 13.944
2018 13.880
2019 13.865
2020 13.868
2021 14.081
2022 14.222
2023 14.539
2024 14.832
2025
2026
2027
2028
2029
2030

Politiek

bewerken

Structuur

bewerken
Jabbeke Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau   Europese Unie   België   Vlaanderen   West-Vlaanderen Brugge Jabbeke
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
volksvertegen­woordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Brugge Brugge Brugge Jabbeke
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Burgemeesters

bewerken

Legislatuur 2007-2012

bewerken

Burgemeester was Hendrik Bogaert van de CD&V tot eind 2011. Daarna nam Daniël Vanhessche eveneens van de CD&V de leiding als burgemeester over. Deze partij had de meerderheid met 15 op 23 zetels.

Legislatuur 2013-2018

bewerken

Burgemeester was Daniël Vanhessche van de CD&V. Deze partij had de meerderheid met 15 op 23 zetels.

Legislatuur 2019-2024

bewerken

Burgemeester was Daniël Vanhessche van de CD&V tot begin 2022. Daarna nam Frank Casteleyn, eveneens van de CD&V, de fakkel over als burgemeester. Deze partij heeft de meerderheid met 14 op 23 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

bewerken
Partij of kartel 10-10-1976[2] 10-10-1982[2] 9-10-1988[2] 9-10-1994[2] 8-10-2000[2] 8-10-2006[3] 14-10-2012[4] 14-10-2018[5] 13-10-2024
Stemmen / Zetels % 21 % 21 % 21 % 23 % 23 % 23 % 23 % 23 % 23
LDB1 / CVP2 / CD&V3 64,651 15 60,832 14 68,662 16 54,962 15 50,792 14 53,473 15 52,413 15 47,93 14 -
N-VA - - - - - - 22,71 5 22,1 5 -
PVV1 / VLD2 / JA!A / Open Vld3 - - 7,741 0 18,982 4 19,132 4 28,97A 7 5,63 0 - -
SP1 / JA!A / sp.a-Groen-PlusB / sp.a2 17,081 3 18,021 3 23,61 5 17,761 4 14,251 3 13,5B 3 7,92 1 -
Agalev1 / JA!A / sp.a-Groen-PlusB / Groen2 - - - - 9,321 1 12,62 2 -
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2 - - - 4,021 0 6,511 1 9,362 1 5,782 0 9,42 1 -
GB 18,27 3 21,15 4 - - - - - - -
Beter-Jabbeke??nu! - - - - - 6,17 0 - - -
Links Alternatief - - - - - 2,02 0 - - -
NIEUW - - - 4,28 0 - - - - -
Totaal stemmen 6663 7606 8457 9275 9875 10127 10371 10308
Opkomst % 95,65 95,26 94,61 96,05 94,58 94,6
Blanco en ongeldig % 2,57 3,76 4,26 3,48 2,97 3,07 2,61 2,9

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij staat in kleur.

Verkeer

bewerken

Nabij Jabbeke ligt het knooppunt Jabbeke, waar de A18 en de A10 samenkomen.

  • In de gemeente is de sportaccommodatie van Krachtbal Jabbeke gelegen. De club behaalde acht landstitels bij de dames en twee (2009,2022) bij de heren. Zowel de heren- als de damesploeg brachten eenmaal de Beker van België mee naar huis. In deelgemeente Snellegem is een andere grote naam uit het krachtbal actief: MEZ Snellegem. De club werd veertien maal landskampioen en evenveel keer bracht ze de Beker van België mee naar Snellegem. De club was vroeger bekend als RODEMO Snellegem. De voormalige damesclub - actief van 1980 tot '86 - was eenmaal Bekerwinnaar in haar korte bestaan. In deelgemeente Varsenare ten slotte is Atlas Varsenare actief. De club werd zevenmaal landskampioen en won viermaal de Beker van België.

Weerradar

bewerken

Sinds 2 juli 2013[6] is de derde weerradar in België actief. Deze staat aan het knooppunt Jabbeke en wordt beheerd door het KMI. De radar kan door gebruik te maken van de dubbele polarisatietechniek niet alleen de hoeveelheid maar ook het soort neerslag waarnemen. Sinds 2015 lopen er experimentele testen met de weerradar van Jabbeke voor wat betreft de hagelgrootte bij de zwaardere onweders tijdens de zomermaanden.

Nabijgelegen kernen

bewerken

Zerkegem, Ettelgem, Stalhille, Varsenare, Snellegem

bewerken

Literatuur

bewerken
Zie de categorie Jabbeke van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.