Lokeren

gemeente en stad in Oost-Vlaanderen, België
Lokeren
Stad in België Vlag van België
Oud postgebouw 06-05-2021.jpg
Het voormalige postgebouw op de Markt aan de Durme
Vlag van Lokeren Wapen van Lokeren
(Details) (Details)
Lokeren (België)
Lokeren
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen
Arrondissement Sint-Niklaas
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
68,25 km² (2019)
67,83%
15,45%
16,72%
Coördinaten 51° 6' NB, 3° 59' OL
Bevolking (bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
42.145 (01/01/2021)
49,38%
50,62%
617,54 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2021)
21,25%
60,22%
18,52%
Buitenlanders 7,69% (01/01/2021)
Politiek en bestuur
Burgemeester Filip Anthuenis (Open Vld)
Bestuur Open Vld, CD&V
Zetels
Open Vld
CD&V
sp.a-Groen
N-VA
Vlaams Belang
35
13
8
7
4
3
Economie
Gemiddeld inkomen 19.404 euro/inw. (2018)
Werkloosheidsgraad 5,75% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
9160
9160
9160
Deelgemeente
Lokeren
Daknam
Eksaarde
Zonenummer 09
NIS-code 46014
Politiezone Lokeren
Hulpverleningszone Oost
Website www.lokeren.be
Detailkaart
Kaart van Lokeren
LokerenLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Sint-Niklaas
in de provincie Oost-Vlaanderen
Foto's
De Sint-Laurentiuskerk
De Sint-Laurentiuskerk
Beeld van de patroonheilige Laurentius van Rome op het Sint-Laurentiusplein
Beeld van de patroonheilige Laurentius van Rome op het Sint-Laurentiusplein
Portaal  Portaalicoon   België

Lokeren is een stad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen en behoort tot het Waasland, ook wel Land van Waas genoemd, waarvan het de tweede belangrijkste stad is na Sint-Niklaas. De stad, gelegen aan de rivier de Durme, de Lede, en de autoweg E17, telt ruim 42.100 inwoners, die Lokeraars[1] of Rapenfretters[1] worden genoemd. Omdat Lokeren aan de Durme is gelegen, wordt de stad ook vaak "De Durmestad" genoemd. Lokerse paardenworst is officieel erkend als streekproduct.

ToponymieBewerken

Over de oorsprong van de naam Lokeren zijn al heel wat theorieën ontwikkeld, de ene al wat geloofwaardiger dan de andere. Een groep auteurs ziet in de plaatsnaam het element luken wat (in)sluiten of toedoen betekent. Lokeren zou verwijzen naar een ingesloten plaats tussen de Durme en een bosgebied met wilde dieren.

Volgens een recenter, meer wetenschappelijk verantwoorde interpretatie zou Lokeren in oorsprong een waternaam zijn die later overging op de daar gestichte nederzetting. Lokeren zou dan afgeleid zijn van enerzijds het Indo-Europese grondwoord leuk dat helder of glanzend betekent en anderzijds het prehistorische hydronymische achtervoegsel arna wat water betekent. Probleem is dat er voor 'Leuk-arna', hoewel taalkundig aannemelijk, geen feitelijke, historische bevestiging te vinden is.[2]

Een andere theorie zou kunnen zijn dat de naam Lokeren (en dan ook Lochristi) misschien van Locri (Lokris in het Grieks) in Italië komt. Lokeren is Locres of Locre in het Frans en werd misschien gesticht door Romeinse soldaten, inwoners van Locri Epizephyrii, een Zuid-Italiaanse nederzetting waarvan de stichters op hun beurt uit het Griekse Lokrida kwamen.

GeschiedenisBewerken

OntstaanBewerken

De eerste nederzetting op het huidige grondgebied van Lokeren was niet waar het tegenwoordige stadscentrum is gevestigd, maar eerder aan de Lede, dicht bij het huidige Oudenbos. De omgeving waar nu het stadscentrum is was toen nog een moerassig gebied, en dus moeilijk bewoonbaar. Pas wanneer een zijarm van de Schelde zich definitief wegtrok uit het Lokerse grondgebied, werd het moerassig gebied kleiner en droger, en dus begonnen mensen zich te vestigen op de locatie waar nu het stadscentrum is gevestigd. Daardoor stammen de vroegste archeologische bewijzen van bewoning op het huidige Lokerse grondgebied reeds uit het neolithicum. Latere vondsten dateren uit de periode van het Romeinse keizerrijk. Zo werden restanten van een Romeinse weg langs de rivier de Durme teruggevonden. Restanten van potten en gereedschap worden ook bij constructiesites vaak teruggevonden in en rond het stadscentrum. De functie van Lokeren in de periode van het Romeinse Keizerrijk is niet precies gekend. De meest populaire theorie is dat Lokeren een klein handelscentrum was. Maar een andere theorie dat zich baseert op een toponymische verklaring van de naam Lokeren, gaat ervan uit dat Lokeren (samen met Lochristi) een militaire nederzetting was. De eerste vermelding van de stad Lokeren vindt pas plaats in 1114.[3] In tegenstelling tot oudere nederzettingen werd het nieuwe dorp Lokeren gebouwd in een bocht op de rechterzijde van de Durme. In het midden van de 12e eeuw was het een onafhankelijke gemeenschap met landbouw en vlasnijverheid als haar twee economische hoofdactiviteiten. De textielnijverheid bleef belangrijk ver tot in de 20ste eeuw.

14e eeuw tot 17e eeuwBewerken

 
Fragment uit het manuscript van de Kroniek van Lokeren. Geschreven door Nicolaes de Smet, 18e eeuw.
 
Lokeren in de eerste helft van de 17e eeuw (afbeelding uit Flandria Illustrata - 1641) door J. Blaeu

Al sinds haar ontstaan is Lokeren zeer uitgebreid verbonden met andere nederzettingen en plaatsen. Het stadscentrum zelf is in feite een groot knooppunt van gewestwegen die Lokeren met andere belangrijke plaatsen verbindt. Uit die belangrijke wegen kwamen vertakkingen die tegenwoordig de basis vormen van het stadscentrum.

Vanaf de middeleeuwen tot het einde van de 18e eeuw behoorde het grondgebied van Lokeren tot het volle bezit van de graaf van Vlaanderen. Een aantal delen van de stad werden echter door de graaf in leen gegeven aan machtige grondbezitters zoals de heren van Herzele, Kokelberge en de heer van Beveren die een stuk grond bezat aan de linkerkant van de Markt met daarop een kasteel. Dit kasteel werd in het begin van de 17e eeuw afgebroken nadat de heer het stuk land verkocht had aan het stadsbestuur. Een belangrijke gebeurtenis in de 13e eeuw was de vestiging van het cisterciënzerinnenklooster op Oudenbos. De zusters van het klooster leidden tijdens de daaropvolgende periode grote ontginningsactiviteiten op gronden in de omgeving van het klooster. Die landerijen bleven tot aan het einde van het ancien régime in handen van de zusters. Ook andere religieuze instellingen, waaronder de Baudelo-abdij, de abdij van Drongen en het klooster Ter Hagen waren tijdens de volle middeleeuwen actief op Lokers grondgebied. In 1555 gaf Keizer Karel V Lokeren het recht om een markt te organiseren. Dit marktoctrooi is een scharniermoment in de ontstaansgeschiedenis van Lokeren. Wat men weet van dit moment uit de Lokerse geschiedenis is dat het toenmalige marktplein bestond uit een driehoek die zich uitstrekte van de huidige Schoolstraat tot aan de kerk en een smalle strook van de Schoolstraat tot richting het huidige stadhuis. De toenmalige markt was dus niet rechtstreeks verbonden met de Durme die omgeven werd door meersen langs beide oevers. In die tijd was het een van de belangrijkste landbouwmarkten uit de omgeving met een bloeiende vlashandel. In de 16e en 17e eeuw lag het Land van Waas in de vuurlinie tussen het protestantse Nederlanden en het Katholieke Spaanse Rijk. Talrijke Lokeraars maakten op het einde van de 16e eeuw deel uit van de immigratiestroom naar de noordelijke Nederlanden. Het gevolg van die (gedeeltelijke) ontvolking was dat veel landbouwgronden niet langer werden bewerkt, maar overwoekerd raakten door wilde vegetatie. Daardoor dat Lokeren in de 17e eeuw te kampen kreeg met een heuse wolvenplaag. Die periode vormt een zwarte bladzijde in de geschiedenis van de stad. In de loop van de 17e eeuw trachtte het stadsbestuur percelen aanpalend aan de Markt, te verkrijgen van hun eigenaars. Zo werd de markt uiteindelijk verbonden met de Durme en kreeg het omstreeks 1651 haar min of meer huidige contouren. Aan de markt lag zelfs een kaai die ongeveer 15 meter in het marktplein ging. Na 1700 is er weer sprake van vooruitgang in de stad. Die was voornamelijk te danken aan de uitbouw van een nieuwe nijverheid, de hoedenfabricatie, waar Lokeren uiteindelijk internationaal bekend om werd. Lokeren was het middelpunt van de oudste Vlaamse vlasstreek, dat een deel van het Waasland en Dendermonde omvatte. Deze streek leverde de beste verzorgde garen aan de Vlaamse weverij. Vanaf de 16e eeuw tot in de 19e eeuw is het vlas de grondstof van de hoofdnijverheid van Vlaanderen.[4]

Plunderingen en stadsbrandBewerken

Het feit dat Lokeren welvarender werd in handel wekte wrevel op bij verscheidene naburige steden. In 1584 zouden garnizoenen uit Gent en Dendermonde mede om die redenen het toenmalige dorpscentrum, bestaande uit voornamelijk houten huizen en een kerk, hebben platgebrand.[5] De stad is namelijk nooit ommuurd geweest, waardoor Lokeren in het verleden nog meerdere keren het slachtoffer was van plunderingen. Dit heeft de groei van Lokeren ernstig vertraagd.

18e eeuw tot 19e eeuwBewerken

 
Lokeren op de Ferrariskaart van 1775.

In de 18e eeuw telde Lokeren, op Gent na, de meeste inwoners van Oost-Vlaanderen, het toenmalige departement van de Schelde. Deze demografische uitbreiding was het gevolg van de gunstige economische conjunctuur. Nochtans lag de bevolkingsdichtheid lager dan in bijvoorbeeld in Sint-Niklaas.

In de loop van de 18e eeuw nam de handel over water in Lokeren toe. Door die toenemende handelswijze werd een meander van de Durme afgesneden ter hoogte van de Buylaers. De gedempte meander is zichtbaar op de Ferrariskaart (rechts). In 1725 werd de Sint-Laurentiuskerk gebouwd aan de Markt.

 
De haven van Lokeren aan de Grote Kaai eind 19e eeuw

De Oostenrijkse invloed op de Zuid-Nederlanden bracht veel goeds voor Lokeren. De stad kon weer vredig aan handel doen en het inwonersaantal steeg sterk. Maar in 1789 werd het centrum van de stad nogmaals geteisterd door een grote brand. Na de Franse annexatie werd het gebied deel van het Scheldedepartement, Lokeren behoorde tot het arrondissement Dendermonde en tot het kanton Lokeren. In 1804 kende Napoleon Bonaparte Lokeren stadsrechten toe. Lokeren had geen grote rol in de Belgische Revolutie. De stad was tot in het midden van de 19de eeuw onder leiding van de Orangisten, waaruit we kunnen afleiden dat Lokeren tot de jaren 1860 niet echt Belgisch gezind was.

 
De Stationstraat met zicht op het station

Het schepencollege vroeg in december 1845 aan de gouverneur of de stad een station en een spoorwegbrug over de Durme mocht aanleggen. Dit was noodzakelijk om na de mislukte oogst toch werkgelegenheid te creëren zodat de gedupeerde gezinnen in hun onderhoud konden voorzien. De gouverneur gaf uiteindelijk toestemming. Het stedenbouwkundige beeld van Lokeren werd ingrijpend veranderd door de bouw van een station langs de spoorweg Gent-Antwerpen. Het station opende op 7 augustus 1847 en kwam ten noorden van de Durme, in het meersgebied, op een kleine 400 meter van de Markt. Dit station was voor zowel goederen als reizigers ingericht. Niet veel later werd het station in twee stations verdeeld, het station Lokeren en het station Dender & Waas. Het stationsgebouw zelf bleef bestaan, tot het in de Tweede Wereldoorlog verwoest werd door Duitse luchtbombardementen.

Met het openen van dit station, en het aanleggen van de Stationsstraat werd de poort geopend naar het aanleggen van wijken aan de linkeroever van de Durme. In de 19de eeuw raakte het gehucht Heirburg door lintbebouwing volledig verbonden met het centrum.

In de 19e eeuw was Lokeren in industriële bloei. In Sint-Niklaas daarentegen werden meer en grotere fabrieken opgericht dan in Lokeren. De industriële gebouwen waren in Lokeren zelden groter dan 4 are. In Lokeren voelde men zich niet genoodzaakt om fabrieken te bouwen omdat de huisnijverheid nog voldoende rendeerde. Lokeren legde zich vooral toe op conservatief-ambachtelijke sectoren: de hoedennijverheid en de linnenblekerijen. Dit hield de stad vol tot in het begin van de 20e eeuw. Toen werden grotere fabrieken gebouwd als antwoord op de lokale industriële achterstand in vergelijking met naburige steden.

Op het einde van de 19e eeuw kwam er aan dit gunstig verloop een einde voor Lokeren. Andere Oost-Vlaamse steden zoals Aalst en Sint-Niklaas namen het voortouw.

20e eeuw tot hedenBewerken

De Eerste Wereldoorlog vertraagde de groei van de stad, hoewel de stad er zo goed als ongeschonden vanaf kwam.

 
Hechteniskamp Lokeren, 1944

Tijdens de Duitse bezetting gedurende de Tweede Wereldoorlog werd er een Durchgangslager (doorgangskamp) ingericht tussen de Bleekmeerstraat en de Oude Bruglaan met als (voornaamste) doel Engelse krijgsgevangenen samen te brengen in afwachting van hun transport (deportatie). Na de bevrijding (tijdens de repressie) werd dit kamp ingericht als interneringscentrum voor collaborateurs. Het Interneringscentrum Lokeren was een van de grootste in haar soort en er verbleven in de periode september 1944 tot november 1947 tussen de 15.000 en 22.000 gedetineerden.

Lokeren kende in de naoorlogse periode een snelle en stabiele heropbouw van de stad. Gebombardeerde huizen werden gerenoveerd of heropgebouwd, en het zwaar beschadigde station werd gesloopt en vervangen door een moderner station. Ook veel bruggen over de Durme en Lede werden terug gebouwd. Daarna volgende een grote expansie van de Lokerse stadskern, zowel op residentieel als industrieel vlak.

IndustrieBewerken

 
Een ontvettingsmolen dat gebruikt werd voor haarsnijderij

Fabrieken in het centrum bleven draaien tot de jaren 1980. Toen werd er besloten dat alle industriële activiteiten beter buiten de stadskern plaatsvonden. Met de neergang van de secundaire sector vanaf de jaren 50 van de 20e eeuw werden grote fabrieken in het stadscentrum zoals aan de Nijverheidstraat, Oude Durme, Hoedhaar, etc. één per één gesloten.

Nieuwe industriegebieden werden buiten de stadskern voorzien aan Den Oever, Rozen en Everslaar. Ook het goederenstation Lokeren-Oost werd aangelegd en zou het oude goederenstation Dender & Waas vervangen. In 2018 werd bekendgemaakt dat het industriepark van Everslaer ging uitbreiden. De chocolatier Callebaut kocht een groot stuk grond waar later het grootste chocolademagazijn van Europa zal komen. In de jaren 70 werden de spoorlijnen 59 en 57, die dwars door het centrum liggen, op een viaduct gelegd. Hierdoor werd het centrum in drie delen verdeeld.

Uitbreiding stadskernBewerken

Tussen 1960 en 1980 ging Lokeren op residentieel vlak meer ten noorden van het centrum uitbreiden. Er werden wijken tussen de spoorlijnen 59 & 77A en de N70 aangelegd. Later werd er nog verder uitgebreid aan en rond de N70 en de Oude Heerweg. Nadat de ring of N47 werd aangelegd rond Lokeren werd er meer ten zuiden van het centrum uitgebreid. De gehuchten Spoele en Bokslaar werden hierdoor wijken. In het heden strekken deze wijken nu helemaal uit tot aan de E17, tussen de N47, spoorlijn 57 en het industrieterrein van Everslaer. Ten westen van het centrum werd er ook uitgebreid, maar in mindere mate. Door deze groei bracht koning Boudewijn I op 10 juni 1956 een bezoek aan Lokeren.

Sinds de fusie van 1 januari 1977 maken de deelgemeenten Eksaarde en Daknam deel uit van Lokeren. Daknam en Lokeren vormen echter als sinds 1794 één bestuurlijke eenheid.

 
Stadsreuzen "koven"

GeografieBewerken

Lokeren is gelegen in de Durmevallei. Het centrum van de stad ligt grotendeels in deze vallei, op een hoogte van 3 tot 5 meter boven zeeniveau. Het hoogste natuurlijke punt van de stad Lokeren ligt niet ver van het centrum, in de Daknamse Bossen, op 10 meter boven zeeniveau.


Kaart

Aangrenzende gemeentenBewerken

Lokeren grenst aan acht gemeentes (Moerbeke, Waasmunster, Zele, Berlare, Laarne, Lochristi, Wachtebeke en Sint-Niklaas).

De oost- en westgrenzen van Lokeren zijn vooral rechte lijnen die al sinds de Middeleeuwen meegaan. De noordgrens wordt vooral bepaald door de rivier de Zuidlede in het noordwesten en door het kanaal de Moervaart in het noordoosten. De meest recente grens is de zuidgrens van Lokeren die oorspronkelijk aan de Lokerenbeek lag, maar tijdens de gemeentefusie van 1977 werd gelijkgetrokken met de loop van van de E17, die in 1971 opende en dicht bij de Lokerenbeek werd aangelegd.

   Aangrenzende gemeenten   
 Wachtebeke       Moerbeke       Sint-Niklaas 
             
 Lochristi   Waasmunster 
           
 Laarne       Berlare       Zele 

HydrografieBewerken

 
De Durme aan de Grote Kaai

WaterlopenBewerken

Lokeren is volledig gelegen in de Durmevallei, waardoor er op sommige plekken nog steeds een moerassige ondergrond aanwezig is. Het natuurreservaat Molsbroek is hier een goed voorbeeld van. In het verleden waren de enige belangrijke waterlopen in de stad de Durme en de Lede. Maar door de eeuwen heen is de Durme nabij Eksaarde en Moerbeke vele keren aangepakt geweest, waardoor die delen van de Durme nu bekend staan als de Zuidlede en de Moervaart, die ter hoogte van Daknam samenvloeien.

De Vondelbeek en de Lokerenbeek zijn voorbeelden van kleine waterlopen die nog steeds aanwezig zijn in de stad.

PoldersBewerken

Buiten het stadscentrum ligt de rest van het Lokerse grondgebied in vijf polders: Polder Moervaart en Zuidlede, Polder Sinaai-Daknam, Polder Schelde Durme Oost, Polder tussen Schelde en Durme en Polder van Belham.[6]

Deze polders zijn openbare besturen met als opdracht in haar ambtsgebied een gunstige waterhuishouding tot stand te brengen voor de landbouw en de algemene volksgezondheid, rekening houdende met de beginselen van het decreet betreffende het integraal waterbeleid en het uitvoeren van het deelbekkenbeheerplan.

DemografieBewerken

De oudste demografische gegevens van Lokeren dateren uit de 16de eeuw. Het toenmalige dorp telde tussen de 2.500 en 3.000 inwoners, en was daardoor de grootste van het Land van Waas. Door invallen van garnizoenen uit Dendermonde en de Gentse Republiek vertraagde de bevolkingsgroei tot het begin van de 17de eeuw. In 17e en 18e eeuw kende Lokeren een snelle ontwikkeling, en rond 1800 was de bevolking op 200 jaar tijd verviervoudigd. De stad telde toen rond de 12.000 inwoners in het centrum zelf. In 1846 werd het station te Lokeren geopend wat een toegangspoort werd om wijken te bouwen aan de linkeroever van de Durme.

Na de Tweede Wereldoorlog werden nieuwe wijken en straten getrokken en volgebouwd, en groeiden afzonderlijke wijken naar het centrum toe. Hierdoor kreeg Lokeren te maken met een exponentiële bevolkingsgroei.[7] Op 1 januari 1977 fuseerde Eksaarde en Daknam met Lokeren, maar dat had weinig invloed op het inwonersaantal in de stad.

CoronapandemieBewerken

Begin 2020 kreeg België te maken met een pandemie, en Lokeren dus ook. Het oudere deel van de bevolking werd zwaar getroffen, waardoor er oversterfte was in de stad. Het bevolkingsaantal daalde echter niet, maar een tragere stijging in de bevolking is duidelijk zichtbaar.

Demografische ontwikkelingBewerken

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

  • Bron: Jouw gemeente in cijfers, A. Demogafie (Document Vlaamse Overheid)

Deelgemeenten en kernenBewerken

DeelgemeentenBewerken

De stad Lokeren telt drie deelgemeenten:

Deelgemeenten Lokeren
Naam Postcode Inwoners (2009)[8] Informatie
Lokeren 9160 32.128 De stad Lokeren fuseerde in 1977 met Eksaarde en Daknam. Omdat Lokeren een groter oppervlakte en inwonersaantal had, kreeg deze nieuwe fusiegemeente de naam Lokeren.
Eksaarde 9160 5.803 Eksaarde is de tweede grootste deelgemeente van Lokeren. Het dorpscentrum ligt ca. zes km van het Lokers centrum, waardoor de Eksaardenaars zich liever zien als iemand uit Eksaarde dan een Lokeraar. Vroeger had Eksaarde ook een station aan de spoorweg Lokeren - Moerbeke-Waas maar deze werd gesloten in 1971.
Daknam 9160 857 Daknam is de kleinste deelgemeente van de stad en zit geprangd tussen Eksaarde en Lokeren. Het dorpje speelt wel een belangrijke rol in de stad. Zo zijn het kleine historisch centrum en de lange wandel- en fietspaden belangrijke toeristische trekpleisters.
 
De Oude Gotische Onze-Lieve-Vrouwkerk in Daknam.

KernenBewerken

Naast de deelgemeenten bevinden er zich binnen de deelgemeente Lokeren nog een aantal kernen in het buitengebied: Lammeken, Oudenbos en Doorselaar. Sommige historische kernen zoals Heirbrug, Bokslaar, Staakte, Rozen, Puttenen, Kop en Bergendries zijn inmiddels deel geworden van het stedelijk gebied Lokeren en als dusdanig eerder te bezien als wijk dan als aparte kern.

GehuchtenBewerken

Lokeren heeft ook gehuchten, dit zijn plaatsen langs een veelgebruikte weg waar vroeger mensen aan kwamen wonen. Door lintbebouwing vallen deze gehuchten niet echt meer op, maar op kaarten worden ze nog altijd aangeduid met hun plaatsnaam. Voorbeelden hiervan zijn: Naastveld, Everslaar, Heiende, Hillare, Keerken, etc.

BezienswaardighedenBewerken

  Zie Lijst van onroerend erfgoed in Lokeren voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Religieuze bouwwerkenBewerken

 
De Heilig Hart kerk in Heiende

Burgerlijke bouwwerkenBewerken

 
Huizen aan het Stationsplein
  • De Heirbrugmolen is een korenmolen, gebouwd in 1852, in de wijk Heirbrug.
  • De Academie is een gebouw in aan de Grote Kaai.
  • Het Hospice des Orphelins is een openbaar gebouw, in een sobere neoclassicistische stijl.
  • Dekenij ontworpen door Jacques van Hoecke
  • Neogotische huizenrij 1906 naar ontwerp van E. Van Peteghem in de Koophandelstraat
  • Apotheek Jacobs zijn barokke huizen uit het midden van de 17de eeuw
  • Vredegerecht, Kasteel van Duyse, neotradionele bak- en natuursteenstijl met sterk romantische inslag
  • Stadspomp
  • Het Huis Thuysbaert
  • Het neotraditionele postgebouw
  • Het 18e-eeuwse stadhuis in Vlaamse rococostijl
  • De Torenstraat
  • De Kerkstraat
  • De tentoonstellingen van eigentijdse sculpturen in het Park Ter Beuken
  • De hazen aan de rechteroever van de Durme op de markt
  • Het Kasteel Verloren Bos

ParkenBewerken

Lokeren staat bekend om haar groot aantal parken. In totaal heeft de stad 75,48 hectare aan parken. Deze parken zijn:

Bospark en Verloren BosBewerken

Het Bospark is een natuurpark dat zich op zo'n tien minuten van het stadscentrum van Lokeren bevindt. Het Bospark omvat een tennisveld, tweetal voetbalvelden, een skatepark, een calisthenics park, een Finse looppiste, een speeltuin, een kleine tearoom in het bos en een wijklokaal met omkleedgelegenheid aan de voetbalvelden. Door zijn speeltuin en verschillende dieren is het Bospark heel populair bij de kinderen. Het Verloren Bos bevindt zich eigenlijk naast het Bospark, alleen een weg, de Snepstraat, bevindt zich tussenbeide. Het Verloren Bos omvat een schuttersterrein, een Kasteel (anno 1900) en Koetshuis. Deze laatste twee worden als jeugdverblijf verhuurd door het Centrum voor Jeugdtoerisme Vzw. Het Verloren Bos is te bereiken via de Durmedijk en langs parking Aardeken.

NatuurBewerken

 
Een oude Lokerse boerderij, heropgebouwd in het Provinciaal Domein Bokrijk
  • De Durme, Zuidlede en Moervaart
  • Het 'Spoorwegpad' of 'Oude Spoorweg', een fietspad dat zich de oude spoorwegbedding van de spoorlijn 77A bevindt dat langs elke deelgemeente van Lokeren gaat en dus ook Lokeren met de fiets verbindt.
     
    Spletterenbrug met daarop een pad op de oude bedding van de spoorlijn 77A, tussen Moerbeke-Waas en Lokeren.

MolsbroekBewerken

Het Molsbroek is een, naar Vlaamse normen, vrij groot natuurreservaat. De 4,5 km lange verharde wandeldijk door dit natuurgebied is steeds vrij toegankelijk. Tevens ligt Molsbroek vlak bij de stadskern en is het vlot bereikbaar, zowel per auto als met het openbaar vervoer. De totale oppervlakte van het Molsbroek is 80 ha. Het natuurgebied wordt beheerd door natuurvereniging vzw Durme.

De BuylaersBewerken

De Buylaers is een brok natuur binnen de bebouwde kern van Lokeren, op tien minuten wandelen van het eigenlijke stadscentrum. Dit natuurgebied van twintig hectare is immers gelegen op de linkeroever van de Durme, tegenover het stedelijk zwembad en de Sportlaan. De meersen langs de Durme hebben hier grotendeels hun historisch uitzicht behouden met weinig beplantingen in de vlakte, fraaie vochtige hooilanden en daarnaast een aantal rietveldjes. Het spontaan verwilderend Verloren Bos met zijn stuifduinrelicten paalt eveneens aan dit natuurgebied. Dit gebied wordt beheerd door vzw Durme.

De EenbesBewerken

De Eenbes-reservaatpercelen zijn genoemd naar een op Vlaamse schaal behoorlijk zeldzame plant, die er in het vroege voorjaar abundant bloeit: de eenbes (Paris quadrifolia). Ze situeren zich op de overgang van de Moervaartvallei en de kern van Zandig Vlaanderen, het zandgrondenlandschap tussen Gent en Lokeren.

MoervaartmeersenBewerken

De Moervaartmeersen en hun omgeving zijn als natuurgebied wellicht minder bekend. Dit is te verklaren doordat het gebied eigenlijk een samenvoeging is van acht verschillende gebieden, alle gescheiden door wegen of waterlopen en met een eigen landschappelijke verscheidenheid. Langs de Moervaart en een noordelijk deel van de Durme ligt een vrij smalle, soms maar 200 m brede strook meersen.

MuseumBewerken

 
Het Stadsmuseum

In het stadsmuseum wordt de geschiedenis van de stad verteld. De focus ligt op de 19e en 20e eeuw, waarbij er veel aandacht geschonken wordt aan de haarsnijderij-industrie waarvan de stad in de 20e eeuw het epicentrum was. Tevens is er het Nationaal Beenhouwersmuseum, schatkamer en oude bakkerswinkel te vinden.[9] Op de eerste verdieping van het museumgebouw worden tijdelijke tentoonstellingen gehouden zoals in 2018 "Het kamp van Lokeren 1944-1947" en een retrospectieve tentoonstelling van fotograaf Filip Naudts.

CultuurBewerken

 
Borstbeeld van Alfons De Page (de Fonne) op de Oude Vismijn

DialectBewerken

Lokeren heeft een eigen dialect, het Lokers. Het is een grensdialect tussen de westelijke Oost-Vlaamse en de (verbrabantste) Wase dialecten. Kenmerken van het Lokerse dialect op het gebied van fonetiek zijn korte eenklinkers, langgerekte eenklinkers en tweeklanken evolueren in de richting van de doffe sjwa. In de eindcombinaties –len, -men en –nen is de doffe sjwa weggevallen. Ook de stembandklinkers (-h) worden niet uitgesproken. Op het gebied van de woordenschat bracht de verdwenen specifieke Lokerse haarsnijdernijverheid een aantal unieke Lokerse dialectwoorden voort.

Streekproducten[10]Bewerken

UitgaanBewerken

Van 1991 tot 2005 en van 2008 tot 2013 was de discotheek Cherry Moon er gevestigd. Daarna waren de discotheken Koloso en The Building gehuisvest in het gebouw. Thans is in het gebouw Radar Belgium gevestigd. Lokeren heeft ook een cultureel centrum, een van de oudste in België, genaamd het CC Lokeren, Met daarnaast het cultuurcafé.

Sinds 2011 bevindt zich ook een fuifzaal in het Sport-en Jeugdcomplex.

EvenementenBewerken

 
De Lokerse Feesten

JaarlijksBewerken

WekelijksBewerken

Elke woensdag wordt er markt georganiseerd op de Grote Markt.

PolitiekBewerken

StructuurBewerken

De stad Lokeren wordt bestuurd door het schepencollege en burgemeester Filip Anthuenis (Open Vld), dit is de uitvoerende macht op lokaal niveau. Bestuurlijk valt de gemeente onder het Bestuurlijk arrondissement Sint-Niklaas van de provincie Oost-Vlaanderen.

De wetgevende macht op lokaal niveau is de gemeenteraad met gemeenteraadsvoorzitter Filip Anthuenis (Open Vld).[11] De gemeente valt onder het kieskanton Lokeren bij verkiezingen voor de verschillende niveaus. Voor de verkiezing van de provincieraad is de gemeente ingedeeld in het provinciedistrict Sint-Niklaas in het kiesarrondissement Dendermonde-Sint-Niklaas. Bij de verkiezingen voor de kamer van volksvertegenwoordigers en het Vlaams Parlement in de kieskring Oost-Vlaanderen. Voor de verkiezingen van de Senaat (tot 2012) en het Europees Parlement behoort de gemeente tot het Nederlands kiescollege.

Lokeren Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau   Europese Unie   België   Vlaanderen   Oost-Vlaanderen Sint-Niklaas Lokeren
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Oost-Vlaanderen Dendermonde-Sint-Niklaas Sint-Niklaas Lokeren Lokeren
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

College van burgemeester en schepenenBewerken

Samenstelling gemeenteraad 2019-2024
7
13
8
4
3
13 
De 35 zetels zijn als volgt verdeeld:
Functie en bevoegdheden ! Naam Partij
Burgemeester
Veiligheidsdiensten, personeel, stafdiensten, voorzitter AZL, voorzitter gemeenteraad
Filip Anthuenis Open Vld
Eerste schepen
Omgeving, stadsvernieuwing, wonen, natuur en dierenwelzijn
Filip Liebaut CD&V
Schepen
Bevolking, burgerlijke stand, evenementen, horeca, markten, middenstand
Claudine De Waele Open Vld
Schepen
Infrastructuur, gebouwen, wegen en rioleringen, mobiliteit, groen
Sabine Van Rysselberghe Open Vld
Schepen
Welzijn, inburgering en integratie, onderwijs en landbouw
Nina Van der Sypt CD&V
Schepen
Sport, jeugd en kinderopvang
Marjoleine De Ridder CD&V
Schepen
Cultuur, toerisme en mondiaal beleid
Marina Van Hoorick Open Vld
Schepen
Financiën, ict, industriële ontwikkeling en voorzitter Zorgbedrijf Sakura
Stefan Walgraeve Open Vld

GeschiedenisBewerken

(Voormalige) BurgemeestersBewerken

  Zie Lijst van burgemeesters van Lokeren voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De huidige burgemeester is Filip Anthuenis.

Legislatuur 2001 - 2006Bewerken

De SP en VU&ID trokken samen met groene onafhankelijke kandidaten naar de kiezer onder de naam SAMEN.[12]

Legislatuur 2013 - 2018Bewerken

Burgemeester is Filip Anthuenis (Open Vld). Hij leidt een coalitie bestaande uit Open Vld en CD&V. Samen vormen ze de meerderheid met 20 op 33 zetels.

Legislatuur 2019 - 2024Bewerken

Burgemeester is Filip Anthuenis (Open Vld). Hij leidt een coalitie bestaande uit Open Vld en CD&V. Samen vormen ze de meerderheid met 21 op 35 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976Bewerken

Partij of kartel 10-10-1976[13] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[14] 14-10-2012[15] 14-10-2018
Stemmen / Zetels % 31 % 31 % 31 % 31 % 33 % 33 % 33 % 35
PVV1 / VLD2 / Open Vld3 23,321 7 30,511 10 33,441 12 37,302 13 44,032 16 37,932 14 37,023 14 34,73 13
CVP1 / CD&V-N-VAA / CD&V2 44,721 15 40,21 14 35,461 13 36,681 13 23,081 8 25,27A 8 19,382 6 21,42 8
VU1 / CD&V-N-VAA / N-VA2 6,281 1 7,311 1 4,051 0 - - - 18,292 6 12,32 4
SP1 / SAMEN2 / Groen!-sp.a-spiritB / sp.a-GroenC / Groen-sp.aD 25,681 8 19,811 6 17,011 5 10,751 3 8,392 2 16,94B 5 16,84C 5 19,7D 7
Agalev1 / Groen!-sp.a-spiritB / sp.a-GroenC / Groen-sp.aD - - 4,141 0 5,221 0 7,821 2
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2 - - 5,271 1 9,461 2 15,171 5 19,862 6 7,892 2 11,62 3
Anderen(*) - 2,18 0 0,61 0 0,59 0 1,51 0 - 0,58 0 -
Totaal stemmen 22327 23290 23997 24484 25477 27132 27680 28564
Opkomst % 95,85 94,69 94,68 95,71 93,76 94,2
Blanco en ongeldig % 3,43 5,05 3,91 3,34 3,83 3,6 4,4 4,3

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.

(*) 1982: VELO / 1988: KPB / 1994: PVDA / 2000: Vivant / 2012: Gem. Belang.

Godsdienst en levensbeschouwingBewerken

ChristendomBewerken

Rooms-Katholieke KerkBewerken

Lokeren is de hoofdstad van het katholieke dekenaat met dezelfde naam in het Bisdom Gent.[16] Het dekenaat Lokeren omvat twee parochies: Heilige Bavo parochie en de Heilige Laurentius parochie. Lokeren is samen met Moerbeke onderdeel van de Heilige Laurentius Parochie. De hoofdkerk is gewijd aan de patroonheilige van de stad, Laurentius van Rome.

In het stadscentrum zijn twee kloosters gevestigd, het Congregatie van de Zusters der H. Engelen en de Zusters Theresianen.

Een bekende katholieke geestelijke die in Lokeren geboren was, is Jan Baptist de Smet, voormalige bisschop van het Bisdom Ieper (1721-1730) en Gent (1732-1741).

ProtestantismeBewerken

Uit het stadsarchief blijkt dat Lokeren van 1578 tot 1583 protestants was[17]. Nu heeft de stad één erkende protestantse kerk op haar grondgebied: de Evangelische Kerk 'De Brug' Lokeren[18]. Deze behoort tot de Vrije Evangelische Gemeenten.

IslamBewerken

Sinds de vorige eeuw groeit de moslimbevolking in de stad. In 2015 werd berekend dat 11,2% van de bevolking moslim is, wat hoger is dan het Belgisch gemiddelde van 7%. Er staan momenteel drie moskeeën in Lokeren.

Vrijzinnig humanismeBewerken

De stad heeft twee afdelingen van het Humanistisch Verbond op haar grondgebied.

MilieuBewerken

WaterkwaliteitBewerken

Uit recente studies blijkt dat de waterkwaliteit van de Durme en Moervaart is verslechterd. De waterkwaliteit van de Durme scoorde nog in 2015 "goed" maar in 2018 "ontoereikend", de Moervaart in 2015 "ontoereikend" en in 2018 "slecht".[19] In tegenstelling tot haar bovenlopen scoorde de getijdendurme of Benedendurme in 2015 en 2018 beter. Een andere waterloop in Lokeren, de Lede, scoorde de voorbije jaren ook slecht op vlak van waterkwaliteit. De beek dient tegenwoordig eerder als afvoerbeek van afvalstoffen die geproduceerd worden door landbouw. De stad heeft buiten haar waterlopen ook verschillende natuurgebieden, sommige worden beschermd door vzw Durme. De natuur heeft deze gebieden zo goed als overgenomen, waardoor de waterkwaliteit hier "goed" tot "zeer goed" scoort.

LuchtkwaliteitBewerken

Lokeren heeft voor zijn inwonersaantal een relatieve goede luchtkwaliteit. Plaatsen in de stad waar de luchtkwaliteit slechter is bevinden zich vooral op en rond drukke wegen, zoals de N70, N47, N473 en de E17 bij uitstek.

Verkeer en vervoerBewerken

 
De E17 nabij Lokeren.

WegennetBewerken

Lokeren wordt verbonden met de steden Antwerpen en Gent door de E17. Lokeren heeft geen officiële noch een volledige ringweg. Maar de N47, die ten westen langs het stadscentrum ligt, wordt samen met de N70, die ten noorden van het stadscentrum ligt, gezien als een halve ringweg.

De belangrijkste wegen in en rond Lokeren zijn:

  • E17: richting Antwerpen en richting Gent / Rijsel
  • N70: richting Gent en richting Sint-Niklaas / Antwerpen
  • N47: richting Dendermonde / Brussel; sluit aan met N9; aansluiting met E19
  • N407: richting Aalst / Oudenaarde en Wetteren; sluit aan met N442 en N46
  • N473: een van de verbindingen tussen het stadscentrum en N70
  • N473a: verlengde van N473 en deels N407

Openbaar vervoerBewerken

TreinBewerken

 
Station van Lokeren

Lokeren heeft twee treinstations op haar grondgebied. De belangrijkste van deze twee is het station Lokeren, gelegen in het centrum van de stad. Het station ligt aan de spoorlijn 59 (Antwerpen-Gent) en de spoorlijn 57 (Aalst-Lokeren). Vanuit het station zijn er rechtstreekse verbindingen mogelijk naar Antwerpen-Centraal, Brugge, Dendermonde, De Panne, Gent-Sint-Pieters, Kortrijk, Lille-Flandres, en Oostende. Vroeger had Lokeren ook een verbinding met Moerbeke-Waas via de spoorlijn 77A.

Dit zijn alle huidige en voormalige (cursief) treinstations op het grondgebied Lokeren:

Station BokselaarBewerken

Het station Bokselaar ligt in het zuiden van het stadscentrum, in de wijken Bokselaar of Lokeren-Zuid. In 2019 is door een actiegroep een voorstel gedaan de halte weer te reactiveren. De lokale politiek reageerde positief en de NMBS besloot het voorstel nader te onderzoeken.[20]

BusBewerken

In Lokeren komen veel buslijnen uit andere grote steden samen, zoals Gent, Antwerpen, Dendermonde, Sint-Niklaas, Brussel en Aalst. De belangrijkste busstations zijn: Lokeren Station op het Stationsplein met negen perrons waar twaalf buslijnen passeren, en Lokeren Markt.

FietsBewerken

 
Fietssnelweg F4 in Lokeren aan de rivier de Durme

Op het grondgebied van Lokeren lopen drie fietssnelwegen. De langste en belangrijkste van alle drie is de fietssnelweg F4, die tussen Antwerpen en Gent ligt, en dus Lokeren met beide steden met de fiets verbindt. Verder starten en eindigen er nog twee fietssnelwegen in Lokeren. Fietssnelweg F412 verbindt Lokeren met Moerbeke, en fietssnelweg F413 verbindt Lokeren met Dendermonde.

EconomieBewerken

 
De drie inoxhazen

GeschiedenisBewerken

Tot diep in de jaren 70 bleven haarsnijderijen en slacht- en textielfabrieken de belangrijkste industriële activiteit in Lokeren. Deze industrie was erop toegespitst vilten hoeden te produceren uit de pelzen van hazen en konijnen. Bij dit productieproces werd echter veelvuldig gebruikgemaakt van een chemische vloeistof op basis van kwikzilver en salpeterzuur. Dit heeft tot gevolg gehad dat op die plaatsen waar zich vroeger haarsnijderijen bevonden, de grond vaak vervuild was met kwik. Maar door verschillende bouwprojecten op deze oude sites is een heel groot deel van de kwik al uit de grond gehaald.

De drie inoxhazen geplaatst aan de oever van de Durme in 2012 na de grondige heraanleg van de Markt, zijn een verwijzing naar deze vroegere nijverheid. Vandaag echter kent de stad een grote en gevarieerde economische en culturele infrastructuur.

BedrijvenBewerken

In 2020 telde Lokeren 5.095 ondernemingen. Bekende voorbeelden hiervan zijn:

DistributiecentraBewerken

Lokeren heeft veel distributiecentra. Een opmerkelijk centrum is het Chocolade Magazijn Barry Callebaut, het magazijn zal het grootste chocolademagazijn ter wereld worden, waardoor de bijnaam "Chocolate Valley" die tegenwoordig aan Lokeren gegeven wordt in opmars is.[21]

In januari 2021 werd het inmiddels bekend dat ook een tweede bedrijf een aanvraag heeft gedaan om een groot distributiecentrum te bouwen in Lokeren.

IndustrieterreinenBewerken

Lokeren heeft verschillende industrieterreinen:

  • Gentse Steenweg
  • Heirbrug
  • Industriepark E17/1
  • Industriepark E17/2
  • Industriepark E17/3
  • Industriepark E17/4
  • Lokeren-Oost
  • Lokeren-Zuid
  • Rozen
  • Zelebaan

ToerismeBewerken

Lokeren heeft een toeristisch infopunt naast het stadhuis.

Onderwijs en welzijnBewerken

OnderwijsBewerken

Lokeren heeft een groot aantal scholen:

Basis onderwijsBewerken

Gemeenschapsonderwijs

  • GO! basisschool De Madelief
  • GO! basisschool De Tovertuin
  • GO! basisschool De Rozen
  • GO! basisschool De Springplank
  • GO! beleefschool Klim Op

Katholiek onderwijs

  • Vrije Basisschool voor Buitengewoon Onderwijs - De Vinderij 1
  • Vrije Basisschool voor Buitengewoon Onderwijs - De Vinderij 2
  • Vrije Basisschool - Sint-Lodewijkscollege
  • Vrije Basisschool - Dol-fijn
  • Vrije Basisschool - Oudenbos
  • Vrije Basisschool - Heiende
  • Vrije Lagere School - Onze-Lieve-Vrouwcollege
  • Vrije Basisschool Boskesschool
  • Vrije Basisschool - Veertjesplein
  • Vrije Basisschool - Bengel

Middelbaar onderwijsBewerken

 
Campus Groendreef

VolwassenenonderwijsBewerken

  • CVO Focus
  • CVO Groeipunt

GezondheidszorgBewerken

Lokeren heeft ook een ziekenhuis, het AZ Lokeren.

SportBewerken

SporthallenBewerken

 
Het Sport-en Jeugdcomplex

Lokeren heeft vijf sporthallen:[22]

  • Sport -en Jeugdcomplex
  • Stedelijk gevechtsportcentrum
  • Sporthal De Muylaert
  • Stedelijke sporthal Staakte
  • Stedelijke sportzaal Spoele

Sport -en JeugcomplexBewerken

Het Sport -en Jeugdcomplex werd geopend in 2012, en is de grootste van alle vijf. Het beschikt over 6 sportzalen en 37 sportterreinen, voor sporten zoals zaalvoetbal, basketbal, handbal, volleybal en badminton. Het complex heeft ook een fuifzaal, 3 vergaderzalen en een kinderopvang.

ZwembadBewerken

Direct verbonden aan het Sport -en Jeugdcomplex staat het Durmebad. Het zwembad dateert van 1968 en is gelegen waar vroeger een zijarm van de Durme lag, vandaar de naam. Het is een sportzwembad met een 25m-bad. In het najaar van 2023 zal er een nieuw zwembad op deze plek komen.[23]

VoetbalBewerken

 
K.S.C Lokeren in 2014

In 1915 werd de voetbalclub Racing Lokeren FC opgericht, de club ging echter in 1923 in vereffening. Datzelfde jaar werd Racing Club Lokeren opgericht met stamnummer 282 en in 1931 volgde de oprichting van Standaard FC Lokeren met stamnummer 1783. In 1970 fusioneerden beide clubs, hieruit ontstond Koninklijke Sporting Club Lokeren, onder leiding van voorzitter Adhemar Goeters. Datzelfde jaar werd ook een nieuwe club opgericht, Lokerse SV met stamnummer 7445. In 1998 werd Sint-Niklase SK een satellietploeg van KSC Lokeren en kort daarop, in 2000, fusioneerden beide teams. De club won in haar geschiedenis tweemaal de Beker van België (2012 en 2014) en werd eenmaal vice-landskampioen (1980-'81). Sinds 1996-'97 verbleef ze onafgebroken in eerste klasse. Sinds 2019 speelden ze in de tweede klasse. De thuiswedstrijden van de club werden afgewerkt in het Daknamstadion in de Lokerse deelgemeente Daknam. In 2020 ging de club failliet[24], door onder andere het gebrek aan management. Direct daarna fusioneerde KSC Lokeren met de club van Temse en vormden KSC Lokeren-Temse onder leiding van ondernemer Hans Van Duysen, kleinzoon van KSC Lokeren medestichter Adhemar Goeters.

WielersportBewerken

De Omloop van het Waasland start elk jaar op de Markt van Lokeren.

Elk jaar vindt in Lokeren de Rapencross plaats. Het toernooi vindt plaats in het Park ter Beuken, waarbij wielrenners een parcours moeten afleggen van 2,7 kilometer. Waar de cross vooral bekend voor staat, is de grote variatie aan obstakels op zo'n kleine afstand. De deelnemers moeten door modder, zand en reeksen balken geraken, maar ook over extreme hellingen.

ZusterstedenBewerken

Lokeren heeft één zusterstad:

Bekende LokeraarsBewerken

  Zie Lijst van Lokeraars voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Zie ookBewerken

Externe linkBewerken

  Mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Lokeren op Wikimedia Commons.