Hoofdmenu openen

Aalter

gemeente in Oost-Vlaanderen, België

Aalter is een gemeente in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen, in de regio Meetjesland. De gemeente telt bijna 29.000 inwoners, die Aalternaars[1] worden genoemd.

Aalter
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Aalter Wapen van Aalter
(Details) (Details)
Aalter (België (hoofdbetekenis))
Aalter
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen
Arrondissement Gent
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
119.19 km² (2017)
80,59%
8,99%
10,41%
Coördinaten 51°5'0"NB, 3°27'0"OL
Bevolking (bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
28.906 (01/01/2019)
50,15%
49,85%
242,52 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2019)
18,44%
60,31%
21,25%
Buitenlanders 3,31% (01/01/2019)
Politiek en bestuur
Burgemeester Pieter De Crem (CD&V)
Waarnemend: Patrick Hoste (CD&V)
Bestuur CD&V / N-VA
Zetels
CD&V / N-VA
Groen
Open Vld
VB
29
20
6
2
1
Economie
Gemiddeld inkomen 20.308 euro/inw. (2016)
Werkloosheidsgraad 2,89% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
9880
9881
9880
9880
9910
9910
Deelgemeente
Aalter
Bellem
Lotenhulle
Poeke
Knesselare
Ursel
Zonenummer 09
NIS-code 44084
Politiezone Aalter
Hulpverleningszone Meetjesland
Website www.aalter.be
Detailkaart
GemAalterLocation.png
ligging binnen het arrondissement Gent
in de provincie Oost-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België

Inhoud

FusieBewerken

De gemeenteraden van Aalter en van Knesselare kozen op 11 oktober 2017 voor een fusie. Op 23 mei 2017 was er een principiële goedkeuring van de beide gemeenteraden voor een vrijwillige samenvoeging. Met het decreet van 4 mei 2018 bekrachtigde Vlaanderen de fusie.

Op 1 januari 2019 hielden de 2 gemeenten (rechtspersonen) Aalter en Knesselare op met bestaan. De nieuwe fusiegemeente met de naam Aalter nam alle rechten en plichten over.

GeschiedenisBewerken

 
Industriezone Lakeland.

Archeologische vondsten uit de voorbije decennia tonen aan dat er op het grondgebied Aalter reeds bewoning was tijdens de prehistorie.[2] Er werden een aantal stenen artefacten gevonden op een aantal paleontologische sites. Ze dateren mogelijk van 3000 tot 2000 voor het begin van onze jaartelling. Archeologen vonden ook de restanten van een bronzen bijl, die volgens onderzoek tussen 1200 en 1000 v.Chr. moet vervaardigd zijn.

De naam Aalter dook, door de schenking van een deel van de Villa Haleftra (het landgoed Haleft(e)ra) door graaf Diederik van West-Friesland aan de Sint-Pietersabdij van Gent, voor het eerst op in het jaar 974. Deze naam is mogelijk afgeleid van het Germaanse halahdrja, wat jeneverbessenstruik betekent.[3] Villa Haleftra zou zich op de huidige markt hebben bevonden, vlak naast de huidige kerk. Het landgoed werd omringd door velden (campis), akkers (agris), meersen (pratis), weiden en bossen. In 840 en in 1112 komt de naam Haltra voor.[4]

In de middeleeuwen en later (periode van ca. 1000 tot 1800) bestond de bestuurlijke organisatie uit heerlijkheden die zich vaak over een aantal parochies uitstrekten. De belangrijkste heerlijkheid, het Land van de Woestijne, was het grafelijke domein rond het Woestijnegoed. Ze strekte zich uit over het grondgebied Aalter en Knesselare met een aantal enclaves in Bellem.

Aalter speelde een belangrijke rol in de Revolutie van Gent tegen de graaf. In 1379 versloegen de Witte Kaproenen op het Aalterse grondgebied de Brugse kanaalgravers. Het graven van de Brugse Vaart van 1613 tot 1623 in het stroomgebied van de Durme, was een zeer belangrijke ontwikkeling voor de plaats. Langs het kanaal werden heel wat vestingen gebouwd, ter verdediging tegen de Nederlanders. Er werd ook een overzetdienst ingevoerd, die eind juni 2008 werd stopgezet.[5] De overzet was de enige langs het kanaal. In 1187 lag in Oostmolen een watermolen. Daar moesten de bewoners van Aalter hun graan laten malen. Voordat het kanaal werd gegraven in de bedding van de Zuidleie en de Durme, lagen er drie bruggen over de riviertjes: de Geetbrug, de Woestijnebrug over de Zuidleie en de Oostmolenbrug over de Hoge Kale. Toen de Brugse Vaart uiteindelijk werd gegraven, moesten die bruggen wijken. Vanaf 1617 werden de noord- en zuidkant per overzetboot verbonden. De eerste brug in Aalter dateert van 1775.

De eerste spoorlijn werd in 1838 aangelegd, waardoor Aalter nu ook door de spoorweg met de grotere steden (Gent, Brugge, Deinze, ...) was verbonden. Op 12 augustus van dat jaar werd het station geopend.

Overal was de hoofdactiviteit de landbouw en zorgde de huisnijverheid voor een extra inkomen. Deze gelijklopende geschiedenis hield pas omstreeks 1962 op met de aanleg van een industrieterrein van meer dan 125 hectare. De eerste echte fabriek stond nochtans in Bellem. Vanaf ongeveer 1800 verschafte de manufactuur tijdens de bloeiperiode werk aan 500 personen.

In 1918 werd het bovenste deel van de torenspits van de Sint-Corneliuskerk gedynamiteerd door Duitse troepen. Deze verwoesting bracht ook veel schade toe aan het dak. De kerk was 15 jaar daarvoor herbouwd en sterk uitgebreid. De verwoesting uit de Eerste Wereldoorlog werd hersteld van 1921 tot 1923, naar de neo-gotische plannen van architect Camille Goethals uit 1902. De oudste delen van de kerk (nu volledig nieuw) gaan terug tot de 12de of 13de eeuw.

In de jaren 30 begon de bouw aan de autosnelweg E5 tussen Brussel en Oostende, waarbij ook een afrit in Aalter werd aangelegd.

Aalter werd in 1944 bevrijd door soldaten van de Poolse 1ste Pantserdivisie. In Ter Walle werd een monument voor deze divisie van generaal Maczek opgericht.

GeografieBewerken

 
Markt van Aalter-centrum met Kiosk en Sint-Corneliuskerk.
 
Het Sportpark in Aalter-centrum.

DeelgemeentenBewerken

Aalter bestaat sinds de fusie van 1977 uit vier deelgemeenten: Aalter, Bellem, Poeke en Lotenhulle. Op 1 januari 2019 gingen ook de gemeenten Knesselare en Ursel op in Aalter.

De deelgemeente Aalter bevat naast de gelijknamige kern ook nog twee andere dorpen: Aalter-Brug en Maria-Aalter. Beide zijn nooit zelfstandige gemeenten geweest en kunnen zodoende niet als deelgemeente worden beschouwd.

TabelBewerken

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(01/01/2018)
I
 
(V)
(VI)
Aalter
-Aalter-centrum
-Aalter-Brug
-Maria-Aalter
46,35
 
 
 
15.146
 
 
 
II Bellem 12,08 2.290
III Lotenhulle 17,66 2.573
IV Poeke 5,82 534
Knesselare

(17/12/2018)

16,55 5.413
Ursel

(17/12/2018)

20,72 2.785
Bron:Gemeente Aalter
 
Gemeentehuis Aalter-centrum

Aangrenzende deelgemeentenBewerken

De gemeente Aalter grenst aan volgende deelgemeenten (zie ook de bovenstaande kaart):

DemografieBewerken

Demografische ontwikkelingBewerken

 
  • Bronnen:NIS, www.meetjesland.be en gemeente Aalter - Opm:1806 t/m 1991=volkstellingen; 1977, 2002 en 2007=inwonertal op 1 januari
  • 1977: aanhechting van Bellem, Lotenhulle en Poeke
  • 2019: aanhechting van Knesselare (inclusief Ursel)

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeenteBewerken

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 2019.

 
  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

PolitiekBewerken

StructuurBewerken

De gemeente Aalter is het laagste niveau in de relatie tussen de overheid en zijn inwoners. Naargelang de aard van zijn bestuurlijke activiteiten refereert het aan volgende verschillende overheden:

Aalter Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau   Europese Unie   België   Vlaanderen   Oost-Vlaanderen Gent Aalter
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Oost-Vlaanderen Gent Deinze Nevele Aalter
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

GeschiedenisBewerken

BurgemeestersBewerken

Tijdspanne Burgemeester[6]
? - 1831 Charles-Joseph de Seille
1831 - 1837 Joseph Libbrecht
1837 - 1847 Joseph Charles Soudan
1848 - 1853 Joseph Jean Snoeck
1853 - 1860 Constant Bruneel
1861 - 1866 Joseph Jean Snoeck
1867 - 1872 Petrus Livinus Claeys
1873 - 1883 Alfons Goeminne
1884 - 1893 Theodoor Diericx
1893 - 1914 Henri Soudan
Tijdspanne Burgemeester
1914 - 1915 Joseph Rysenaer
1916 - 1921 August Goeminne
1921 - 1932 graaf Karel De Hemricourt de Grunne
1933 - 1942 Karel Bockaert
1942 - 1944 Omer Vandekerckhove
1944 - 1952 Emiel De Pauw (UCB / CVP)
1953 - 1959 Raymond Van den broecke (CVP)
1959 - 1994 Jan De Crem (CVP)
1995 - heden Pieter De Crem (CVP / CD&V)
2008 - heden Patrick Hoste[7] (waarnemend, CD&V)

Legislatuur 1989 - 1994Bewerken

De Volksunie kwam op onder de naam GROEP.

Legislatuur 2007 - 2012Bewerken

Open Vld, GROEP en Groen trokken in kartel naar de kiezer met de kieslijst OPEN.[8]

Legislatuur 2013 - 2018Bewerken

CD&V en N-VA trokken in kartel naar de kiezer.[9] Het kartel OPEN (Groen, GROEP en Open Vld) werd opengebroken, van de voormalige kartelpartners kwamen enkel Groen en Open Vld op. Zowel Groep als de sp.a besloten niet deel te nemen aan de verkiezingen.[10][11] Lijsttrekkers bij deze verkiezingen waren Pieter De Crem (CD&V-N-VA), Hans Herbrant (Open Vld), Mieke Schauvliege (Groen) en Pascal Verschuere (Vlaams Belang). Burgemeester is Pieter De Crem van de CD&V. Zijn functie wordt tijdelijk waargenomen door Patrick Hoste.[12] Het kartel CD&V-N-VA heeft de meerderheid met 19 op 25 zetels.[13] Populairste politici waren Pieter De Crem (3.922), Patrick Hoste (2.806), Birger Quintyn (2.222), Dirk De Smul (1.971) en ten slotte Bieke De Neve (1.445), allen van CD&V.

Legislatuur 2018 - 2024

Op 23 mei 2017 werd door de beide gemeenteraden van Knesselare en Aalter gelijktijdig de intentie tot fusie bekrachtigd. De inwoners van Aalter en Knesselare gingen op 14 oktober 2018 dan ook voor het eerst samen naar de stembus om een gezamenlijke gemeenteraad te kiezen voor de nieuwe fusiegemeente Aalter. Het kartel CD&V/N-VA behaalde de meerderheid van 20 op 29 zetels en mocht dus de burgemeester leveren voor de nieuwe gemeente.

Pieter De Crem behaalde tijdens de gemeenteraadsverkiezingen 5.056 stemmen en werd burgemeester. Andere populaire politici waren: Patrick Hoste (2.363 stemmen), Dirk De Smul (2.080 stemmen), Herlinde Trenson (1.927 stemmen), Mieke Schauvliege (1.707 stemmen) en Johan Van den Kerckhove (1.657 stemmen).

Zolang Pieter De Crem minister van Binnenlandse Zaken en Veiligheid is, zal Patrick Hoste waarnemend burgemeester zijn.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976Bewerken

Partij of kartel 10-10-1976[14] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[15] 14-10-2012[16] 14-10-2018[17]
Stemmen / Zetels % 23 % 25 % 25 % 25 % 25 % 25 % 25 % 29
CVP1 / CD&V2 / CD&V-N-VA3 69,531 18 61,21 18 61,421 18 54,881 16 52,141 15 63,92 16 64,563 19 57,43 20
PVV1 / VLD2 / Open Vld3 / Open Vld PLUS4 - 3,711 0 8,381 1 11,222 ? 15,442 3 - 9,193 1 9,54 2
AGALEV1 / OPEN2 / Groen3 - 7,341 1 10,041 2 12,131 2 18,141 4 36,12 9 20,713 5 21,43 6
Vlaams Belang - - - - - - 5,54 0 8,1 1
Volksbelangen1 / VU2 / GROEP3 24,751 5 21,861 6 15,682 4 21,783 ? 14,283 3 - - -
SP1 / sp.a & meer2 5,721 0 5,891 0 4,481 0 - - - - 3,72 0
Totaal stemmen 9951 11089 11901 12737 13562 13997 14477 20093
Opkomst % 96,26 95,29 94,66 95,62 92,69 91,2
Blanco en ongeldig % 2,84 3,29 3,55 4,11 4,56 5,13 3,47 3,7

De resultaten in vetjes geven de gevormde meerderheid weer. De grootste partij is in kleur.

BezienswaardighedenBewerken

  Zie lijst van onroerend erfgoed in Aalter voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Er is de laat-gotische Sint-Corneliuskerk en het kasteel Nobelstede uit de 16de eeuw.

Het Kasteel van Poeke heeft een zeer interessante geschiedenis. De eerste vermeldingen dateren uit de 12de eeuw. Het was het bezit van verschillende adellijke eigenaars, waaronder de familie de Preudhomme d’Hailley en familie Pycke de Peteghem, tot het gemeentebestuur in 1977 het kasteel aankocht. Het kasteel is omgeven door water en is zowel voor- als achteraan toegankelijk via een brug. Het kasteelpark is 56 ha groot en heeft een Engelse en Franse tuin.

NatuurBewerken

Aalter bezit veel natuurschoon, heide en dennenbossen, de Kraenepoel (grote vijver op grondgebied Bellem), het Ganzeveld en de bossen van Maria-Aalter (met De Vaanders). Het Hooggoedbos (67 ha) is een ideale plek om te wandelen. Het wordt doorkruist door zandige wegen en dreven. Het Hooggoedbos is tevens rijk aan vogelsoorten. De groene long Drongengoed-Maldegemveld ligt in Knesselare en Ursel. Het Drongengoed is, met ongeveer 750 hectare, het grootste aaneengesloten bosgebied van Oost-Vlaanderen.

CultuurBewerken

Wapenschild van AalterBewerken

  Zie Wapen van Aalter voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Aalter gebruikte voor de fusie van 1 januari 1977 een wapen van zilver met een rood (keel in heraldische termen) Sint-Andries- of schuinkruis. Na de fusie verwerkte het gemeentebestuur in een nieuw wapenschild ook heraldische elementen uit de wapens van de deelgemeenten. Het huidige wapenschild is in keel met een ankerkruis van zilver (zoals het oorspronkelijk wapen van de heren van de Woestine, de gezagsdragers in Aalter en een deel van Bellem) en een schildhoofd van goud met een gaande leeuw (zoals de gouden leeuw van het zegel van de heren van Poeke) van sabel, geklauwd en getongd van keel.

Na de fusie met Knesselare en Ursel wordt er gewerkt aan een nieuw wapenschild.

MobiliteitBewerken

 
Werken op- en afrittencomplex E40 - oktober 2018.jpg

Aalter ligt halverwege tussen Gent en Brugge aan de snelweg A10/E40, het Kanaal Gent-Brugge en de spoorlijn 50A (Oostende - Brussel). De IC-trein Knokke/Blankenberge - Genk en de IC-trein Brugge - Brussel-Nationaal-Luchthaven stopt in Station Aalter , alsook de Lokale-trein (Zeebrugge/) Brugge - Mechelen.

Ter hoogte van Aalter sluit de N44, die de A10 en de N49 met elkaar verbindt, aan op de A10. In 2007-2008 werd er in de N44 een tunnel aangelegd.

In februari 2016 startten de werken aan het op- en afrittencomplex van de E40. Met drie lokale rotondes en een fly-over van E40 naar de N44 kiest het Agentschap Wegen en Verkeer voor een veilige en vlotte doorstroming van het verkeer. Er kwamen ook twee nieuwe bruggen, namelijk waar de Steenweg op Deinze en de Tielstesteenweg onder de E40 gaan. Het einde van de werken is voorzien voor het voorjaar van 2019.

SportBewerken

In het centrum van de gemeente speelt voetbalclub KV Eendracht Aalter. De club speelde vroeger verschillende jaren in de nationale reeksen, maar is nu weggezakt naar de provinciale reeksen. Verder spelen in de andere kernen nog voetbalclubs SK Bellem, Daring Maria-Aalter en WS Lovrienden Lotenhulle in de provinciale reeksen.

In Aalter speelt basketbalclub Sgolba Aalter, die zowel een mannen- als vrouwenteam heeft.

Bekende AalternaarsBewerken

Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Aalter of een andere significante band met de gemeente hebben:

PartnerstedenBewerken

Externe linkBewerken