Stekene

gemeente in Oost-Vlaanderen, België

Stekene is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen, en is gelegen in het Land van Waas. De gemeente telt ruim 19.000 inwoners, die Stekenaars[1] worden genoemd.

Stekene
Gemeente in België Vlag van België
Stekene (België)
Stekene
Geografie
Gewest Vlag Vlaanderen Vlaanderen
Provincie Vlag Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen
Arrondissement Sint-Niklaas
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
45,26 km² (2021)
72,79%
13,45%
13,76%
Coördinaten 51° 12' NB, 4° 2' OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
19.273 (01/01/2023)
49,44%
50,56%
425,79 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2023)
18,75%
59,36%
21,89%
Buitenlanders 5,58% (01/01/2022)
Politiek en bestuur
Burgemeester Stany De Rechter (GeBe)
Bestuur Gemeentebelangen
Zetels
Gemeentebelangen
CD&V
Vlaams Belang
Groen
25
13
4
4
4
Economie
Gemiddeld inkomen 21.579 euro/inw. (2020)
Werkloosheidsgraad 4,12% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
9190
9190
Deelgemeente
Stekene
Kemzeke
Zonenummer 03, 09
NIS-code 46024
Politiezone Waasland-Noord
Hulpverleningszone Waasland
Website www.stekene.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Sint-Niklaas
in de provincie Oost-Vlaanderen
Foto's
het noordelijk deel van Stekene bij de autosnelweg A11
het noordelijk deel van Stekene bij de autosnelweg A11
Portaal  Portaalicoon   België

Geschiedenis bewerken

Stekene ligt op de vroegere Romeinse weg Oudenburg-Brugge-Antwerpen. Daarnaast duidt de vondst van Romeinse penningen op een vroege bewoning. In 1197 vestigde de benedictijnermonnik Boudewijn van Boekel van de Gentse Sint-Pietersabdij zich in Klein-Sinaai (Stekene) als heremiet. Zijn geloofsgemeenschap groeide in enkele jaren tijd uit en werd in 1204 tot abdij verheven. Deze Abdij van Boudelo werd in 1215 een cisterciënzer abdij.[2][3] De plaatsnaam Stekene komt het eerst in geschreven documenten voor in de 13de eeuw. Volgens professor Leopold Peeters van de Gemeentelijke Universiteit Amsterdam is het 13de-eeuwse dierdicht Van den vos Reynaerde geschreven door een ‘conversus’ (lekenbroeder) van de Abdij van Boudelo.[4]

In 1315 werd de Stekense vaart aangelegd tussen Gent en Hulst, dit zorgde er voor dat Stekene een bloeiende gemeente werd in het Land van Waas. Dankzij deze waterloop kon de Abdij van Boudelo de omliggende moerassen droogleggen en landbouwgronden creëren. De vaart speelde tevens een belangrijke rol bij het vervoer van turf (uit de veenmoerassen ten oosten van Hulst) en later ook vlas en producten die door de talrijke Stekense tichelbakkerijen in de buurt van het Steengelaag vervaardigd werden. Stekene kreeg hierdoor een ideale toegangsweg om zijn goederen te exporteren, de gemeente stond vooral bekend voor de export van zijn gebakken tichels.[5]

In de 16de eeuw waren er 50 steen- en tichelbakkerijen in de regio, deze zijn echter door oorlogen in de eerste helft van de 16de eeuw en het dichtslibben van de waterweg ten onder gegaan.[6]

Ten tijde van het Beleg van Antwerpen liet Alexander Farnese, Hertog van Parma, in 1584 om militair-strategische redenen de Parmavaart aanleggen, waardoor de Stekense Vaart vanaf Kemzeke in verbinding kwam met de Schelde in Kallo. Op die manier konden vanuit Gent zowel soldaten als oorlogsmateriaal via de vaart worden getransporteerd.

In 1774 werd in Stekene een schandpaal geïnstalleerd ter vervanging van het vorige uit hout vervaardigde middeleeuwse exemplaar dat aan het schepenhuis stond. Aan de leeuwenkop boven de schandpaal was vroeger een ijzeren ring en halsband bevestigd waaraan de veroordeelde aan de bespotting van het volk werd blootgesteld.

In mei 1968 kocht de vzw Sint-Maartensfonds in Stekene een terrein aan dat als erepark voor de Vlaamse oostfrontstrijders (Waffen-SS) werd ingericht. In maart 1969 kwam het tot zware rellen tussen leden van Belgicistische verenigingen enerzijds en militanten van VMO en Sint-Maartensfonds anderzijds.

Het ruime dorpsplein wordt beheerst door de monumentale gotische kruiskerk en het neogotisch gemeentehuis. De belangrijkste straat, de Polenlaan, bezit een lintbebouwing met een groot aantal panden uit de 18de en de 19de eeuw.

Bezienswaardigheden bewerken

  Zie Lijst van onroerend erfgoed in Stekene voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • Het gemeentehuis, een neogotisch gebouw uit 1882-83 met een beiaard.
  • De Heilig Kruiskerk is een gotische kruiskerk. De geschiedenis gaat terug tot de 12de eeuw, maar de belangrijkste werken dateren uit 1548 en 1898.
  • Nabij het marktplein staat een oude neogotische gietijzeren waterpomp uit 1873.
  • Achter het Oud Station, thans een gemeentelijk ontmoetingscentrum, bevinden zich oude kleiputten, waar men nog steeds een kleibaggeraar kan zien (escavateur in de volksmond). Het Steengelaag is thans een beschermd toegankelijk natuurgebied.
  • Schandpaal uit 1774: een schandpaal gemaakt door een steenhouwer uit Sint-Niklaas, genaamd De Lateur. Dit exemplaar verving het vorige middeleeuwse exemplaar uit hout aan het schepenhuis dat omver gevallen was. De huidige schandpaal is een arduinen zuil (in classicistische stijl) met de stijlkenmerken van een Ionische zuil. Deze zuil is geribd met centraal een leeuwenkop en rust op drie achthoekige treden en een voetstuk. Aan deze leeuwenkop was vroeger een ijzeren ring en halsband bevestigd waaraan de veroordeelde aan de bespotting van het volk werd blootgesteld. Bovenop werd een leeuw aangebracht die het wapenschild van Stekene (drie gouden stekelbaarsjes in een blauwe plas) draagt.
  • Het Stropersbos en het Fort Sint-Jan van de Staats-Spaanse Linies

Natuur bewerken

Stekene ligt in het Waasland en in Zandig Vlaanderen. Het gebied is rijk aan bos. De gemeente ligt pal ten zuiden van de Belgisch-Nederlandse grens en de hoogte bedraagt 5-7 meter, met stuifzandruggen tot 10 meter hoogte.

Stekene heeft meerdere natuurgebieden zoals:

Langs beide oevers van de Stekense Vaart bevindt zich een stiltegebied dat geschikt is voor zachte recreatie. Het oude jaagpad langsheen de vaart werd in 2004 opgewaardeerd tot stiltepad (5 km) en maakt deel uit van het Provinciaal Fietsroutenetwerk. Langs het parcours van dit stiltepad staan panelen met poëzie van Stekense kunstenaars.

Kernen bewerken

De fusiegemeente Stekene bestaat uit twee deelgemeenten: Stekene zelf en Kemzeke. In 1977 werd ook de kern Klein-Sinaai (III) van de voormalige gemeente Sinaai naar Stekene overgebracht. Hierdoor wordt soms gezegd dat de gemeente drie deelgemeenten heeft hoewel formeel Klein-Sinaai geen deelgemeente is daar het nooit zelfstandig geweest is. Op het grondgebied van deelgemeente Stekene liggen nog de kernen Hellestraat (IV) en een klein gedeelte van Koewacht (V).

Deelgemeenten bewerken

# Naam Opp.
(km²)
Inwoners
(2020)
Inwoners
per km²
NIS code
1 Stekene (I) 35,33 14.950 423 46024A/46024C
2 Kemzeke (II) 9,94 3.736 376 46024B

De gemeente Stekene grenst aan volgende deelgemeenten:

Kaart bewerken

 
Kaart van Stekene

Demografie bewerken

Demografische evolutie voor de fusie bewerken

  • Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; 1976= inwonertal per 31 december

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente bewerken

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari - 1992 tot heden
Jaar Aantal[7]
1992 15.788
1993 15.974
1994 16.317
1995 16.443
1996 16.623
1997 16.719
1998 16.701
1999 16.580
2000 16.532
2001 16.605
2002 16.688
2003 16.791
2004 16.809
2005 16.823
2006 16.856
2007 17.040
2008 17.095
2009 17.294
2010 17.350
2011 17.439
2012 17.487
2013 17.575
2014 17.635
2015 17.782
2016 17.888
2017 18.102
2018 18.352
2019 18.445
2020 18.687
2021 18.863
2022 19.030
2023 19.273
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030

Politiek bewerken

Zetelverdeling gemeenteraad 2019-2024
4
13
4
4
13 
De 25 zetels zijn als volgt verdeeld:
     Groen: 4
     Gemeentebelangen: 13
     CD&V: 4
     VB: 4

Volgende partijen zijn actief in Stekene:

2019-2025 bewerken

Huidig burgemeester is Stany De Rechter van Gemeentebelangen (GeBe). De partij haalde bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2018, net als de legislatuur ervoor een absolute meerderheid, ditmaal met een vooruitgang met 0,8%. De partij besloot opnieuw alleen verder te besturen. Het schepencollege bestaat verder nog uit Kris Van Duyse, Lorette De Permentier, Gunter Van Campenhout, Pieter De Witte en de voorzitter van het bijzonder comité voor de sociale dienst Dirk Backaert. Halverwege de legislatuur worden Lorette De Permentier en Dirk Backaert vervangen door respectievelijk Heidi Van Gaver en Grietje Cortebeek.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 bewerken

Partij 10-10-1976[8] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[9] 14-10-2012[10] 14-10-2018
Stemmen / Zetels % 23 % 23 % 23 % 25 % 25 % 25 % 25 % 25
AGALEV1 / GPS-Stekene2 / sp.a-GPSB / Groen2 - 5,291 0 5,311 0 5,491 0 7,41 1 7,412 1 16,40B 4 18,22 4
SP1 / sp.a2 / sp.a-GPSB 9,621 1 12,771 3 14,561 3 12,271 3 8,891 2 8,322 2 5,42 0
CVP1 / CD&V2 32,831 9 30,451 8 30,551 9 35,011 10 33,891 10 27,252 8 22,002 6 15,82 4
PVV1 / VLD2 / GemeentebelangenA 8,351 1 2,981 0 8,711 1 7,572 1 30,31A 9 32,65A 10 43,73A 13 44,6A 13
G.E.B. / GeBe / GemeentebelangenA 32,97 9 31,2 9 31,5 9 29,5 9
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2 - - - 9,181 2 14,461 3 16,192 4 10,862 2 16,12 4
SVP - - 8,42 1 - - - - -
OCP 16,23 3 14,49 3 - - - - - -
Anderen(*) - 2,82 0 0,96 0 0,98 0 5,06 0 8,16 0 7,00 0 -
Totaal stemmen 8728 9793 10594 11524 11880 12428 12664 13170
Opkomst % 96,86 95 94,35 95,76 93,30 93,4
Blanco en ongeldig % 2,94 4,73 4,47 3,99 3,82 3,95 4,72 4,3

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen bij elke verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur. (*) 1982: VVD (2,82%) / 1988: PVDA (0,96%) / 1994: CDV (0,98%) / 2000: DAG (5,06%) / 2006: DAG (4,11%), V.O.S.-S.V.P. (4,05%) / 2012: Minder Belastingen (3,87%), P.V.S. (3,13%)

Onderstaande grafiek toont de evolutie van de zetelaantallen binnen de Stekense gemeenteraad.

Sport bewerken

Voetbalclub Avanti Stekene, voorheen VV Straatje Stekene, is aangesloten bij de KBVB. Voetbalclub Stekene Sportief verdween in 2013.

Media bewerken

Bekende inwoners bewerken

Nabijgelegen kernen bewerken

Koewacht, Hellestraat, Kemzeke, Klein-Sinaai

Cultuur bewerken

Elk jaar wordt op het eerste weekend van september het muziekfestival Crammerock georganiseerd op het gemeentelijk omnisportterrein Groeneputte.

Externe links bewerken

Zie de categorie Stekene van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.