Sint-Lievens-Houtem

gemeente in Oost-Vlaanderen, België

Sint-Lievens-Houtem is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. De gemeente telt ruim 10.000 inwoners, die Houtemnaars[1] worden genoemd. Het is een landelijke gemeente, net buiten de Vlaamse Ruit en in de Denderstreek. De gemeente heeft het op een na grootste marktplein van Vlaanderen en de grootste traditionele herfstjaarmarkt in het land.

Sint-Lievens-Houtem
Gemeente in België Vlag van België
Sint-Lievens-Houtem (België)
Sint-Lievens-Houtem
Geografie
Gewest Vlag Vlaanderen Vlaanderen
Provincie Vlag Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen
Arrondissement Aalst
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
27,05 km² (2022)
74,83%
15,52%
9,65%
Coördinaten 50° 55' NB, 3° 52' OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
10.687 (01/01/2024)
50%
50%
395,04 inw./km²
Leeftijdsopbouw
– 0-17 jaar
– 18-64 jaar
– 65 jaar en ouder
(01/01/2024)
18,74%
60,64%
20,61%
Buitenlanders 3,7% (01/01/2024)
Politiek en bestuur
Burgemeester Tim De Knyf (Nieuw Houtem)
Bestuur Nieuw Houtem
Zetels
Nieuw Houtem
Open Vld
N-VA
CD&V
sp.aGroen
21
12
3
2
2
2
Economie
Gemiddeld inkomen 23.421 euro/inw. (2021)
Werkloosheidsgraad 3,61% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
9520
9521
9520
9520
9520
Deelgemeente
Sint-Lievens-Houtem
Letterhoutem
Bavegem
Zonnegem
Vlierzele
Zonenummer 053
NIS-code 41063
Politiezone Zottegem / Herzele / StLHoutem
Hulpverleningszone Vlaamse Ardennen
Website Officiële website
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Aalst
in de provincie Oost-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België
Dorpscentrum met kerk en gemeentehuis

Geschiedenis

bewerken
 
Aapje uit de 17de eeuw opgegraven op de Markt, vermoedelijk van rondreizende artiesten op de jaarmarkt

Het gebied werd in 976 in tweeën verdeeld. Een gedeelte werd beheerd door de Sint-Baafsabdij van Gent, het ander behoorde tot het Land van Aalst, met eigen vierschaar.

Het dorp had in de middeleeuwen een belangrijke bedevaart en jaarmarkt. Deze Sint-Lievensbedevaart werd gehouden op paasmaandag, en herdacht het overbrengen van de relieken van Sint-Lieven van het dorp naar de Sint-Baafsabdij. Onder keizer Karel V werd de bedevaart afgeschaft met de Carolijnse Concessie in 1540. De winterjaarmarkt, gehouden op Sint-Maarten, en de zomerjaarmarkt op Sint-Pieter werden echter wel behouden, zoals blijkt uit de verslagen van de baljuw van het Land van Aalst. Bij de heraanleg van de Markt werd een apenskelet (vermoedelijk een dier van foorkramers) aangetroffen bij archeologisch onderzoek [2]. In 2008 werd de winterjaarmarkt erkend als Vlaams niet-tastbaar cultureel erfgoed door minister Bert Anciaux. Sinds 2010 heeft de winterjaarmarkt een nog grotere erkenning gekregen. Samen met het Aalsterse carnaval en het Krakelingenfeest in Geraardsbergen werd de winterjaarmarkt door UNESCO erkend als uniek werelderfgoed.

Bij de gemeentelijke fusies van 1977 werden aan Sint-Lievens-Houtem de gemeenten Bavegem, Letterhoutem, Vlierzele (met uitzondering van het gehucht Papegem) en Zonnegem toegevoegd. Er werd ook een klein deel van de gemeente Oombergen aangehecht, meer bepaald de gehuchten Espenhoek, Cotthem en Hoogveld.

Industrieel verleden

bewerken

Door de verering van de Heilige Livinus werd er ieder jaar een zeer grote bedevaart vanuit Gent naar Sint-Lievens-Houtem gehouden. Zo kwam de bevolking in contact met de Gentenaars, ervaren wevers die hun waren en hun kennis naar de streek brachten. Door deze wisselwerking ontstond er in de gemeente een bloeiende huisnijverheid.

In 1847 telde de bevolking van Sint-Lievens-Houtem 1734 inwoners, waarvan er 157 wevers en 661 spinners waren. Het meest rampzalige jaar van die eeuw was 1847. Meer dan 600 inwoners hadden geen enkele bron van inkomsten meer, doordat de mechanische spinnerijen tot volle expansie kwamen. Nog meer thuisspinners schakelden over naar de weefarbeid. Dit was de basis voor het oprichten van Etablissements Saey.

De gemeente Sint-Lievens-Houtem bestaat naast de hoofdgemeente zelf nog uit vier deelgemeenten.

Deelgemeenten

bewerken
# Naam Opp.
(km²)
Inwoners
(2020)
Inwoners
per km²
NIS code
1 Sint-Lievens-Houtem 9,61 5.073 528 41048A
2 Bavegem 3,81 1.407 369 41048B
3 Letterhoutem 4,62 1.208 262 41048C
4 Vlierzele 6,23 2.132 342 41048D
5 Zonnegem 2,78 580 208 41048E

Bezienswaardigheden

bewerken
  • De Sint-Michielskerk heeft een romaans koor uit de 11e of 12e eeuw. De kerk had twee torentjes. Van de noordelijke is enkel de onderbouw bewaard. Rond 1776 werd een nieuw classicistisch schip aan de kerk gebouwd.
  • De schandpaal op het Marktplein
  • De Sint-Livinuskapel dateert in zijn huidige vorm uit 1640 (reeds vermeld in 1500) en werd in 1702 uitgebreid. Naast de kapel bevindt zich een bron. De kapel werd gebouwd op de plaats waar volgens de overlevering Livinus in de 7e eeuw was aangekomen. De kapel is beschermd als monument.
  • Nabij het dorp staat de watermolen Eilandmolen, die tot 1959 in gebruik bleef. Reeds in de middeleeuwen stond op de plaats een watermolen van de Sint-Baafsabdij.
  • De Thienpontsmolen, een windmolenrestant.
  • Het bronzen standbeeld 'de Romein' van beeldhouwer Goossens op de Balei (met 83 meter het hoogste punt van Houtem), waar vroeger de Heirbaan Boulogne-Asse-Tongeren liep.

Natuur en landschap

bewerken

Sint-Lievens-Houtem ligt in Zandlemig Vlaanderen op een hoogte van 29-83 meter. Sint-Lievens-Houtem ligt aan de Molenbeek die in noordelijke richting naar Wetteren loopt en daar in de Schelde uitmondt.

De belangrijkste natuurgebieden zijn:

Demografie

bewerken

Demografische evolutie voor de fusie

bewerken
  • Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; 1976= inwonertal per 31 december

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente

bewerken

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari - 1992 tot heden
Jaar Aantal[3]
1992 8.925
1993 8.940
1994 9.006
1995 9.084
1996 9.077
1997 9.085
1998 9.126
1999 9.105
2000 9.171
2001 9.140
2002 9.165
2003 9.160
2004 9.219
2005 9.262
2006 9.359
2007 9.481
2008 9.533
2009 9.596
2010 9.711
2011 9.868
2012 9.985
2013 10.026
2014 10.083
2015 10.171
2016 10.152
2017 10.213
2018 10.255
2019 10.342
2020 10.400
2021 10.474
2022 10.534
2023 10.658
2024 10.687
2025
2026
2027
2028
2029
2030

In Sint-Lievens-Houtem spelen de voetbalclubs OZ Bavegem, VC Eendracht Houtem en SK Vlierzele. Verder is er door de verbouwing van het Etablissements Saey een volledig uitgerust sportcomplex (De Fabriek) waar men verschillende indoorsporten kan beoefenen.

Politiek

bewerken

Structuur

bewerken

De gemeente Sint-Lievens-Houtem ligt in het kieskanton Herzele in het provinciedistrict Geraardsbergen, het kiesarrondissement Aalst-Oudenaarde en de kieskring Oost-Vlaanderen.

Sint-Lievens-Houtem Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau   Europese Unie   België   Vlaanderen   Oost-Vlaanderen Aalst Sint-Lievens-Houtem
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Oost-Vlaanderen Aalst-Oudenaarde Geraardsbergen Herzele Sint-Lievens-Houtem
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

2013-2018

bewerken

Burgemeester is Lieven Latoir (NIEUW HOUTEM). Hij leidt een coalitie bestaande uit NIEUW HOUTEM en Open Vld. Samen vormen ze de meerderheid met 14 op 21 zetels.

2019-2024

bewerken

Burgemeester was Lieven Latoir, opgevolgd door Tim De Knyf (NIEUW HOUTEM) in 2021. NIEUW HOUTEM heeft een meerderheid met 12 op 21 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

bewerken
Partij of kartel 10-10-1976[4] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[5] 14-10-2012[6] 14-10-2018 13-10-2024
Stemmen / Zetels % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21
N-VA - - - - - - 15,77 3 12,5 2
CVP1/ CD&V2/ SamenB 41,431 9 32,311 8 30,111 7 18,121 4 20,411 5 19,692 4 14,462 2 11,52 2 B
PVV1/ VLD2/ Open VLD3/ SamenB - 16,871 3 - 20,32 4 22,982 5 22,252 5 15,143 3 15,83 3
SP1/ sp.a2/ sp.a-GroenA/ SamenB - 8,581 1 10,021 1 13,081 2 7,761 1 8,832 1 11,032 2 11,9A 2
Groen!1/ sp.a-GroenA - - - - - 2,55 0 - -
NIEUWH1/ Nieuw Houtem2 - - 26,181 5 36,11 9 38,591 10 37,832 10 43,62 11 48,22 12 2
Vlaams Blok1/ Vlaams Belang2 - - - - 4,081 0 8,852 1 - - -
G.B. 41,67 9 27,24 6 33,69 8 - 4,82 0 - - - -
FD - - - 12,4 2 - - - - -
KVP - 15 3 - - - - - - -
Fusie P 16,9 3 - - - - - - - -
VDBM - - - - 1,37 0 - - - -
Totaal stemmen 6707 6736 6851 6975 7030 7214 7541 7671
Opkomst % 97,51 96,38 95,52 95,82 95,21 95,0
Blanco en ongeldig % 1,54 3,1 2,82 3,01 3,17 3,33 4,07 3,7
Zetelverdeling gemeenteraad 2019-2024
2
3
12
2
2
12 
De 21 zetels zijn als volgt verdeeld:

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.

Het gemeentelijke jeugdbeleid wordt uitgestippeld door de jeugddienst en de jeugdraad (als gemeentelijk adviesorgaan).
Deze jeugdraad bestaat uit vertegenwoordiging van de vier jeugdverenigingen die de gemeente telt:

  • Jeugdhuis Reflex
  • Chiro 't Rotje
  • Youth and Music (YAM)
  • KLJ
  • In de deelgemeente Vlierzele ligt een stortplaats van de intercommunale ILvA.
  • De bijnaam van de inwoners is broekwassers.[7]

Zie ook

bewerken

Nabijgelegen kernen

bewerken

Oosterzele, Balegem, Bavegem, Letterhoutem, Oombergen, Borsbeke

bewerken
Zie de categorie Sint-Lievens-Houtem van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.