Leeuwarden (gemeente)

gemeente in Friesland, Nederland

Leeuwarden (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Stadsfries: Liwwadden of Leewadden; Fries: Ljouwert (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg))) is een gemeente in het noorden van de Nederlandse provincie Friesland. De gemeente heeft in totaal 124.639 inwoners per 1 juli 2021 en hoort hiermee qua inwonertal tot de 25 grootste gemeenten van Nederland. Leeuwarden is na Groningen in inwonertal de grootste gemeente van Noord-Nederland. Leeuwarden heeft een oppervlakte van 167,10 km², waarvan 15,25 km² water.

Leeuwarden
‘Ljouwert’
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Leeuwarden Wapen van de gemeente Leeuwarden
(Details) (Details)
Map - NL - Municipality code 0080 (2019).svg
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Coördinaten 53° 12′ NB, 5° 47′ OL
Algemeen
Oppervlakte 255,62 km²
- land 238,38 km²
- water 17,24 km²
Inwoners (1 juli 2021) 124.639?
(523 inw./km²)
% migratieachtergr. (1 januari 2020) 17,7% (niet-westers: 9,9%, westers: 7,9%)
Bestuurscentrum Leeuwarden
Belangrijke verkeersaders A31 N31 A32 N32 N355 N357 N359 N383
Station(s) Leeuwarden
Leeuwarden Camminghaburen
Grou-Jirnsum
Mantgum
Politiek
Burgemeester (lijst) Sybrand van Haersma Buma (CDA)
Zetels
Gemeenteraad
PvdA
CDA
PAL/GroenLinks
D66
VVD
GBL
FNP
ChristenUnie
Lijst058
50Plus
Partij voor de Dieren

39
11
5
5
4
4
2
2
2
2
1
1
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 28.700 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (01-01-2019[1]) € 156.000
WW-uitkeringen (2014) 47 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 8900 - 9089
Netnummer(s) 058 en 0566
CBS-code 0080
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.leeuwarden.nl
Bevolkingspiramide (2008)
Bevolkingspiramide van de gemeente Leeuwarden
Portaal  Portaalicoon   Nederland

De hoofdplaats van de gemeente is de gelijknamige stad Leeuwarden. De stad telde ongeveer 93.765 inwoners in 2021.

Satellietfoto Leeuwarden, linksboven Vliegbasis Leeuwarden
De gemeente Leeuwarden in 1866

KernenBewerken

De gemeente Leeuwarden telt met ingang van 1 januari 2018 36 officiële kernen, waarvan de stad Leeuwarden verreweg de grootste is.

Per die datum werd de gemeente Leeuwarden opgeheven, per dezelfde datum werd een nieuwe gemeente Leeuwarden ingesteld, bestaande uit het grondgebied van de opgeheven gemeente Leeuwarden, uitgebreid met het grondgebied van de gemeente Leeuwarderadeel en een deel van het grondgebied van de gemeente Littenseradeel.

Voor de dorpen die eerder tot Littenseradeel en Boornsterhem behoorden is de Friese naam de officiële. Eerder werd door de gemeente Leeuwarden ook Wijtgaard al verfriest tot Wytgaard.

Stad en dorpenBewerken

Aantal inwoners per woonkern op 1 januari 2021 behorende tot de gemeente Leeuwarden.

Nederlandse naam Stadsfriese naam Friese naam Inwoners
Leeuwarden Liwwadden Ljouwert 93.765
Stiens - Stiens 7.695
Grouw - Grou 5.750
Goutum - Goutum 3.310
Warga - Wergea 1.830
Irnsum - Jirnsum 1.360
Mantgum - Mantgum 1.145
Wirdum - Wurdum 1.140
Roordahuizum Roadahuzum Reduzum 1.085
Britsum - Britsum 950
Wartena - Warten 925
Wijtgaard Wytgaard Wytgaard 575
Weidum - Weidum 550
Cornjum Koarnjum Koarnjum 420
Oosterlittens - Easterlittens 415
Hijum - Hijum 395
Lekkum - Lekkum 385
Jorwerd - Jorwert 310
Jelsum - Jelsum 310
Hijlaard - Hilaard 295
Oude Leije - Alde Leie 235
Hempens Hempus Himpens (*)285
Snakkerburen - Snakkerbuorren 195
Baard - Baard 195
Finkum - Feinsum 160
Jellum - Jellum 150
Beers - Bears 135
Huins - Húns 105
Friens - Friens 90
Idaard - Idaerd 80
Miedum - Miedum (**)50
Swichum - Swichum 50
Aegum Agum Eagum 35
Warstiens - Warstiens 30
Lions - Leons 25
Teerns Tirns Tearns (*)onbekend
(*) De plaatsen Teerns en Hempens worden bij elkaar berekend door het CBS.
(**) Miedum en het buitengebied van Lekkum worden bij elkaar gerekend door het CBS, los van Lekkum zelf.

BuurtschappenBewerken

Naast deze officiële kernen bevinden zich in de gemeente de volgende buurtschappen:

 
Topografische gemeentekaart van Leeuwarden, grenzen per 1-1-2018

BevolkingBewerken

De gemeente Leeuwarden is door autonome groei en dankzij een aantal herindelingen in het laatste decennium flink gegroeid naar ruim 123.000 inwoners. De samenstelling van de bevolking was per 1 januari 2018 10.545 personen met een migratieachtergrond, dit is 8,6% van de totale bevolking..

BevolkingsgroeiBewerken

Vanaf de jaren '80 van de 20ste eeuw heeft de gemeente Leeuwarden een groeiende bevolking na een dip in de jaren '70.

  • 1960 - 82.649
  • 1970 - 88.688
  • 1980 - 84.518
  • 1990 - 85.570
  • 2000 - 88.887
  • 2010 - 94.073
  • 2013 - 95.949
  • 2014 - 107.412 (na gemeentelijke herindeling)
  • 2017 - 108.667
  • 2018 - 122.415 (na gemeentelijke herindeling)
  • 2019 - 123.107

Bron: CBS Statline

Annexaties en herindelingenBewerken

In 1944 werden de dorpen Lekkum, Miedum, Swichum, Wirdum, Huizum en Wijtgaard geannexeerd van Leeuwarderadeel. In 2014 werd een deel van de toenmalige gemeente Boornsterhem (onder andere het dorp Grouw) toegevoegd aan Leeuwarden. In 2018 volgde de laatste gebiedsuitbreiding met delen van Littenseradeel (onder andere het dorp Mantgum) en de volledige gemeente Leeuwarderadeel.

Aangrenzende gemeentenBewerken

   Aangrenzende gemeenten   
 Waadhoeke       Noardeast-Fryslân       Tietjerksteradeel 
             
    Smallingerland 
           
 Súdwest-Fryslân       De Friese Meren       Heerenveen 

Bestuur en politiekBewerken

De gemeenteraad van Leeuwarden bestaat uit 39 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds 1986.

Gemeenteraadszetels
Partij 1986 1990 1994 1998 2002 2006 2010 2014 2018
PvdA 18 15 11 13 10 15 11 12 11
CDA 9 9 7 7 7 5 5 6 5
D66 1 5 6 2 2 0 2 4 4
VVD 5 4 5 5 5 4 5 4 4
Gemeentebelangen Leeuwarden - - 2 3 2 2 4 4 2
PAL/GroenLinks 3 3 5 3 4 4 5 4 5
FNP - - 0 0 1 1 1 2 2
ChristenUnie - - - - 1 2 2 2 2
Lijst058 - - - - - - - - 2
50PLUS - - - - - - - - 1
Partij voor de Dieren - - - - - - - - 1
Verenigd Links - Feriene Lofts - - - - - - - 1 -
SP - - - 3 3 4 2 - -
Leefbaar - - - - 2 - - - -
GPV/RPF/SGP 1 1 1 1 - - - - -
Totaal 37 37 37 37 37 37 37 39 39

College van burgemeester en wethoudersBewerken

Het college van burgemeester en wethouders van 2020-2022 bestaat uit:

Burgemeester:

Wethouders:

  • Hein Kuiken (PvdA): financiën, bedrijfsvoering, Wmo-lokaal, armoedebestrijding en cultuur
  • Hein de Haan (PvdA): 1e loco-burgemeester, ruimtelijke ordening, gebiedsontwikkeling, volkshuisvesting, wonen, grondbedrijf en vastgoed
  • Friso Douwstra (CDA): economische zaken, onderwijs, sociale Zaken, verkeer en vervoer
  • Hilde Tjeerdema (D66): jeugd, primair en voortgezet onderwijs, sport, publieke dienstverlening en digitalisering
  • Bert Wassink (PAL/GroenLinks): 2e loco-burgemeester: duurzaamheid, omgevingsvisie, publieke gezondheid, wijken en dorpenbeleid, recreatie en toerisme

Gemeentesecretaris:

  • Eelke de Jong: verantwoordelijk voor de gemeentelijke organisatie, bijwonen vergaderingen van het college van burgemeester en wethouders

MonumentenBewerken

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, en oorlogsmonumenten, zie:

  Zie de categorie Leeuwarden van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.