Hoofdmenu openen

Leeuwarden (gemeente)

gemeente in Friesland, Nederland

Leeuwarden (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Stadsfries: Liwwadden of Leewadden; Fries: Ljouwert (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg))) is een gemeente in het noorden van de Nederlandse provincie Friesland. De gemeente heeft in totaal 123.114 inwoners per 1 januari 2019 en hoort hiermee qua inwonertal tot de 25 grootste gemeenten van Nederland. Leeuwarden is na Groningen in inwonertal de grootste gemeente van Noord-Nederland. Leeuwarden heeft een oppervlakte van 167,10 km², waarvan 15,25 km² water.

Leeuwarden
Ljouwert
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Leeuwarden Wapen van de gemeente Leeuwarden
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Leeuwarden (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Coördinaten 53° 12′ NB, 5° 47′ OL
Algemeen
Oppervlakte 255,62 km²
- land 238,38 km²
- water 17,24 km²
Inwoners (1 januari 2019) 123.107?
(516 inw./km²)
Bestuurscentrum Leeuwarden
Belangrijke verkeersaders A31 N31 A32 N32 N355 N357 N359 N383
Station(s) Leeuwarden
Leeuwarden Camminghaburen
Grou-Jirnsum
Mantgum
Politiek
Burgemeester (lijst) Sybrand van Haersma Buma (CDA)
Zetels
Gemeenteraad
PvdA
CDA
PAL/GroenLinks
D66
VVD
GBL
FNP
ChristenUnie
Lijst058
50Plus
Partij voor de Dieren

39
11
5
5
4
4
2
2
2
2
1
1
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 28.700 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 135.000
WW-uitkeringen (2014) 47 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 8900 - 9089
Netnummer(s) 058 en 0566
CBS-code 0080
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.leeuwarden.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Leeuwarden
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland

De hoofdplaats van de gemeente is de gelijknamige stad Leeuwarden. De stad telde iets meer dan 92.000 inwoners in 2018.

Satellietfoto Leeuwarden, linksboven Vliegbasis Leeuwarden
De gemeente Leeuwarden in 1866

KernenBewerken

De gemeente Leeuwarden telt met ingang van 1 januari 2018 36 officiële kernen, waarvan de stad Leeuwarden verreweg de grootste is.

Per die datum werd de gemeente Leeuwarden opgeheven, per dezelfde datum werd een nieuwe gemeente Leeuwarden ingesteld, bestaande uit het grondgebied van de opgeheven gemeente Leeuwarden, uitgebreid met het grondgebied van de gemeente Leeuwarderadeel en een deel van het grondgebied van de gemeente Littenseradeel.

Voor de dorpen die eerder tot Littenseradeel behoorden is de Friese naam de officiële. Eerder werd door de gemeente Leeuwarden ook Wijtgaard al verfriest tot Wytgaard.

Stad en dorpenBewerken

Aantal inwoners per woonkern op 26 oktober 2018 behorende tot de gemeente Leeuwarden, de gemeente kende per die datum 122.415 inwoners.

Nederlandse naam Stadsfriese naam Friese naam Inwoners
Leeuwarden Liwwadden Ljouwert (*)92.235
Stiens - Stiens 7.595
Grouw - Grou 5.715
Goutum - Goutum 3.105
Warga - Wergea 1.700
Irnsum - Jirnsum 1.365
Wirdum - Wurdum 1.180
Mantgum - Mantgum 1.145
Roordahuizum Roadahuzum Reduzum 1.100
Britsum - Britsum 945
Wartena - Warten 905
Weidum - Weidum 565
Wijtgaard Wytgaard Wytgaard 565
Oosterlittens - Easterlittens 430
Cornjum - Koarnjum 420
Hijum - Hijum 380
Lekkum - Lekkum 380
Jorwerd - Jorwert 335
Jelsum - Jelsum 320
Hijlaard - Hilaard 295
Oude Leije - Aldeleie 240
Snakkerburen - Snakkerbuorren 215
Baard - Baard 195
Finkum - Feinsum 170
Beers - Bears 145
Hempens Hempus Himpens (**)145
Jellum - Jellum 140
Huins - Húns 115
Friens - Friens 85
Idaard - Idaerd 80
Miedum - Miedum (***)55
Swichum - Swichum 50
Aegum Agum Eagum 40
Warstiens - Warstiens 35
Lions - Leons 25
Teerns Tirns Tearns (**)circa 20/25
(*) Uitgerekend door niet de wijken (die ook dorpen omvat) te tellen maar de cijfers van de dorpen eraf te rekenen.
(**) De plaatsen Teerns en Hempens worden bij elkaar berekend door het CBS.
(***) Miedum en het buitengebied van Lekkum worden bij elkaar gerekend door het CBS, los van Lekkum zelf.

BuurtschappenBewerken

Naast deze officiële kernen bevinden zich in de gemeente de volgende buurtschappen:

 
Topografische gemeentekaart van Leeuwarden, grenzen per 1-1-2018

BevolkingBewerken

De gemeente Leeuwarden is door autonome groei en dankzij een aantal herindelingen in het laatste decennium flink gegroeid naar ruim 123.000 inwoners. De samenstelling van de bevolking was per 1 januari 2018 10.545 personen met een migratieachtergrond, dit is 8,6% van de totale bevolking..

BevolkingsgroeiBewerken

Vanaf de jaren ´80 van de 20ste eeuw heeft de gemeente Leeuwarden een groeiende bevolking na een dip in de jaren ´70.

  • 1960 - 82.649
  • 1970 - 88.688
  • 1980 - 84.518
  • 1990 - 85.570
  • 2000 - 88.887
  • 2010 - 94.073
  • 2011 - 94.838
  • 2012 - 95.321
  • 2013 - 95.949
  • 2014 - 107.412 (na gemeentelijke herindeling)
  • 2015 - 107.691
  • 2016 - 107.897
  • 2017 - 108.667
  • 2018 - 122.415 (na gemeentelijke herindeling)
  • 2019 - 123.054

Bron: CBS Statline

Annexaties en herindelingenBewerken

In 1944 werden de dorpen Lekkum, Miedum, Swichum, Wirdum, Huizum en Wijtgaard geannexeerd van Leeuwarderadeel. In 2014 werd een deel van de toenmalige gemeente Boornsterhem (onder andere het dorp Grouw) toegevoegd aan Leeuwarden. In 2018 volgde de laatste gebiedsuitbreiding met delen van Littenseradeel (onder andere het dorp Mantgum) en de volledige gemeente Leeuwarderadeel.

Aangrenzende gemeentenBewerken

   Aangrenzende gemeenten   
 Waadhoeke   Noardeast-Fryslân   Tietjerksteradeel 
      Smallingerland 
 Súdwest-Fryslân   De Friese Meren   Heerenveen 

Bestuur en politiekBewerken

De gemeenteraad van Leeuwarden bestaat uit 39 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1986:

Gemeenteraadszetels
Partij 1986 1990 1994 1998 2002 2006 2010 2014 2018[1]
PvdA 18 15 11 13 10 15 11 12 11
CDA 9 9 7 7 7 5 5 6 5
D66 1 5 6 2 2 0 2 4 4
VVD 5 4 5 5 5 4 5 4 4
Gemeentebelangen Leeuwarden - - 2 3 2 2 4 4 2
PAL/GroenLinks - 3 5 3 4 4 5 4 5
FNP - - 0 0 1 1 1 2 2
ChristenUnie - - - - 1 2 2 2 2
Lijst058 - - - - - - - - 2
50PLUS - - - - - - - - 1
Partij voor de Dieren - - - - - - - - 1
Verenigd Links - Feriene Lofts - - - - - - - 1 -
SP - - - 3 3 4 2 - -
Leefbaar - - - - 2 - - - -
GPV/RPF/SGP 1 1 1 1 - - - - -
Totaal 37 37 37 37 37 37 37 39 39

College van burgemeester en wethoudersBewerken

Het college van B&W wordt 17 januari 2018 officieel benoemd en bestaat uit een coalitie van PvdA, CDA, Pal/GroenLinks en D66[2].

Zie ook: Lijst van burgemeesters van Leeuwarden

MonumentenBewerken

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, en oorlogsmonumenten, zie: