Hoofdmenu openen

Irnsum

plaats in Leeuwarden, Nederland

Irnsum (officieel, Fries: Jirnsum) is een dorp in de gemeente Leeuwarden, in de Nederlandse provincie Friesland.

Irnsum
Jirnsum
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Irnsum Wapen van Irnsum
Details Details
Irnsum (Friesland (hoofdbetekenis))
Irnsum
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Leeuwarden Leeuwarden
Coördinaten 53° 5′ NB, 5° 47′ OL
Algemeen
Inwoners (BAG, 2018) 1.365[1]
Overig
Postcode 9011
Netnummer 0566
Woonplaatscode 2530
Belangrijke verkeersaders A32
Detailkaart
Locatie in de voormalige gemeente Boornsterhem
Locatie in de voormalige gemeente Boornsterhem
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Het ligt ten noordoosten van Terhorne, ten noordwesten van Akkrum en ten westen van Grouw. De dorpskern is gelegen aan de westoever van de rivier de Boorne, en heeft daaraan ook havens. De Kromme Grouw verbindt het met Grouw, in het zuiden stroomt het Prinses Margrietkanaal en ten westen ligt het Sneekermeer, waar het ook een haven aan heeft.

Bij Irnsum staat een zendmast van 108 meter hoog die vanuit een groot deel van de provincie te zien is. Het dorp deelt met Grouw het treinstation Grou-Jirnsum. In 2018 telde het dorp 1.365 inwoners. Onder het dorp valt ook de buurtschap Abbengawier en een deel van de buurtschap Oude Schouw.

Inhoud

GeschiedenisBewerken

In de 8ste eeuw zou er bij of nabij Irnsum de Slag aan de Boorne hebben plaatsgevonden. Het gaat om een slag waarbij het leger van de Friese koning Poppo door de Frankische hofmeier Karel Martel werd verslagen.

De plaats is in de vroege Middeleeuwen ontstaan op een terp. Het was lang een agrarisch dorp. Dit veranderde langzaam vanaf de 18e eeuw en vooral in de 20ste eeuw. Zo ontwikkelde het dorp meer in de vorm van een langgerekt dorp ook langs de oever van de Boorne. De bewoning aan de oever van de rivier was 1594 nog vermeld als Bornburen, als een eigen nederzetting.

Het is de 18e eeuw dat het vermeld wordt als onderdeel van het terpdorp. Door de aanleg in de weg tussen Leeuwarden en Zwolle in de 19e eeuw werd dit versterkt en schoof het dorp langzaam op van de terp naar de oever. De oude terp waarop ook een kerk stond werd dan Kerkeburen genoemd en is in de loop van de twintigste eeuw is deze weer vergroeid geraakt met de rest van het dorp.

De eerste vermelding van het dorp is zover bekend in 1399-1401, wanneer het vermeld werd als Yrntzom. In 1404 werd het vermeld als Irnsim, in 1448 als Yrensem, in 1460 als Yrnsym en in 1507 als Jirnsum. De plaatsnaam verwijst waarschijnlijk naar het feit dat een woonplaats (heem/um) was van de persoon Irin.

Tot de gemeentelijke herindeling in 1984 maakte Irnsum (voorheen ook Eernsum) deel uit van de toenmalige gemeente Rauwerderhem, die toen opging in de gemeente Boornsterhem. Op 1 januari 2014 werd deze gemeente opgeheven, waarop Irnsum onderdeel werd van de gemeente Leeuwarden.

In 1989 werd door de gemeente Boornsterhem de officiële naam van de plaats gewijzigd in het Friestalige Jirnsum. In de gemeente Leeuwarden zijn de Nederlandse plaatsnamen de officiële, behalve voor de plaatsen die werden overgenomen van de opgeheven gemeente Boornsterhem, waarbij de officiële status van de Friestalige namen werd gehandhaafd.

KerkenBewerken

Het dorp kent meerdere kerkgebouwen, geen van de kerken zijn nog in dienst als een kerk. De oudste kerk is de Doopsgezinde Vermaning uit 1684, wel sterk verbouwd in 1866. De kerk is een winkel annex expositieruimte.

De Hervormde kerk uit 1877 is in 2017 verbouwd tot een woonhuis. En in 2015 sloot ook de Mauritiuskerk, deze kerk is de jongste en dateert uit 1965 en verving een kerk uit 1865.

SportBewerken

Sinds 1931 kent het dorp de voetbalvereniging VV Irnsum. Verder kent het de kaatsvereniging KV Irnsum, de muurkaatsvereniging De Wide Stege, de tennisvereniging TV Eernum, de volleybalclub Iverto en de gymnastiekvereniging Loci.

In april vindt jaarlijks de Mûzelloop plaats, langs de Moezel.

CultuurBewerken

Sinds 2016 kent het dorp het gemengde koor Mei MeKoar.

OnderwijsBewerken

Sinds 2013 zijn de basisscholen de Radboudschool en It Tredde Sté samengegaan in een brede school.

JabikspaadBewerken

De oostelijke route van het Jabikspaad, de Friese Camino de Santiago, gaat door Irnsum. Het Jabikspaad is 130 kilometer lang en loopt van Sint Jacobiparochie naar Hasselt. Tegenover de Mauritiuskerk aan de Rijksstraatweg staat het pelgrimsmonument 'De Jirnsumer Moeting' uit 2010.

In Irnsum komen de westelijke en oostelijke route van het Jabikspaad samen. Om dit te markeren is het pelgrimsmonument geplaatst. Van bovenaf lijkt het alsof twee wegen bij elkaar komen, die vervolgens als een bredere weg verdergaan. Dit pelgrimsmonument is gemetseld van middeleeuwse kloostermoppen uit Friese en Duitse kerken en kloosters, die door de in Irnsum geboren Loadewyk Damsma (1921-2010) zijn verzameld. Een informatiebord bij 'De Jirnsumer Moeting' vertelt de herkomst van iedere steen.

BevolkingsontwikkelingBewerken

1990 1999 2002 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2011 2012 2018
1370 1368 1324 1307 1315 1278 1278 1299 1306 1293 1292 1365

Bekende (ex-)inwonersBewerken

Het gezin van schaatser Atje Keulen-Deelstra (1938-2013) woonde een tijdlang in Irnsum.

Geboren in IrnsumBewerken

Openbaar vervoerBewerken

Zie ookBewerken

Externe linkBewerken