Grouw

plaats in Leeuwarden, Nederland

Grouw (officieel, Fries: Grou, [ɡrɔ.ṷ]?) ligt in de gemeente Leeuwarden, in de Nederlandse provincie Friesland. Grouw ligt tussen Leeuwarden en Heerenveen aan het Prinses Margrietkanaal en het Pikmeer ten oosten van de A32 en de spoorlijn Zwolle-Leeuwarden. Aan deze spoorlijn ligt station Grou-Jirnsum.

Grouw
Grou
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Grouw (Friesland)
Grouw
Situering
Provincie Friesland
Gemeente Leeuwarden
Coördinaten 53° 6′ NB, 5° 50′ OL
Algemeen
Inwoners
(2021-01-01)
5.750[1]
Overig
Postcode 9000 (postbussen); 9001
Netnummer 0566
Woonplaatscode 3602
Belangrijke verkeersaders A32 N354
Foto's
Het voormalige raadhuis van Idaarderadeel (2009)
Het voormalige raadhuis van Idaarderadeel (2009)
Grouw en omgeving vanuit de lucht (± 2004)
Grouw en omgeving vanuit de lucht (± 2004)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

In 2021 telde Grouw 5.750 inwoners. De buurtschappen Gotum, Hofland en Zuiderend liggen in het postcodegebied van Grouw Ten oosten ligt het eiland De Burd, dat onderdeel is van het Nationaal Park De Alde Feanen. Het dorp heeft meerdere havens aan het Pikmeer.

Geschiedenis bewerken

Grouw is in de vroege Middeleeuwen ontstaan op een terp. Het dorp was in eerste instantie gericht op de landbouw. Het richtte zich vanaf de 15e eeuw steeds meer op de handel en de scheepvaart. Het dorp groeide daardoor flink. In de 19e eeuw nam het belang van de scheepvaart af, maar dat werd goed opgevangen door de komst van goede verbindingen over wegen en het spoor. In de loop van de 20ste eeuw richtte het dorp zich steeds meer op de watersport en het toerisme.

De eerste vermelding van Grouw is voor zover bekend in de 13e eeuw, toen het als de Growe werd vermeld. In 1412 werd de plaats vermeld als Grouwa, in 1474 als Grou en in 1504 als to grow. Meer dan waarschijnlijk wijst de plaatsnaam op een geul of groeve (Growe) waarbij de terp was gelegen. Deze zou dan Growe hebben geheten. Maar er wordt ook gedacht dat Growe verwijst naar het afgegraven of gegraven natuurlijke water. Men wijst hier naar het water Kromme en Rechte Grouw.

Tot de gemeentelijke herindeling in 1984 was Grouw de hoofdplaats van de toenmalige gemeente Idaarderadeel, die toen opging in de nieuw gevormde gemeente Boornsterhem. Op 1 januari 2014 is deze gemeente opgeheven, waarop Grouw onderdeel is geworden van de gemeente Leeuwarden.

Tot 1989 was de officiële plaatsnaam Grouw; in dat jaar wijzigde de gemeente Boornsterhem (die toen al officieel Boarnsterhim heette) de naam in Grou. In de gemeente Leeuwarden zijn de Nederlandse plaatsnamen de officiële, behalve voor de plaatsen die werden overgenomen van de opgeheven gemeente Boornsterhem, waarbij de officiële status van de Friestalige namen werd gehandhaafd.

Grouw is de enige gemeente in Nederland waar niet Sint-Nicolaas wordt gevierd, maar Sint Piter.

Beschermd dorpsgezicht bewerken

Grouw telt twee beschermd dorpsgezichten: de kern en Oosterveld. Zie ook de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Verder zijn er in het dorp enkele tientallen rijksmonumenten.

Kerken bewerken

 
Sint-Pieterkerk (2010)

Het dorp heeft twee kerken. De oudste is de Sint-Pieterkerk uit het begin van de 13e eeuw. De andere kerk, de Doopsgezinde kerk, stamt uit de 17e eeuw.

Molens bewerken

Bij Grouw staan enkele molens. Ten noordoosten staat een maalvaardige paaltjasker uit 2001 en op het eiland staan de molens De Bird, De Borgmolen en de Haensmolen.

Cultuur bewerken

Het dorp is bekend om de viering van Sint Piter in plaats van Sinterklaas op 5 december elders.[2] Sint Piter komt normaal gesproken op de zaterdag voor zijn naamdag (21 februari) met de boot in Grouw aan.

Het dorp heeft een aantal zangkoren, waaronder een dameskoor, Mingd Koar Grou en diverse popkoren.

Het Museum Hert fan Fryslân is een cultuurhistorisch museum. Het andere museum van het dorp ligt tussen Grouw en Wartena, en is het Mineralogisch Museum dat in een omgebouwde boerderij zit.

Sport bewerken

Skûtsjesilen bij Grouw in het Polygoonjournaal van 3 augustus 1957
 
Beeld Drie zeilers (1988) van Karianne Krabbendam

Het dorp telt een flink aantal sportverenigingen. Dat zijn onder meer de voetbalvereniging GAVC, de atletiekvereniging Athleta, de volleybalvereniging, Grouw'64, de gymnastiekvereniging SSS, de tennisvereniging TVG, de badmintonvereniging Raak 'm en diverse watersportverenigingen waaronder de (wedstrijd)zeilvereniging KWV Frisia.

De eerste wedstrijd van de Sintrale Kommisje Skûtsjesilen vindt elk jaar in Grouw plaats. In maart vindt jaarlijks de Merenloop plaats.

De korfbalvereniging Mid-Fryslân, voor de dorpen Grouw, Akkrum, Roordahuizum en Wartena is in 2012 opgericht.

Kunstijsbaan bewerken

Op 23 december 2007 beleefde Grouw een sportprimeur met de opening van de eerste schaatsbaan van kunststof in de buitenlucht. Het zogeheten "Glice-ijs", dat werd bedacht door Eric Sinnema uit Oudkerk, zou volgens Sinnema niet te vergelijken zijn met kunststofijsbanen die in de Verenigde Staten voorkomen.[3]

Onderwijs bewerken

Grouw heeft een tweetal basisscholen: de christelijke basisschool (CBS) Nijdjip en de openbare basisschool (OBS) De Twa Fisken. Daarnaast is er een middelbare school: Openbare Scholengroep (OSG) Sevenwolden, locatie Grou.

Bevolkingsontwikkeling bewerken

1954 1959 1964 1969 1973 1990 1999 2002 2004 2005
3453 3522 3880 4129 4600 5316 5472 5731 5916 5875
2006 2007 2008 2009 2011 2012 2013 2014 2015 2016
5769 5737 5673 5634 5623 5646 5747 5757 5771 5733
2018 2019 2021
5715 5740 5750

Geboren in Grouw bewerken

Overleden in Grouw bewerken

Galerij bewerken

Zie de categorie Grou van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.