Fryske Nasjonale Partij

Nederlandse politieke partij

De Fryske Nasjonale Partij (FNP; Nederlands: Friese Nationale Partij) is een politieke partij die in de Nederlandse provincie Friesland actief is. De partij strijdt niet voor zelfstandigheid van Friesland, maar pleit wel voor meer autonomie. De FNP heeft banden met het Südschleswigscher Wählerverband (SSW, Deens: Sydslesvigsk Vælgerforening, Noord-Fries: Söödschlaswiksche Wäälerferbånd), een politieke partij in de deelstaat Sleeswijk-Holstein.

Fryske Nasjonale Partij
Friese Nationale Partij
Fryske Nasjonale Partij
Personen
Partijvoorzitter Wouter Wouda
Partijleider Sijbe Knol
Fractieleider in de Eerste Kamer Gerben Gerbrandy (OSF)
Mandaten
Zetels Tweede Kamer
0 / 150
Zetels Eerste Kamer
0 / 75
Zetels Europees Parlement
0 / 29
Geschiedenis
Opgericht 1962
Algemene gegevens
Actief in Nederland
Richting Links
Ideologie Federalisme
Regionalisme
Links-nationalisme
Jongerenorganisatie FNP jongerein
Wetenschappelijk bureau OSF Martin Bierman Stichting
Europese fractie EVA
Website www.fnp.frl
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland

GeschiedenisBewerken

De partij werd in 1962 opgericht door drie activisten van de Friese beweging (Fries: Fryske beweging), die ontstaan was in de 19e eeuw. Dit drietal bestond uit Folkert Binnema, Piet Kramer en Sicko Doting.[1] De FNP kwam op voor de Friese taal, cultuur en sporten. De beweging was een reactie op de grote nationale partijen die volgens de oprichters te veel waren gericht op de Randstad.

In 1966 won de FNP haar eerste zetels in de Provinciale Staten van Friesland en de gemeenteraadsverkiezingen. In 1995 verenigde de partij zich samen met andere provinciale partijen en De Groenen in de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF). Op deze manier wisten de partijen een zetel in de Eerste Kamer te bemachtigen. Tussen 1995 en 2003 werd deze door ir. Marten Bierman van De Groenen vertegenwoordigd. Van 2003 tot 2011 werd de zetel bezet door Henk ten Hoeve van de FNP, hoewel hij in 2003 op de tweede plek van de lijst stond. Tussen 2011 en 2015 werd de partij in de Eerste Kamer vertegenwoordigd door Kees de Lange. Hij was als lid van 50Plus verkozen op de lijst van OSF omdat de OSF niet zelfstandig een zetel kon behalen. Sinds de Eerste Kamerverkiezingen in 2015 zat FNP-lid Henk ten Hoeve weer als senator voor de OSF in de Eerste Kamer. Vanaf 2019 is Gerben Gerbrandy senator van OSF.

StandpuntenBewerken

De FNP staat in het midden van het politieke spectrum en is regionalistisch ingesteld. Ondanks dat de naam anders doet vermoeden, is de FNP niet voor volledige zelfstandigheid van Friesland. Wel ziet het de Friezen als een apart volk en staat het voor een federalistisch politiek systeem in Nederland, waarin de provincies meer macht krijgen. De partij wil meer autonomie voor Friesland; gebruik, bescherming en erkenning van de Friese taal en eigen gezag over de gasreserves in de Friese bodem. De partij wil vastlegging van de Friese taal naast het Nederlands in de Nederlandse grondwet.

ElectoraatBewerken

Het electoraat van de partij ligt geheel binnen Friesland en met name binnen het taalgebied van het Fries. Dit zijn de meer landelijke gebieden in het westen en noordoosten. In de Fryske Marren wist de FNP in 2018 20% van de stemmen te bemachtigen, het hoogste percentage van alle Friese gemeenten. Bij de Provinciale Statenverkiezingen 2019 wist de FNP de grootste te worden in onder andere de dorpen Niawier (33,6%), Terkaple (25,5%) en Vegelinsoord (22,6%).[2] In delen van Friesland waar het Fries minder wordt gesproken is de FNP zwak of niet vertegenwoordigd, zoals in Weststellingwerf en Ooststellingwerf en in steden zoals Harlingen en Leeuwarden.

Vertegenwoordigers en bestuurdersBewerken

Eerste KamerBewerken

Sinds 1995, toen de partij samen is gaan werken met De Groenen en vele andere regionale politieke partijen, hebben deze onder de naam Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF) samen één zetel in de Eerste Kamer. Tussen 2019 en 2021 is de OSF-zetel ingenomen door FNP-lid Gerben Gerbrandy.

Tweede KamerBewerken

De partij heeft nooit meegedaan aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer.

Provinciale StatenBewerken

In de Provinciale Staten van Friesland had de partij in 2007 vijf van de 43 zetels weten te bemachtigen. De FNP deed toen serieus mee aan de onderhandelingen voor het college van Gedeputeerde Staten, maar bleef toch in de oppositie zitten. In 2011 bemachtigde de partij weliswaar slechts vier zetels, maar bereikte een akkoord met PvdA en CDA. Johannes Kramer werd gedeputeerde Landelijk gebied, Openbaar Vervoer en Personeel en Organisatie.[3] In 2015 kwam de FNP wederom in het college van Gedeputeerde Staten. De coalitie bestond uit CDA, VVD, SP en FNP en Johannes Kramer werd wederom de gedeputeerde. In 2019 kwam de FNP voor de derde maal op rij in het college, voor de derde maal op rij met vier zetels. De coalitie bestaat uit CDA, PvdA, VVD en FNP. Johannes Kramer werd weer gedeputeerde maar werd in januari 2020, omdat hij burgemeester werd in de gemeente Noardeast-Fryslân, opgevolgd door Klaas Fokkinga.

Historische uitslagen Provinciale StatenBewerken

Jaar Uitslag % Zetels
1966 6.647 2,40% 1/55
1970 11.014 4,54% 2/55
1974 21.738 7,44% 4/55
1978 15.878 4,76% 2/55
1982 17.333 5,40% 3/55
1987 15.115 4,49% 2/55
1991 17.321 6,09% 3/55
1995 17.046 6,37% 3/55
1999 21.333 8,39% 4/55
2003 36.871 13,22% 7/55
2007 28.225 10,68% 5/43
2011 27.288 9,18% 4/43
2015 25.027 9,36% 4/43
2019 23.662 7,93% 4/43

GemeentenBewerken

De FNP is in 11 van de 18 Friese gemeentes vertegenwoordigd door in totaal 39 raadsleden. In 2020 had de FNP drie wethouders in de gemeenten Waadhoeke, Tytsjerksteradiel en Noardeast-Fryslân. De FNP heeft burgemeesters geleverd in de gemeenten Wonseradeel (Theunis Piersma, 1995-2011), Achtkarspelen (Gerben Gerbrandy, 2013-2019) en Noardeast-Fryslân (Johannes Kramer, 2020-heden).

Europees ParlementBewerken

Op Europees niveau wordt de partij vertegenwoordigd door de Europese Vrije Alliantie, hoewel de partij zelf geen leden heeft geleverd voor het Europees Parlement.

WaterschapBewerken

Bij de verkiezingen voor het Waterschap Fryslân in 2019 haalde de partij 39.032 stemmen (13,43%) en twee zetels, in 2015 haalde de FNP ook twee zetels.

LiteratuurBewerken

Externe linkBewerken