Hoofdmenu openen

Heerenveen (gemeente)

gemeente in Nederland
Heerenveen
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Heerenveen Wapen van de gemeente Heerenveen
(Details) (Details)
Map - NL - Municipality code 0074 (2014).png
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Coördinaten 52° 58′ NB, 6° 3′ OL
Algemeen
Oppervlakte 198,17 km²
- land 190,09 km²
- water 8,08 km²
Inwoners (1 januari 2019) 50.257?
(264 inw./km²)
Bestuurscentrum Heerenveen
Belangrijke verkeersaders A7 E22, A32, N380
Station(s) Akkrum
Heerenveen
Heerenveen IJsstadion
Politiek
Burgemeester (lijst) Tjeerd van der Zwan (PvdA)
Zetels
PvdA
VVD
CDA
GB
FNP
GroenLinks
D66
SP
ChristenUnie
Lijst Blanc
29
6
5
5
3
3
3
2
2
1
1
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 32.600 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 183.000
WW-uitkeringen (2014) 54 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 8411 - 8459, 8468, 8469, 8490, 8491, 8494, 8495
Netnummer(s) 0513, 0516, 0566
CBS-code 0074
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.heerenveen.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Heerenveen
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Heerenveen, september 2017
Heerenveen vanuit de ruimte gezien

Heerenveen (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Fries: It Hearrenfean (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg))) is een gemeente in de Nederlandse provincie Friesland. De gemeente Heerenveen telt 50.257 inwoners (per 1 januari 2019, bron: CBS)*, waarvan ongeveer 30.200 in de hoofdplaats Heerenveen. In mei 2014 werd de 50.000e inwoner geregistreerd.

GeschiedenisBewerken

In 1551 ondertekenden de ‘heeren’ Van Dekema, Van Cuyck en Foeyts de oprichtingsakte van de Schoterlandse Veencompagnie, de op één na oudste Naamloze Vennootschap van Nederland. De oprichtingsakte van de oudste Nederlandse hoogveenkolonie is in feite de geboorteakte van Heerenveen.


Voor het vervoer van de afgegraven turf lieten de ‘heeren van ’t veen’ de Schoterlandse Compagnonsvaart en de Heeresloot graven. Het vaarwater werd gekruist door de verbinding Zwolle-Leeuwarden. De combinatie van kruising van wegen en waterwegen en de voortvarendheid waarmee de ‘heeren van ‘t veen’ activiteiten ontwikkelden, liggen ten grondslag aan het ontstaan van Heerenveen. Op zo’n plaats ontstond vaak een concentratie van middenstand en handel, wat voor woningzoekenden en ondernemers weer aanleiding was om zich daar in de buurt te vestigen. En zo dus ook in Heerenveen. In de negentiende eeuw groeide de nederzetting uit tot een plaats met veel patriciërs, deftige burgers en middenstand, oftewel het ‘Friese Haagje’.


Samenvoeging met omliggende gemeenten

Heerenveen lag niet alleen op een kruispunt van wegen en waterwegen, maar ook op de grens van drie gemeenten: Aengwirden, Schoterland en Haskerland, de huidige buurgemeente De Fryske Marren. Deze situatie stond de ontwikkeling van de plaats lange tijd in de weg. Samenvoegen was het beste en dat gebeurde uiteindelijk ook, maar hieraan ging een eeuwenlange discussie vooraf. De plek waar de drie gemeenten elkaar raakten werd gemarkeerd door de grensleeuw. Pas op 1 juli 1934 vond de herindeling van gemeenten plaats en vormden de gemeenten Aengwirden, Schoterland samen met een klein stukje van Haskerland de gemeente Heerenveen met Heerenveen als hoofdplaats.


Van 1 januari 1812 tot 1 oktober 1816 bestond er eveneens een gemeente Heerenveen, bestaande uit Heerenveen, Terband en Het Meer[1]. In 1816 werden de grietenijen van voor 1812 hersteld. Hierbij is Heerenveen gesplitst naar Aengwirden en Schoterland.

Per 1 januari 2014 werd de nieuwe gemeente Heerenveen ingesteld, bestaande uit het grondgebied van de opgeheven oude gemeente Heerenveen uitgebreid met de dorpen Nieuwebrug en Haskerdijken van de gemeente Skarsterlân en het zuidelijk deel van de per 1 januari 2014 opgeheven gemeente Boornsterhem (Akkrum, Nes en Oldeboorn).[2] De nieuwe gemeente had bij aanvang net iets minder dan 50.000 inwoners.

KernenBewerken

De gemeente Heerenveen telt 21 officiële kernen, waarvan de plaats Heerenveen verreweg de grootste is. De Nederlandse namen zijn de officiële, met uitzondering van Aldeboarn (Oldeboorn) en De Knipe (De Knijpe).[3]

DorpenBewerken

Aantal inwoners per kerngebied * op 1 december 2018[4]:

Nederlandse naam Friese naam Inwoners
Heerenveen It Hearrenfean 32.900
Jubbega ** Jobbegea 3.510
Akkrum n.v.t. 3.406
De Knijpe De Knipe 1.530
Oudeschoot Aldskoat 1.581
Nieuwehorne Nijhoarne 1.435
Oldeboorn Aldeboarn 1.479
Nes n.v.t. 1.104
Oranjewoud Oranjewâld 1.610
Oudehorne Aldhoarne 840
Hoornsterzwaag Hoarnstersweach 815
Tjalleberd Tsjalbert 800
Mildam Mildaam 724
Katlijk Ketlik 635
Bontebok Bontebok 445
Luinjeberd Lúnbert 436
Haskerdijken Haskerdiken 410
Gersloot *** Gersleat 280
Terband Terbant 265
Nieuwebrug Nijbrêge 210
Nieuweschoot Nijskoat 180

Bron: CBS

* Kerngebied: de woonkern en het bijbehorende omliggende gebied buiten de bebouwde kom. Gegevens per woonkern zijn niet beschikbaar.
** Inclusief Schurega
*** incluis het dorp Gersloot-Polder

Andere kernenBewerken

Naast deze officiële kernen bevinden zich in de gemeente de volgende kernen, voornamelijk buurtschappen:

BevolkingsgroeiBewerken

Het inwonertal van de gemeente Heerenveen is bijna voortdurend gegroeid, alleen in 2013 was er sprake van een lichte daling. De bevolkingsgroei sinds 2014 is mede het gevolg van de herindeling.

  • 1960 - 25.844
  • 1970 - 31.434
  • 1980 - 36.729
  • 1990 - 37.930
  • 2000 - 40.437
  • 2010 - 43.418
  • 2011 - 43.454
  • 2012 - 43.514
  • 2013 - 43.323
  • 2014 - 49.900
  • 2016 - 50.175
  • 2017 - 52.229
  • 2018 - 53.302

GemeentehuisBewerken

 
Crackstate

In 1934 werd Oenemastate het gemeentehuis van Heerenveen. In 1952 werd dit Crackstate. In de 1993 volgde nieuwbouw en is een nieuw gemeentehuis met de ingang aan de K.R. Poststraat verbonden met het monumentale pand. In 2007 werd het gemeentehuis opnieuw verbouwd. Het publiekscentrum kreeg toen een ingang aan het Crackplein. In het historische Crackstate zetelen onder meer burgemeester en wethouders. De ‘achter groote sael’ fungeert als trouwzaal.

Het statige huis is in 1648 als woonhuis gebouwd door grietman Johannes Sytzes Crack. Hij liet het huis bouwen op de plaats waar zijn voorvader vermoedelijk in 1608 al een state bouwde: de eerste Crackstate. In het nieuwe Crackstate zitten delen van de oude state verwerkt. Tot 1833 deed het dienst als woonhuis voor opeenvolgende geslachten van de familie Crack. In dat jaar kreeg de rijksoverheid het gebouw in handen. Eerst werd het een 'Regtbank van eersten aanleg' in het ‘Vrede-gerecht’ en een ‘Huis van Arrest’. Voor het ‘Huis van Arrest’ werd later een afzonderlijke gevangenis achter Crackstate gebouwd. Toen de rechtbank in 1923 werd opgeheven, bleef de kantonrechter (de voormalige Vrederechter) in Crackstate zitting houden. In de Tweede Wereldoorlog oefende de bezetter een waar schrikbewind uit in de gevangenis. Meer dan zestig Nederlanders overleefden hun verblijf in de gevangenis niet.


Carillon van Crackstate

Bijzonder is het koepeltje op Crackstate. Waarschijnlijk deed de decoratieve toren dienst als uitkijkpost om de landerijen rondom de state in de gaten te houden. In 1962 werd een beiaard van 37 klokken in de koepel geplaatst. In 1985 is het carillon gereviseerd en zijn de zeventien klokken vervangen. Het carillon kan zowel mechanisch als handmatig worden bespeeld. De Stichting Carillon Crackstate beheert het carillon.

PolitiekBewerken

De gemeenteraad van Heerenveen bestaat uit 29 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij 1994 1998 2002 2006 2010 2014 2018
PvdA 7 8 7 12 8 8 6
VVD 4 4 5 4 4 4 5
CDA 5 4 5 4 3 4 5
GroenLinks 2 3 2 2 2 1 3
Leefbaar Heerenveen 2 3 4 - - 1 -
D66 4 1 1 - 2 3 2
ChristenUnie* - 1 1 2 2 2 1
FNP 1 1 1 1 2 3 3
Gemeentebelangen Heerenveen - - - 2 4 3 3
SP - - 1 - - - 2
Lijst 9 - - - - - - 1
Totaal 25 25 27 27 27 29 31
  • De ChristenUnie werd in 1998 vertegenwoordigd door haar voorgangers het GPV en de RPF.

College 2018-2022Bewerken

Het college van burgemeester en wethouders van Heerenveen bestaat in de zittingsperiode van 2018-2022 uit een coalitie van PvdA, CDA en VVD. Deze partijen bezitten samen 16 van de 31 zetels in de gemeenteraad.

De burgemeester en wethouders zijn:

  • Tjeerd van der Zwan (PvdA) burgemeester. Portefeuilles: ICT, economie (acquisitie), handhaving, openbare orde en veiligheid, P&O en Communicatie, bestuurlijke zaken en coördinatie, publieke dienstverlening en lokale democratie.
  • Hans Broekhuizen (CDA) wethouder. Portefeuilles: economie (inclusief recreatie/toerisme), werk en Inkomen, cultuur,integraal beheer openbare ruimte, klimaatadaptatie/biodiversiteit, financiën, grondzaken/grondbedrijf, publieke gezondheid (GGD Fryslân), tweede locoburgemeester.
  • Jelle Zoetendal (PvdA) wethouder. Portefeuilles: zorg & maatschappelijke ondersteuning, welzijn, jeugd & jeugdzorg, onderwijs, sport, accommodaties, volkshuisvesting, energietransitie & energiestrategie, centrumontwikkeling, eerste locoburgemeester.
  • Jaap van Veen (VVD) wethouder. Portefeuilles: ruimtelijke ontwikkeling en omgevingsvisie, bereikbaarheid, verkeer en vervoer + parkeren (RSP gelden), afval en circulaire economie, wonen (woonvisie, afspraken met corporaties), vergunningen, bodem (waterwinning, gaswinning en geothermie), waterbeheer, derde locoburgemeester.

Millennium/Fairtrade GemeenteBewerken

 
Bord Millennium Gemeente Heerenveen

De gemeente Heerenveen is sinds 2007 ook Millennium Gemeente. Dit wordt onder andere kenbaar gemaakt door borden aan de toegangswegen bij de gemeentegrens. Sinds 2017 is de gemeente Heerenveen ook een Fairtrade gemeente.

.

Aangrenzende gemeentenBewerken

   Aangrenzende gemeenten   
    Leeuwarden   Smallingerland 
 De Fryske Marren     Opsterland 
    Weststellingwerf   Ooststellingwerf 

MonumentenBewerken

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, en oorlogsmonumenten, zie: