Hoofdmenu openen

Jorwerd

plaats in Leeuwarden, Nederland

Jorwerd (officieel, Fries: Jorwert) is een dorp in de gemeente Leeuwarden, in de Nederlandse provincie Friesland.

Jorwerd
Jorwert
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Jorwerd Wapen van Jorwerd
Details Details
Jorwerd (Friesland (hoofdbetekenis))
Jorwerd
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Leeuwarden Leeuwarden
Coördinaten 53° 9′ NB, 5° 43′ OL
Algemeen
Inwoners (BAG, 2018) 335[1]
Overig
Postcode 9023
Netnummer 058
Woonplaatscode 2023
Detailkaart
Locatie in de gemeente Littenseradeel
Locatie in de gemeente Littenseradeel
Foto's
Jorwerd
Jorwerd
Jorwert Jorwerd.jpg
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Het ligt ten zuidwesten van de stad Leeuwarden precies tussen de dorpen Mantgum, Baard, Lions, Jellum en Weidum. De dorpskern ligt bij waar de Jaanvaart samenkomt met de Jorwerdervaart.

In 2018 telde het dorp 335 inwoners. Onder het dorp vallen ook buurtschappen De Hem (grotendeels), Fons en Hezens.

Inhoud

GeschiedenisBewerken

Het dorp is ontstaan op een terp. De terp is opgeworpen toen het veengebied verwaterde. De plaats zou een tijdje vervallen erbij gelegen hebben door het opdrogen en de inpoldering van de Middelzee.

In 1221 werd de plaats vermeld als Everwerth, in 1329 als Ewerwert, in 1403 als Joerwert, in 1417 als jorwerth, in 1482 als Jourwaert en in 1505 als Jorwerdt. De plaatsnaam verwijst waarschijnlijk naar het feit dat het een bewoon hoogte (werth) was van of bewoond door de persoon Ever.

Volgens de dorpswebsite zou de oudste naam Everwirdt zijn en zou het niet helemaal verwijzen naar de persoon zelf maar zou het verwijzen naar de everzwijn (Ever(t), een totemdier voor Freyr, een van de goden die de Friezen in het verleden vereerde.

Tot de gemeentelijke herindeling in 1984 maakte Jorwerd deel uit van de voormalige gemeente Baarderadeel en daarna tot 1 januari 2018 behoorde het dorp tot de gemeente Littenseradeel. Sinds 1991 is de officiële naam het Friestalige Jorwert.

KerkBewerken

De kerk van Jorwerd is een oude kerk die ten dele uit tufsteen is opgetrokken. Het schip is vroeg-12e-eeuws. Tijdens de restauratiewerkzaamheden in 1951 stortte de toren in elkaar. Dankzij een actie, waaraan de traditionele openluchtspelen in de notaristuin zijn te danken, kon de toren weer snel worden herbouwd

Sinds enkele jaren kerkt de oudkatholieke kerk weer met een twee wekelijkse dienst in de historische kerk waarbij de kerkgangers uit de wijde omgeving komen. Het is de enige kerk van de oudkatholieke kerk in heel Friesland.

 
De Kerk van Jorwerd in 2007
 
Jorwerd rond 1910

KloosterBewerken

Eind 2012 werd in Jorwerd het Nijkleaster geopend, een 'klooster nieuwe stijl'. Het klooster is een niet-traditioneel klooster maar waar mensen ongeacht hun geloof terecht kunnen voor onder meer de rust.[2]

MolenBewerken

Enkele honderden meters ten noordoosten van het dorp staat aan de Jorwerdervaart een Amerikaanse windmotor.

SportBewerken

Het dorp kent onder meer de kaatsvereniging Hâld Moed, de damclub OKK en de tipvereniging Reitsje him.

CultuurBewerken

Het dorp heeft een eigen toneelvereniging, De Harmonie geheten. Jaarlijks vinden in de maanden augustus en september de openluchtspelen plaats in het dorp.

SchoolBewerken

Het dorp kent een eigen basisschool, De Krunenstrobbe geheten.

BekendheidBewerken

 
De Pet van Slauerhoff

Het dorp verkreeg buiten Friesland bekendheid nadat de schrijver Geert Mak een boek over het dorp had geschreven.

Maar ook de schrijver Slauerhoff besteedde tijd in Jorwerd bij de domineesfamilie Hille Ris Lambers. Hij had sterke gevoelens voor een van de dochters en dit komt ook in zijn werk naar voren.

Ook de Nederlandse speelfilm Iris (1987, Mady Saks) speelt zich deels af in Jorwerd. Ook is het dorp bekend van het boek Nachtboek van een kerkuil, gebaseerd op het dagboek en herinneringen van de dominee (ds. Van Gelder) die er ten tijde van de oorlog ondergedoken zat.

Overleden in JorwerdBewerken

  • Jan Saagman (1648-1728-1730), zilversmid en burgemeester

BevolkingsontwikkelingBewerken

1999 2002 2003 2004 2009 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018
330 331 320 311 321 323 319 331 331 337 339 342 335

Openbaar vervoerBewerken

Zie ookBewerken

Externe linkBewerken