Hoofdmenu openen

Jelsum

nederzetting in Leeuwarden, Nederland

Jelsum is een dorp in de gemeente Leeuwarden, in de Nederlandse provincie Friesland.

Jelsum
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Jelsum (Friesland (hoofdbetekenis))
Jelsum
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Leeuwarden Leeuwarden
Coördinaten 53° 14′ NB, 5° 47′ OL
Algemeen
Oppervlakte 0,94 km²
Inwoners (BAG, 2018) 320[1]
Overig
Woonplaatscode 3228
Belangrijke verkeersaders N357
Foto's
Boerderijen in Jelsum
Boerderijen in Jelsum
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Jelsum ligt ten zuiden van Cornjum en ten noorden van de stad Leeuwarden. De dorpskern is gelegen aan de oostzijde van de N357. Aan de westzijde liggen enkele bedrijven. Dit deel heet het Nieuwland, of Nijlân in het Fries. In het verleden was dit deel de Middelzee en was de N357 de dijk die het water moest keren.

Door het dorpsgebied stromen de Kleine Vaart, De Blinde Meer en de Jelsumervaart. In 2018 telde de dorpskern van Jelsum 195 inwoners en het buitengebied 125 inwoners (in totaal is het aantal inwoners 320). Onder het dorp vallen ook de buurtschap Groote Bontekoe (grotendeels) en Vensterburen. Voor de sloop in 1987 was er ook nog de buurtschap 't Haantje in het dorpsgebied gelegen.

De dorpen Britsum, Cornjum en Jelsum werken op veel fronten samen. Jelsum en Cornjum hebben gezamenlijk ook een dorpsbelangenvereniging.

Inhoud

GeschiedenisBewerken

Jelsum is ontstaan op een terp die was opgeworpen op een kwelderwal. De terp was voor de christelijke jaartelling opgeworpen. Op het eind van de 19e eeuw is het noordelijke deel van de terp afgegraven.

Het dorp werd circa 1270 vermeld als Heilsum, in 1402 als Helsim, in 1472 als Helsum en Hyelsum en in 1503 als Jelsum. De plaatsnaam verwijst waarschijnlijk naar het feit dat de woonplaats (heem/um) van de persoon Helle.

Tot 2018 behoorde Jelsum tot de gemeente Leeuwarderadeel.

BedrijvigheidBewerken

Er bevinden zich in het dorp nog verscheidene bedrijven die ondanks de moderne grote industrieterreinen toch gevestigd bleven in het dorp. Zo zijn er bijvoorbeeld een groentehandel, een autobedrijf en nog diverse andere dienstverlenende instanties.

MonumentenBewerken

 
Dekemastate

Een deel van Jelsum is een beschermd dorpsgezicht, een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Verder zijn er in het dorp een aantal rijksmonumenten.

StatesBewerken

In Jelsum staat de state (landhuis) Dekemastate. Het is een oude state en is te bezichtigen als museum, ook is het mogelijk Dekemastate als trouwlocatie te gebruiken. Een andere state bij Jelsum was de Hinnemastate.

KerkBewerken

De hervormde kerk van Jelsum dateert uit de 12e eeuw. In 2010 vond er een archeologisch onderzoek plaatsvinden ten noorden van de middeleeuwse kerk[2].

SportBewerken

Sinds 1939 kennen de dorpen Jelsum, Cornjum en Britsum de voetbalvereniging VV DTD, (De Trije Doarpen) dat twee velden heeft op de grens van Jelsum en Cornjum. En sinds 2013 zijn de kaatsverenigingen van de dorpen ook samengegaan onder de naam KF It Partoer.

CultuurBewerken

De drie dorpen hebben een gezamenlijk toneelvereniging, des Vriendenkring geheten. Vaste plek is in Jelsum. In Cornjum staat het dorpshuis van de drie dorpen, De Bining geheten.

 
De oude School aan de Boarnsylsterwei

OnderwijsBewerken

Sinds 2015 is na fusies de samenwerkingsschool De Swirrel in Britsum ontstaan en vormt sindsdien de basisschool voor de drie dorpen.

JabikspaadBewerken

De oostelijke route van het Jabikspaad, de Friese Camino de Santiago, gaat door Jelsum. Het Jabikspaad is 130 kilometer lang en loopt van Sint Jacobiparochie naar Hasselt.

Bekende (ex-)inwonersBewerken

Geboren in JelsumBewerken

Overleden in JelsumBewerken

Externe linksBewerken