Jelsum

nederzetting in Leeuwarden, Nederland

Jelsum is een dorp in de gemeente Leeuwarden, in de Nederlandse provincie Friesland. Jelsum ligt tussen Cornjum en de stad Leeuwarden ten oosten van de N357.

Jelsum
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Jelsum (Friesland)
Jelsum
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Leeuwarden Leeuwarden
Coördinaten 53° 14′ NB, 5° 47′ OL
Algemeen
Oppervlakte 5,31[1] km²
- land 5,23[1] km²
- water 0,08[1] km²
Inwoners
(2023-01-01)
320[1]
(60 inw./km²)
Woningvoorraad 149 woningen[1]
Overig
Woonplaatscode 3228
Belangrijke verkeersaders N357
Foto's
Boerderijen in Jelsum
Boerderijen in Jelsum
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Rond het dorp lopen de Kleine Vaart, De Blinde Meer en de Jelsumervaart. In 2023 telde het dorp 195 inwoners en het buitengebied 125 inwoners. In het postcodegebied van het dorp ligt de buurtschappen Groote Bontekoe. Ten noorden van het dorp lag de voormalige buurtschap 't Haantje tot de sloop in 1987 vanwege de omlegging van de N357.

De dorpen Britsum, Cornjum en Jelsum werken op veel fronten samen. Jelsum en Cornjum hebben gezamenlijk een dorpsbelangenvereniging.

Geschiedenis bewerken

Jelsum is ontstaan op een terp die voor de christelijke jaartelling werd opgeworpen op een kwelderwal. Op het eind van de 19e eeuw is het noordelijke deel van de terp afgegraven. Na archeologisch onderzoek in de zomer van 2010 is vastgesteld bij aardewerkonderzoek dat Jelsum permanent bewoond is sinds de midden-ijzertijd, ca. 2300 jaar geleden.[2]

Het dorp werd circa 1270 geschreven als Heilsum, in 1402 als Helsim, in 1472 als Helsum en Hyelsum en in 1503 als Jelsum. De plaatsnaam verwijst waarschijnlijk de woonplaats (heem/um) van de persoon Helle.

Tot 2018 behoorde Jelsum tot de gemeente Leeuwarderadeel.

Bedrijvigheid bewerken

Er bevinden zich in het dorp nog verscheidene bedrijven. Zo zijn er bijvoorbeeld een groentehandel, een autobedrijf en nog diverse andere dienstverlenende instanties.

Monumenten bewerken

 
Dekemastate

Een deel van Jelsum is een beschermd dorpsgezicht, een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Verder zijn er in het dorp een aantal rijksmonumenten.

States bewerken

In Jelsum staat de state (landhuis) Dekemastate. Het is een oude state en is te bezichtigen als museum, ook is het mogelijk Dekemastate als trouwlocatie te gebruiken. Een andere state bij Jelsum was de Hinnemastate.

Kerk bewerken

 
Sint Genovevakerk

De hervormde Sint Genovevakerk dateert uit de 12e eeuw. In 2010 vond er een archeologisch onderzoek plaats ten noorden van de middeleeuwse kerk.[3]

Sport bewerken

De voetbalvereniging VV DTD, (De Trije Doarpen) bestaat sinds 1939 en heeft leden uit de dorpen Jelsum, Cornjum en Britsum. De voetbalvelden liggen in Jelsum. Sinds 2013 zijn de kaatsverenigingen van de dorpen samengegaan onder de naam KF It Partoer.

Cultuur bewerken

De drie dorpen hebben een gezamenlijk toneelvereniging, des Vriendenkring geheten. Vaste plek is in Jelsum. In Cornjum staat het dorpshuis van de drie dorpen, De Bining geheten.

 
De oude School aan de Boarnsylsterwei

Onderwijs bewerken

Sinds 2015 is na fusies de samenwerkingsschool De Swirrel in Britsum ontstaan en vormt sindsdien de basisschool voor de drie dorpen.

Jabikspaad bewerken

De oostelijke route van het Jabikspaad, de Friese Camino de Santiago, gaat door Jelsum. Het Jabikspaad is 130 kilometer lang en loopt van Sint Jacobiparochie naar Hasselt.

Bekende (ex-)inwoners bewerken

Geboren in Jelsum bewerken

Overleden in Jelsum bewerken

Externe link bewerken

Zie de categorie Jelsum van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.