Wirdum (Friesland)

nederzetting in Leeuwarden, Nederland

Wirdum (Fries: Wurdum) is een dorp in de gemeente Leeuwarden, in de Nederlandse provincie Friesland. Wirdum ligt even ten zuiden van de stad Leeuwarden, tussen de dorpen Wytgaard en Warga aan de Wirdumervaart. Het dorp vormt samen met Swichum een tweelingdorp met een gezamenlijke dorpsbelangenvereniging.

Wirdum
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wirdum (Friesland)
Wirdum
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Leeuwarden Leeuwarden
Coördinaten 53° 9′ NB, 5° 48′ OL
Algemeen
Oppervlakte 7,62[1] km²
- land 7,53[1] km²
- water 0,08[1] km²
Inwoners
(2023-01-01)
1.165[1]
(153 inw./km²)
Woningvoorraad 491 woningen[1]
Overig
Postcode 9088
Netnummer 058
Woonplaatscode 3545
Belangrijke verkeersaders N31 N32 A32
Foto's
Zicht op Wirdum
Zicht op Wirdum
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

In 2023 telde het dorp 1.165 inwoners. De buurtschap Tjaard ligt in het postcodegebied van Wirdum. Het van oorsprong rooms-katholieke Wijtgaard behoorde tot 1957 tot het dorpsgebied van Wirdum.

Aan de andere kant van de N31 lag tot het einde van 2014 de buurtschap Kip- en Kinderbuurt; de huizen ervan werden gesloopt voor de Haak om Leeuwarden.

Geschiedenis bewerken

Wirdum is in de vroege Middeleeuwen ontstaan op een terp. Deze terp is in de 19e eeuw voor een deel afgegraven maar in vergelijking met andere terpdorpen is de terp minder afgegraven en nog steeds zichtbaar.

Pas in de 19e eeuw groeide het dorp door verbeterde landverbindingen.

De oudst bekende vermelding van het dorp is in 1335 als Weerdum. In 1399 komt de naam Wirdum voor en in 1412 Wirdoem. De plaatsnaam betekent meer dan waarschijnlijk 'op de wierde', waarmee de terp wordt bedoeld.

Tot 1944 was Wirdum onderdeel van het zuidelijke trimdeel van de gemeente Leeuwarderadeel.

 
Wirdum, Atlas Schoemaker: Friesland, 1710-1735
 
Sint-Martinuskerk

Sint-Martinuskerk bewerken

In het dorp staat de monumentale protestantse Sint-Martinuskerk. Deze kerk is vermoedelijk rond 1200 gebouwd. Zij is gewijd aan de heilige Martinus van Tours. Vroeger bezat de kerk aan de westzijde nog een tweede toren. Deze toren is in 1688 afgebroken en verkocht aan de cementindustrie in Makkum. Sindsdien dragen de Wirdumers de bijnaam "Tuorkefretters" (Torentjevreters).

Molen bewerken

Aan de noordoostkant van het dorp staat de Windmotor Wirdum, deze poldermolen stamt uit 1939.

Sport bewerken

 
Museumboerderij Ald Barrahûs

In 1913 werd de multisportvereniging KDO opgericht, met onder andere gymnastiek en volleybal. In 1965 werd de voetbalvereniging WWS opgericht. Deze vereniging is gevestigd in Wirdum en bedient de dorpen Wijtgaard, Wirdum en Swichum.

Cultuur bewerken

In 1927 is de Brassband Wirdum opgericht.

Voorziening bewerken

Ondanks de nabijheid van de stad Leeuwarden is er in Wirdum een kleine middenstand met onder meer een supermarkt, een kapsalon, een kledingwinkel, twee autogarages en een hotel-restaurant.

Onderwijs bewerken

Het dorp heeft twee bij elkaar gelegen basisscholen, de openbare De Uniasskoalle en de christelijke De Arke.

Jabikspaad bewerken

De oostelijke route van het Jabikspaad, de Friese Camino de Santiago, gaat door Wirdum. Het Jabikspaad is 130 kilometer lang en loopt van Sint Jacobiparochie naar Hasselt.

Bevolkingsontwikkeling bewerken

Bekende (ex-)inwoners bewerken

 
Viglius van Aytta, schilderij door Frans Pourbus de Oudere

Wigle van Aytta van Zwichem, uit het Fries gelatiniseerd tot Viglius ab Aytta Zuichemus (1507-1577), werd geboren in het Barrahuis, ten noordwesten van Wirdum. Het Barrahuis was een uithof van het klooster Barraconvent uit Bergum. Viglius was staatsman en onder andere andere lid van de Raad van State onder Karel V en Filips II.

Geboren in Wirdum bewerken

Overleden in Wirdum bewerken

Zie ook bewerken

Externe link bewerken

Zie de categorie Wirdum, Friesland van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.