Hoofdmenu openen

Schilde

gemeente in Antwerpen, België

Schilde is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente ligt in het Schijnbekken en telt ruim 19.500 inwoners waarvan ruim 13.100 inwoners wonen in de deelgemeente Schilde en ruim 6400 in deelgemeente 's-Gravenwezel. Schilde behoort tot het kieskanton Zandhoven en is de hoofdplaats van het gerechtelijk kanton Schilde.

Schilde
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Schilde Wapen van Schilde
(Details) (Details)
Schilde (België (hoofdbetekenis))
Schilde
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Arrondissement Antwerpen
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
35.99 km² (2017)
49,51%
32,15%
18,34%
Coördinaten 51° 14' NB, 4° 35' OL
Bevolking (bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
19.585 (01/01/2018)
48,73%
51,27%
544,19 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2018)
17,27%
58,19%
24,54%
Buitenlanders 8,24% (01/01/2018)
Politiek en bestuur
Burgemeester Dirk Bauwens (N-VA)
Bestuur N-VA, CD&V
Zetels
N-VA
CD&V
Open Vld
Vlaams Belang
Groen!
25
9
5
9
1
1
Economie
Gemiddeld inkomen 25.247 euro/inw. (2016)
Werkloosheidsgraad 4,78% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
2970
2970
Deelgemeente
Schilde
's-Gravenwezel
Zonenummer 03
NIS-code 11039
Politiezone Voorkempen
Hulpverleningszone Rand
Website www.schilde.be
Detailkaart
SchildeLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Antwerpen
in de provincie Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België

In 2008 werd Schilde de meest aangename gemeente in Vlaanderen bevonden door een studie van de Université catholique de Louvain (UCL) in opdracht van Knack.[1] Deelgemeente 's-Gravenwezel wordt dan weer "parel der Voorkempen" genoemd.

Inhoud

ToponymieBewerken

Over de betekenis van de naam Schilde bestaat onenigheid. De meest aanvaarde verklaring is dat de naam evolueerde uit "Scint-Lo" wat zoveel wil zeggen als "beboste plaats aan de Scint of Schijn". De oudste vermelding van Schilde vindt men in een oorkonde uit 1145. Daarin is sprake van Radbout van Craeynem, zoon van Lambert, "Heer van Scille".

GeschiedenisBewerken

MiddeleeuwenBewerken

In de 12e eeuw schonk Zeger van Craeynem een deel van zijn goed te Schilde aan de abdij van Affligem. Deze abdij zou in de loop der tijd nog belangrijke goederen in de gemeente verwerven en haar stempel drukken op het parochiaal leven. De verering van Sint-Guibertus, stichter van de abdij van Gembloers, kwam via Affligem naar Schilde. Daar werd de heilige tot parochiepatroon uitgeroepen.

Met het groeiend prestige van het Hertogdom Brabant steeg de aantrekkingskracht van Schilde op adellijke geslachten. Aanvankelijk kwamen die vooral uit de omgeving van het hertogelijk hof. Vanaf het einde van de 14e eeuw kreeg de familie van de Werve Schilde in haar greep. Op twee korte onderbrekingen in de 17e en de 18e eeuw na zouden de van de Werves tot het midden van vorige eeuw Schilde in handen houden.

Ancien RégimeBewerken

De economische ontwikkeling van Schilde kreeg een eerste impuls in 1745 toen de oude kasseiweg Antwerpen-Deurne tot hier werd doorgetrokken. Stilaan zou de dorpskern verhuizen naar de nieuwe Turnhoutsebaan. Deze beweging kreeg nog meer vaart toen in 1885 de tramlijn Antwerpen - Hoogstraten langs hier werd aangelegd. De tramverbinding kwam niet enkel de handel ten goede. Ook vele kunstenaars vonden hun weg naar het landelijke Schilde. Dankzij de naoorlogse ontwikkelingen groeide Schilde in de tweede helft van de 20e eeuw uit tot een grote en een van de welvarendste gemeenten in de Antwerpse periferie.

Moderne TijdBewerken

Tussen 1906 en de Eerste Wereldoorlog werden in 's-Gravenwezel en Schilde twee versterkingen gebouwd van de Stelling van Antwerpen, respectievelijk het Fort van 's Gravenwezel en de Schans van Schilde. Deze forten werden later, tussen 1937 en 1939, verbonden door de Antitankgracht, om Antwerpen te verdedigen tegen vijandelijke tanks.

Na de dood van de weduwe van baron Gaston van de Werve, in 1953, werd het kasteel van Schilde gesloopt en de uitgestrekte bezittingen verkocht en later verkaveld. Daarmee nam de ontwikkeling van Schilde tot residentiegemeente een hoge vlucht. De bevolking steeg van iets meer dan 4000 in 1950 tot ver boven de 10.000 in 1976. Vandaag telt Schilde (zonder 's-Gravenwezel) meer dan 13.000 inwoners.

GeografieBewerken

KernenBewerken

De gemeente telt twee deelgemeenten, met name 's-Gravenwezel en Schilde. Daarnaast is er het gehucht Schilde-Bergen.

Aangrenzende gemeentenBewerken

   Aangrenzende gemeenten   
    Brecht    
 Schoten     Zoersel 
 Wijnegem, Wommelgem   Ranst    

DemografieBewerken

Tegenwoordig is het inwonersaantal van Schilde dalend en sterk vergrijsd.

Evolutie van het inwoneraantalBewerken

19e eeuwBewerken

Jaar 1806 1816 1830 1846 1856 1866 1876 1880 1890
Inwoneraantal 736 916 1028 1179 1223 1238 1427 1532 1746
Opmerking: resultaten volkstellingen op 31/12

20e eeuw tot aan herinrichting gemeentenBewerken

Jaar 1900 1910 1920 1930 1947 1961 1970 1976
Inwoneraantal 1900 2228 2393 2832 3762 6991 8562 10.256
Opmerking: resultaten volkstellingen op 31/12 tot en met 1970 + 31/12/1976

Na de gemeentelijke herinrichtingBewerken

Jaar 1977 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2006 2007
Inwoneraantal 15.658 16.546 17.236 18.521 19.348 19.562 19.618 19.572 19.538
Opmerking: Inwoneraantal op 01/01 - Bron: NIS

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeenteBewerken

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

 
  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

PolitiekBewerken

StructuurBewerken

De gemeente Schilde maakt deel uit van het kieskanton Zandhoven, gelegen in het provinciedistrict Kapellen, het kiesarrondissement Antwerpen en ten slotte de kieskring Antwerpen.

Schilde Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau   Europese Unie   België   Vlaanderen   Antwerpen Antwerpen Schilde
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Antwerpen Antwerpen Kapellen Zandhoven Schilde
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Zetelverdeling gemeenteraad 2019-2024
12
8
2
2
1
12 
De 25 zetels zijn als volgt verdeeld:

GeschiedenisBewerken

(Voormalige) BurgemeestersBewerken

Tijdspanne Burgemeester
1799 - 1848 Joannes Jacobus Masen
1849 - 1864 Evarist Van Cauwenberghs
1865 - 1871 Joannes Baptista Jacobs
1871 - 1924 Baron Henri Marie Jacques Hyacinthe van de Werve en van Schilde
1924 - 1938 Joannes Cornelius Alfonsus Van den Sande
1938 - 1941 en 1944 - 1946 Ludovicus Michaël Mariën
1941 - 1944 Henri Scheurweghs
1947 - 1970 Emiel De Backer
1971 - 1973 Karel Ver Berne
1973 - 1976 Antoon Claessens
1977 - 1991 Karel Borstlap (CVP)
1991 - 1994 Frans Mariën (CVP)
1995 - 2000 Dirk Nuyts (CVP)
2001 - 2012 Yolande Avontroodt (Open Vld)
2013 - heden Dirk Bauwens (N-VA)

Legislatuur 1995 - 2000Bewerken

De liberalen gingen in verdeelde slagorde naar de verkiezingen. Zo was er enerzijds de VLD en anderzijds SGLD (Schilde 'sGravenwezel Liberalen Democraten) van voormalig schepen Etienne Keller[2].

Legislatuur 2001 - 2006Bewerken

Burgemeester werd Yolande Avontroodt, zij leidde een coalitie van VLD met het kartel CVP-VU-ID. Voorts bestond het schepencollege uit Etienne Keller, Dirk Roosen (beide VLD), Steven Dietvorst, Raf De Ridder (beide CVP) en Jef Couwels (VU-ID). OCMW-voorzitter was Amaury Cornet (VLD).[3]

Legislatuur 2013 - 2018Bewerken

Burgemeester is Dirk Bauwens (N-VA). Hij leidt een coalitie bestaande uit N-VA en CD&V. Samen vormen ze de meerderheid met 14 op 25 zetels. In de aanloop naar de inhuldiging ontstond er commotie toen bleek dat N-VA tweemaal een ondertekend bestuursakkoord met de VLD van Yolande Avontroodt had opgemaakt.[4]

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976Bewerken

Partij of kartel 10-10-1976[5] 10-10-1982[5] 9-10-1988[5] 9-10-1994[5] 8-10-2000[5] 8-10-2006[6] 14-10-2012[7] 14-10-2018
Stemmen / Zetels % 23 % 25 % 25 % 25 % 25 % 25 % 25 % 25
CVP1 / CD&V+N-VA2 / CD&V3 47,751 13 46,651 15 43,411 12 34,751 10 27,261 8 26,022 7 19,103 5 9,83 2
PVV1 / VLD2 / Open Vld3 12,741 2 12,721 3 19,221 5 17,862 5 36,552 11 36,542 11 30,293 9 30,53 8
AGALEV1 / Groen!2 / Groen3 - - 13,421 3 - 8,471 1 6,612 1 7,673 1 10,03 2
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2 - 4,111 0 - 12,31 3 15,241 4 21,552 6 8,322 1 8,42 1
N-VA - - - - - - 32,18 9 41,3 12
Schilwezel - - - - - - 2,44 0 -
SP1 / sp.a2 8,351 1 6,931 1 8,131 1 7,171 1 4,421 0 3,082 0 - -
GEMBEL1 / Gemeentebelangen2 - - - 6,61 1 - 4,432 0 - -
ANDERS - - - - - 1,06 0 - -
VU1 / VU&ID2 25,771 7 16,861 5 15,811 4 - 5,872 1 - - -
MICHEL - - - - 1,53 0 - - -
SOS-LM 5,38 0 7,1 1 - 9,38 2 - - - -
SGLD - - - 11,94 3 - - - -
KD - 5,62 0 - - - - - -
Anderen(*) - - - - 0,67 0,71 - -
Totaal stemmen 9988 11339 12537 12867 13066 13540 13349 13726
Opkomst % 93,78 91,57 90,86 92,92 89,67 90,8
Blanco en ongeldig % 4,6 3,31 3,21 5,49 2,59 2,43 1,62 2,1

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt.
(*) 2000: V.B. (0,67%) / 2006: L.o.s.-S. (0,71%)

BezienswaardighedenBewerken

  Zie Lijst van onroerend erfgoed in Schilde voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Burgerlijke bouwwerkenBewerken

 
Kapel Onze-Lieve-Vrouw van Bijstand in Schilde
  • Gemeentelijk domein Schildehof: een historisch kasteeldomein met vijver, oranjerie, aangelegde tuinen en een uitgestrekt bosgebied. De blikvanger van het domein is de Dodoenstuin, een reconstructie van een 16e-eeuwse renaissancetuin zoals beschreven in het Cruydeboeck van Rembert Dodoens. Daarnaast zijn er ook nog een bloemen- en insectentuin gevestigd.
  • Kasteel van 's-Gravenwezel: een kasteel uit de 13e eeuw met een dubbele omwalling en een park. De rond hoektoren stamt uit de 14e eeuw. Zowel de oost- als noordgevel zijn opgetrokken in gotische stijl, terwijl het poortgebouw in barok is opgetrokken. Heden ten dage is het eigendom van antiquair Axel Vervoordt.
  • Historische hoeven: zowel 's-Gravenwezel als Schilde bezitten enkele beschermde historische hoeven. Onder andere de Molenhoeve, De Brakken, de Dobbelhoeve, de Couwenberghoeve, de Duyvendaelhoeve.
  Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Schilde

Religieuze bouwwerkenBewerken

Militaire bouwwerkenBewerken

MuseaBewerken

  • Museum Albert Van Dyck: een museum dat beschikt over een ruime collectie kunstwerken van de animistische kunstenaar Albert Van Dyck. Het museum is gelegen op de Brasschaatsebaan 30.
  • Heemhuis De Drie Rozen: dit museum voor heem- en volkskunde is gevestigd in 3 werkmanswoningen in Kempische stijl uit de periode 1805-1850 en herbergt een ruime verzameling van streekgebonden gebruiksvoorwerpen. Daarnaast is er ook een documentatiecentrum gevestigd. Het museum is gelegen in de Kerkstraat 41-45 in 's-Gravenwezel.

CultuurBewerken

GemeentedichtersBewerken

2010: Monique Snoeckx

EvenementenBewerken

  • 1 mei-feestmarkt met 1 meikermis (1-3 mei)
  • Dorpsdag 's Gravenwezel (5 juni)
  • Kleine kermis (5-8 juni)
  • Schilde Feest!: avondmarkt, braderij en Steenwegkermis (25 juni)
  • Carrousel Zomeravonden (Iedere dinsdag in augustus)
  • Grote kermis (21-24 augustus)
  • Wezel Culinair (september)
  • Torenkenskermis (9-11 oktober)
  • Kiekefeest (maart, exacte dag wisselt)
  • Schil On Stage

Religie en levensbeschouwingBewerken

De gemeente Schilde is de hoofdplaats van de federatie Schilde die op haar beurt dan weer deel uitmaakt van het dekenaat Noorderkempen in het Bisdom Antwerpen. De gemeente wordt onderverdeeld in drie parochies, met name Sint-Catharina ('s-Gravenwezel), Sint-Guibertus (Schilde-dorp), Onze-Lieve-Vrouw ten Hemel Opgenomen (Schilde-Bergen).

EconomieBewerken

OnderwijsBewerken

Kleuter- en lager onderwijsBewerken

  • Gemeentelijke lagere school De Wingerd
  • Heilig Hart van Maria-instituut lager onderwijs
  • Sint-Ludgardis Openluchtschool
  • Vrije basisschool Wonderwijzer
  • Gemeenschapsonderwijs Vennebos
  • Gemeenschapsonderwijs Zonnedauw¨
  • Gemeenschapsonderwijs Xplo-Vennebos

Secundair onderwijsBewerken

SportBewerken

Bekende inwonersBewerken

 
Henri, baron van de Werve en van Schilde, was burgemeester van Schilde gedurende 52 jaar, en dit tot zijn dood in 1924

Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Schilde of een andere significante band met de gemeente hebben:

Externe linksBewerken