Hoofdmenu openen

12e eeuw

de 12e periode van 100 jaar na Christus, dus bestaande uit de jaren 1101 tot en met 1200

Gebeurtenissen en ontwikkelingen van de 12e eeuwBewerken

Hoge middeleeuwen

Verkeer tussen oosten en westen
  • Opkomst van de Republiek Venetië en de Republiek Genua.
  • Voor het eerst worden specerijen geïmporteerd, geleverd door Arabische handelaren.
  • De jaarmarkten van Champagne groeien uit tot de economische draaischijf tussen de twee welvarendste delen van Europa, het noorden van Italië en Vlaanderen. De handel bestaat onder meer uit laken uit Vlaanderen, bont uit Scandinavië, leer uit Spanje en via Italië specerijen en zijde uit het oosten. Het belang van de markten ligt echter vooral in de geld- en kredietmarkt die met name door Italiaanse handelaren wordt beoefend.
  • De Arabische handelaren brengen eeuwenoude werken mee van Perzische en Arabische wetenschappers. Ze worden vertaald in het Latijn en geven een sterke impuls aan de wetenschapsbeoefening in het Westen. Ook via Spanje bereiken ze Europa.


Godsdienst en levensbeschouwing
  • Opkomst van de cisterciënzers. De bouw van de grote abdijkerk van Cîteaux duurt van 1140 tot 1193. Bernard van Clairvaux stelt de 'eenvoud ter navolging van Christus' tegenover de 'pracht ter ere van God' in de Abdij van Cluny, een benedictijnenabdij. Met zijn mystieke geloofsbeleving raakt hij in conflict met Pierre Abélard, die het geloof vanuit de rede benadert.
  • Petrus Waldo geeft zijn bezit aan de armen en gaat prediken. Het evangelie laat hij vertalen in het Occitaans, de taal van Zuid-Frankrijk, waardoor het ook voor de gewone mensen goed te begrijpen is. Petrus en zijn volgelingen trekken rond om hun kennis van de Bijbel te verspreiden. Zij brengen daarbij kritiek uit op de levenswijze van de rijke geestelijken.
  • In de twaalfde eeuw komen verscheidene pelgrims onder leiding van Berthold van Calabrië en Albertus van Jeruzalem samen 'nabij de bron van Elia' om als heremieten te leven. Tussen de kluizenaarscellen wordt een kapel ter ere van Maria gebouwd. Vanaf dat moment noemen de heremieten zichzelf 'Broeders van de heilige Maria van de Berg Karmel'. Ze worden daarom Karmelieten genoemd.
  • De Maronieten sluiten zich aan bij de Rooms-Katholieke kerk.
Europa
  • De westkant van Frankrijk wordt beheerst door het Huis Anjou. Vanaf het midden van de eeuw regeert een tak uit dit geslacht, het Huis Plantagenet, Engeland.
  • In Italië ontstaat belangstelling voor het Romeins Recht, dat op de eerste universiteiten wordt bestudeerd. In Engeland stuurt koning Hendrik II de leden van zijn Raad het land door om recht te spreken. Zo begint een proces van unificatie van gewoonterecht dat de naam Common Law zal krijgen.
  • Het feodale recht van molendwang ontstaat in West-Europa met het doel een deel - bijvoorbeeld een tiende - van het graan als belasting te kunnen innen.
  • Nederlandse (en Vlaamse) immigranten vestigen zich in een aantal gebieden in Noord- en Centraal-Duitsland, waaronder in de Wezer- en Elbedelta's, in Oost-Holstein en vooral in Brandenburg (Fläming).
  • De officiële vlag van Engeland word ingevoerd.
Kruistochten


Nederlanden
Midden-Oosten en Noord-Afrika
  • In 1172 verslaat Saladin de laatste kalief van de Fatimiden. De Fatimiden zijn isma'iliten, een tak van het sjiisme. Saladin bekeert de Egyptenaren om, opnieuw, soennitisch te worden. In tegenstelling tot de Fatimiden, erkent Saladin de autoriteit van de Abbasidische kalief in Bagdad.
  • Vestiging van de dynastie der Almohaden in de Mahreb.
Innovatie
  • Herintroductie van de eerder door de Romeinen toegepaste baksteen door de Friese kloosterorden, die contact hebben met het verre Italië waar de baksteentechniek bewaard is gebleven. De zeeklei die in Friesland gebruikt wordt als grondstof vereist echter een ander bakprocedé. Zo ontstaat de kloostermop.
  • Via de handelsroutes van de Arabieren komt het kompas vanuit China naar Europa.
  • Uitvinding van rooksignalen.
  • Eerste gebruik van postduiven.
  • De watermolen verbreidt zich over Midden-Europa
  • Er is sprake van hoptuinen voor het gebruik van hop in bier in Noord-Duitsland. Bier gebrouwen met hop en de juiste technieken blijft veel langer goed in een land van vele oorlogen en graanschaarste: men heeft veel minder graan nodig om een drinkbaar en goed houdbaar bier te maken.
Kunsten
  • Tijdperk van de vroeggotiek in de kerkbouw. Het koor wordt voorzien van een serie straalkapellen waarbij de tussenliggende muren kunnen worden weggelaten door de toepassing van kruisribgewelf, spitsboog en pilaren. Hiervoor wordt de luchtboog verder ontwikkeld. Zo ontstaat een sterke constructie die een grotere verticaliteit toelaat.
  • Bloei van de Maaslandse kunst.
  • Hendrik van Veldekes Eneas is de eerste hoofse roman in een Germaanse taal.
Wetenschap
Zeevaart
  • Venetië maakt door het gebruik van galeien voor de handel een bloeiperiode door.
Amerika
Azië

Belangrijke personenBewerken