Beerse

gemeente in Antwerpen, België

Beerse is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente telt 18.000 inwoners, die Beersenaars[1] worden genoemd. Beerse behoort tot het kieskanton Turnhout en het gerechtelijk kanton Hoogstraten. De gemeente is gelegen in de geografische streek De Kempen.

Beerse
Gemeente in België Vlag van België
Beerse (België)
Beerse
Geografie
Gewest Vlag Vlaanderen Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Arrondissement Turnhout
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
37,36 km² (2021)
68,41%
14,89%
16,7%
Coördinaten 51° 19' NB, 4° 51' OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
18.416 (01/01/2023)
49,63%
50,37%
492,94 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2023)
19,33%
60,66%
20,01%
Buitenlanders 7,23% (01/01/2022)
Politiek en bestuur
Burgemeester Bart Craane (CDE-Vlim)
Bestuur CDE-Vlim, Beerse Plus
Zetels
CDE-Vlim.be (CD&V)
N-VA
Vlaams Belang
Beerse Plus
Groen
25
10
7
3
3
2
Economie
Gemiddeld inkomen 22.016 euro/inw. (2020)
Werkloosheidsgraad 5,39% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
2340
2340
Deelgemeente
Beerse
Vlimmeren
Zonenummer 014 - 03
NIS-code 13004
Politiezone Regio Turnhout
Hulpverleningszone Taxandria
Website www.beerse.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Turnhout
in de provincie Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België
Sint-Corneliuskapel in Beerse
Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstandkerk

Geografie bewerken

Kernen bewerken

De gemeente Beerse bestaat uit drie kernen, Beerse - Centrum, Beerse - Den Hout en Vlimmeren.

Samen met de stad Turnhout en de gemeenten Oud-Turnhout en Vosselaar maakt Beerse sinds 1999 deel uit van de Projectvereniging Regionaalstedelijk Gebied Turnhout. In 2008 kreeg deze samenwerking een nieuwe naam: Stadsregio Turnhout. Beerse is sinds 2007 tot het dorp met de warmste algemene temperatuur uitgeroepen gedurende het hele jaar.

Deelgemeenten bewerken

# Naam Opp.
(km²)
Inwoners
(2020)
Inwoners
per km²
NIS-code
1 Beerse 27,88 15.064 540 13004A
2 Vlimmeren 9,47 3.059 323 13004B

Aangrenzende gemeenten bewerken

   Aangrenzende gemeenten   
        Merksplas        
             
 Malle, Rijkevorsel   Turnhout, Vosselaar 
           
        Lille        

Toponymie bewerken

De naam 'Beerse' heeft niets met het dier de beer te maken, maar zou wel komen van ‘Berse’ of ‘Barse’. Dit betekent heidevlakte bedekt met stoppels. Soms verwijst men ook naar ‘baer’ wat bloot, open, zonder bedekking betekent. Beerse betekent eigenlijk ‘kale heidegrond’.

Geschiedenis bewerken

Vermoedelijk is de naam Beerse afgeleid van bar (woest).

In 1880 werden resten van een waterput en een urn uit de Romeinse tijd aangetroffen.

Beerse vormde samen met Vosselaar een heerlijkheid die onderdeel uitmaakte van het Land van Turnhout, dat in 1347 als bruidsschat aan Maria van Brabant werd gegeven. Toen zij in 1399 overleed kwam dit gebied weer aan de Hertog van Brabant. Nog tweemaal werden Beerse en Vosselaar voor korte tijd als leen uitgegeven. In 1648 (Vrede van Münster) kwamen de plaatsen weer aan het Land van Turnhout, tot het einde van het ancien régime.

De rechten van de parochie kwamen in 1187 aan de Sint-Wivina-abdij te Groot-Bijgaarden. In 1426 kwamen deze aan de Sint-Michielsabdij te Antwerpen. Een norbertijn fungeerde als pastoor voor de kerken van Beerse en Vosselaar. Pas in 1776 werden beide parochies gescheiden.

Bebossing van de heide met naaldhout begon in 1675, en de beboste oppervlakte nam toe tot 700 ha in 2010. Industrialisatie was het gevolg van het graven van het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten (1863-1866), waarbij kleilagen werden aangesneden die geschikt waren voor de baksteen- en dakpannenindustrie. Langs het kanaal ontstonden een twintigtal van deze bedrijven en later kwam een cement- en betonfabriek en een metallurgisch-chemisch bedrijf. Vanaf 1956 werd een nieuw bedrijventerrein gerealiseerd waarop Janssen Pharmaceutica het belangrijkste bedrijf werd.

Tweede Wereldoorlog bewerken

De gemeente werd op 16 mei 1940 bezet door het Duitse leger. Beerse centrum is bevrijd op 24 September 1944. In het dorp ‘Den Hout’, waar veel industriële activiteit was, werd zwaar strijd geleverd. De Britten van de 49e (West Riding) Infanteriedivisie (Polar Bears) hadden een bruggenhoofd gevormd over het kanaal Dessel-Schoten in de nacht van 24 op 25 september. In de daaropvolgende dagen probeerden ze om zo richting Merksplas door te stoten. Ze stuitten echter op hevige Duitse weerstand ter hoogte van de steen en metaalindustrie. Op 26 en 27 september krijgen ze de steun van de Eerste Poolse Pantserdivisie onder leiding van generaal Maczek en op 29 September is de bevrijding van het laatste stukje Beerse een feit. Bij de gevechten om dit laatste stukje Beerse komen 6 Britse en 21 Poolse bevrijders om het leven. Een jaar na de bevrijding werd hiervoor een monument opgericht in de huidige ‘Heldenweg’.

Bezienswaardigheden bewerken

 
Domein Luysterborg
 
Chemisch Metallurgisch Bedrijf "Campine"
 
Fabriek Cimenteries et Briqueteries Réunies
 
Beers Vlierke
  Zie Lijst van onroerend erfgoed in Beerse voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Zie ook: Den Hout

Natuur en landschap bewerken

Beerse is een verstedelijkte plaats met veel industrie, vooral langs het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten geconcentreerd. De bodem is zandig en in de omgeving is vlak. De hoogte bedraagt ongeveer 22 meter. De aanwezigheid van vele steenfabrieken leidde tot het graven van tal van kleiputten. In de omgeving liggen meerdere natuurgebieden. De waterlopen, waaronder de Laak, lopen naar het zuidwesten en zuiden af en monden uit in de Kleine Nete.

Parken bewerken

Tempelhof, Echelpoelpark, Nief Park, de Singel

Natuurgebieden bewerken

Abtsheide, Beerseheide, het Blak, Duivelskuil, Ekstergoor, Epelaar, Giels Bos, Ginnekenshoek, Hoge Bergen, De Huffelen, Kievitsheide, Laakvallei, Looi, Luysterborg, Meergoor, Oosteneinde, Poelberg, Schrieken, Stokse Heide, Velderheide, de Vogelzang

Demografie bewerken

De gemeente telt ruim 18.000 inwoners, die Beersenaars[1] worden genoemd.

Demografische evolutie deelgemeente voor de fusie bewerken

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1970=volkstellingen, 1976= inwonersaantal op 31 december

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente bewerken

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners
van jaar tot jaar
Op 1 januari
1992 tot heden
Aantal[2]
1992 14.319
1993 14.456
1994 14.672
1995 14.847
1996 14.983
1997 15.224
1998 15.392
1999 15.584
2000 15.698
2001 15.850
2002 16.029
2003 16.091
2004 16.185
2005 16.296
2006 16.482
2007 16.600
2008 16.755
2009 16.931
2010 17.003
2011 17.035
2012 17.167
2013 17.340
2014 17.550
2015 17.600
2016 17.829
2017 17.907
2018 17.931
2019 18.084
2020 18.128
2021 18.194
2022 18.378
2023 18.416

Politiek bewerken

Structuur bewerken

De gemeente Beerse ligt in het kieskanton Turnhout en het provinciedistrict Turnhout. Deze maken deel uit van het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en de kieskring Antwerpen.

Beerse Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau   Europese Unie   België   Vlaanderen   Antwerpen Turnhout Beerse
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Antwerpen Mechelen-Turnhout Turnhout Turnhout Beerse
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Lijst van burgemeesters bewerken

Periode Burgemeester
1800 - 1821 Franciscus Goossens[3][4]
1822 - 1830 Augustinus Van Nyen[5]
1830 - 1836 Joannes Baptista Bastyns
1836 Joannes Baptista Janssens (waarnemend)
1836 - 1855 Jean Proost
1855 - 1858 Corneille Cooymans
1858 - 1863 Gabriël Van Roey
1864 - 1869 Frans Mertens
1870 - 1887 Petrus Bastijns
1888 - 1904 Franciscus Mertens
Periode Burgemeester
1904 - 1912 Frans De Roover (Kath. Partij)
1912 - 1921 Eduard Wouters (Kath. Partij)
1921 - 1939 Jozef Rommens
1939 - 1943 Remi Baelden
1943 - 1944 August Donckers (VNV, oorlogsburgemeester)
1944 - 1947 Remi Baelden
1947 - 1959 André Van Nyen (CVP)
1959 - 1964 Honoré Aerts
1964 - 1967 André Van Nyen (CVP)
1967 - 1971 Honoré Aerts
Periode Burgemeester
1971 - 1976 Charles Van Nyen[6] (CVP)
1977 - 1982 Jef Boeckx (CVP)
1983 - 1988 Gust Adriaensen (SP)
1989 - 2000 Jef Boeckx (CVP)
2001 - 2006 Gust Adriaensen[7] (Inzet)
2007 - 2012 Staf Willemsens[8] (CDE)
2013 - 2018 Marc Smans[9] (N-VA)
2019 - heden Bart Craane[10] (CDE-Vlim.be)

Legislatuur 1977 - 1982 bewerken

Bij de eerste gemeenteraadsverkiezingen na de fusie van Vlimmeren en Beerse verloor de CVP haar meerderheid. De partij vormde vervolgens een coalitie met de BSP. Louis Haest werd de eerste socialistische schepen van de gemeente, hij kreeg de post 'openbare werken' toegewezen.[11]

Legislatuur 2007 - 2012 bewerken

Het gemeentebestuur van 2007-2012 bestond uit de politieke partijen CDE, N-VA en Groen!. De partijen Inzet, Open Vld, Vlim.Be en Vlaams Belang zaten in de oppositie. De burgemeester was Staf Willemsens van CDE. Marc Smans (N-VA) was schepen van o.a. sport, mobiliteit en Vlimmerse aangelegenheden.

Legislatuur 2013 - 2018 bewerken

Vlaams Belang kwam in de gemeente op als Gemeentebelangen.[12] Socialisten (Inzet), liberalen (VLD) en onafhankelijken kwamen op met een eenheidslijst, BEERSEplus.[13] De CDE en VLIM.BE trokken in kartel naar de verkiezingen. Burgemeester is Marc Smans (N-VA). Hij leidt een coalitie bestaande uit N-VA en BeersePlus. Samen vormden ze de meerderheid met 15 op 25 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 bewerken

Partij of kartel 10-10-1976[14] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[15] 14-10-2012[16] 14-10-2018
Stemmen / Zetels % 21 % 23 % 23 % 23 % 25 % 25 % 25 % 25
BV1 / CVP2 / CDE3 / CDE-VLIM.BEA 39,811 9 38,22 10 42,342 12 43,223 12 34,443 10 39,183 12 30,50A 8 34,8A 10
VLIM.BE1 / CDE-VLIM.BEA - - - - 9,141 2 10,611 2
PVV1 / VLD2 / BEERSEplusB / BEERSE+C - - 8,711 1 5,432 0 12,712 3 13,622 3 19,31B 5 12,9C 3
SP1 / INZET2 / BEERSEplusB / BEERSE+C 11,061 2 15,561 3 25,911 6 33,842 9 24,482 7 10,762 2
Agalev1 / Groen!2 / Groen3 / Groen-HART V BEERSE4 - - - 6,891 1 8,631 1 6,962 1 8,953 1 10,64 2
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2 / Gem. Belang3 - - - 6,311 1 10,61 2 18,882 5 7,283 1 13,52 3
N-VA - - - - - - 33,96 10 26,8 7
G 31,75 7 33,02 8 18,64 4 - - - - -
VP 17,37 3 13,23 2 - - - - - -
Anderen(*) - - 4,4 0 4,3 0 - - - 1,4 0
Totaal stemmen 7424 8654 9824 10263 11010 11757 11977 12726
Opkomst % 99,38 95,58 94,49 94,88 92,82 93,3
Blanco en ongeldig % 4,8 5,29 9,08 4,3 5,4 4,67 4,88 3,9

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
(*) 1988: DEGOEI (4,4%) / 1994: TJGB (2,96%), VVP (0,77%), PVDA (0,57%) / 2018: Gemeentebelangen (1,4%)

Cultuur bewerken

Streekproducten bewerken

De lokale specialiteit is Beers Vlierke.

Dialect bewerken

Het Beerse dialect wijkt sterk af van dialecten in omliggende gemeenten (vb. 'gij' in Malle: 'gè' / in Turnhout: 'gaai' / in Beerse: 'géj'). Een erg veel gebruikte klank is de korte doffe e, in volgende voorbeelden voorgesteld door (eu); 'h(eu) (eu)' = ja ja / 'n(eu)ss(eu)l(eu)k' = triestig (letterlijk: niet zo leuk). Sinds enkele jaren heeft men een online woordenboek.

Economie bewerken

Op het grondgebied van Beerse zijn een aantal grote bedrijven gevestigd, waaronder Janssen Pharmaceutica.

Bekende Beersenaars bewerken

Geboren bewerken

Woonachtig bewerken

Bekende personen die woonachtig zijn of waren in Beerse of een andere significante band met de gemeente hebben:

Nabijgelegen kernen bewerken

Merksplas, Den Hout, Vosselaar, Gierle

Zie de categorie Beerse van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.