Samtsche-Dzjavacheti

regio van Georgië

Samtsche-Dzjavacheti (Georgisch: სამცხე-ჯავახეთი) is een regio (mchare) in het zuiden van Georgië met 151.110 inwoners[1] en een oppervlakte van 6413 km² (23,6 inw./km²)[3]. De gouverneur van Samtskhe-Javakheti is sinds augustus 2018 Besik Amiranashvili.[4][5] De regio heeft zes gemeenten en het administratieve centrum is Achaltsiche. Samtsche-Dzjavacheti bestaat uit de historische regio's Mescheti (Samtsche), Dzjavacheti en Tori (regio). De gehele regio was als Opper-Kartli onderdeel van Kartli.

Samtsche-Dzjavacheti
სამცხე-ჯავახეთი
Kaart van Samtsche-Dzjavacheti
Coördinaten 41°35'NB, 43°16'OL
Algemeen
Oppervlakte 6413 km²
Inwoners (2021) Gedaald 151.110[1]
(23,6 inw./km²)
Hoofdstad Achaltsiche
Gouverneur Besik Amiranashvili (augustus 2018)
Overig
Website samtskhe-javakheti.gov.ge [2]
Portaal  Portaalicoon   Georgië

GeografieBewerken

Samtsche-Dzjavacheti grenst in de noordwestelijke punt aan Adzjarië en Goeria, Imereti in het noorden, Sjida Kartli in het noordoosten en aan Kvemo Kartli in het oosten. De zuidgrens wordt gevormd door Armenië de zuidwestelijke flank grenst aan Turkije. De regio vormt het Javacheti Plateau, een hoogland van vulkanische oorsprong en de noordelijke extensie van de Armeense Hooglanden. De vlaktes liggen tussen de 1500-2000 meter boven zeeniveau. Samtsche-Dzjavacheti wordt begrensd door enkele bergketens, de belangrijkste zijn de Mescheti en Trialetigebergtes in het noorden en de Samsari- en Javachetigebergtes in het oosten.

In het hoogland liggen enkele van de grootste meren van Georgië, zoals het Paravanimeer, Tabtskoerimeer, Kartsachimeer en Chantsjalimeer. De grootste rivier van Georgië, de Mtkvari, stroomt vanuit Turkije, een paar kilometer ten noorden van het Kartsachimeer, de regio binnen. De rivier heeft een canyon in het hoogland uitgesneden en vormt de oostelijke begrenzing van het Eroesjeti Hoogland, een gebergte langs de grens met Turkije. In deze kloof ligt het grote historische grotklooster Vardzia, een belangrijke toeristische trekpleister. De rivier vervolgt de weg in noordwestelijke richting door de kloof naar Achaltsiche via het Chertvisi Fort waar de Paravani rivier zich bij de Mtkvari voegt. De rivierkloof heeft een diepte van circa 500 meter. Bij Achaltsiche draait de rivier naar het noordoosten en stroomt naar Bordzjomi tussen het Meschetigebergte (linkeroever) en Trialetigebergte (rechteroever) door, waarna de rivier het regio verlaat via de Sjida Kartli vlakte.

Door de hoge ligging van de regio kent het koude en sneeuwrijke winters. In het noordelijk gelegen Bakoerjani, niet ver van de toeristische trekpleister Bordzjomi is een skiresort.

Bestuurlijke onderverdelingBewerken

Bestuurlijke eenheden Samtsche-Dzjavacheti

Samtsche-Dzjavacheti heeft zes gemeenten:

Er zijn in totaal ruim 270 bewoonde kernen, waaronder:

DemografieBewerken

 
Achaltsiche, hoofdstad van Samtsche-Dzjavacheti

Volgens de gegevens van het Nationaal Statistisch Bureau van Georgië telde Samtsche-Dzjavacheti op 1 januari 2021 151.110 inwoners,[1] een daling van 6% ten opzichte van de volkstelling van 2014.[3]. Hiervan woont 35,9% in steden en 64,1% in dorpen op het platteland. De bevolking van Samtsche-Dzjavacheti bestaat volgens de volkstelling van 2014 in meerderheid uit Armeniërs (50,5%). Vooral de gemeenten Ninotsminda en Achalkalaki zijn in grote meerderheid bevolkt door Armenen. Etnisch Georgiërs hebben een aandel van 48,3% in de bevolking va de regio, terwijl etnisch Russen (0,4%), Grieken (0,3%) en Osseten (0,3%) kleine minderheidsgroepen zijn.[6] De Georgisch-Orthodoxe Kerk heeft de meeste aanhangers (45,2%), gevolgd door de Armeens-Apostolische Kerk (40%).

Hieronder een overzicht van de bevolkingsontwikkeling in Samtsche-Dzjavacheti en de zes gemeenten.

Bevolkingsontwikkeling van de regio Samtsche-Dzjavacheti [7]
1959 1970 1979 1989 2002* 2002** 2014 2021
Samtsche-Dzjavacheti 213.329   231.593   227.676   238.750   207.598   183.096   160.504   151.110
Achalkalaki 62.977   69.992   68.234   69.256   60.975 -   45.070   41.026
Achaltsiche 50.420   51.907   49.836   54.747   46.134 -   38.895   39.463
Adigeni 19.593   20.272   20.278   21.284   20.752 -   16.462   16.092
Aspindza 11.265   12.494   12.264   13.262   13.010 -   10.372   10.587
Bordzjomi 37.010   39.661   40.796   41.266   32.422 -   25.214   24.998
Ninotsminda 32.064   37.267   36.268   38.935   34.305 -  24.491   18.944
* Uit onderzoek na volkstelling 2014 is gebleken dat volkstelling 2002 8-9 procent te hoog is uitgevallen.[8]
**Gecorrigeerde data op basis van retro-projectie 1994-2014 i.s.m. VN.[9]

EconomieBewerken

De Bakoe-Tbilisi-Ceyhan-pijpleiding (olie) en de Zuid Kaukasus Pijpleiding (gas) doorkruisen de regio. Deze pijpleidingen zijn van strategisch belang voor Georgië, en leveren ook transitbaten op. Daarnaast is in 2017 de Bakoe-Tbilisi-Kars spoorlijn geopend. Voor deze route werd het traject Tbilisi - Achalkalaki gerenoveerd en herbouwd door Samtsche-Dzjavacheti. Het traject Achalkalaki - Kars (Turkije) is geheel nieuw aangelegd. Het traject is onderdeel van het Chinese Belt & Road routenetwerk. Sinds 2017 rijden goederentreinen van en naar China hierlangs. Een passagiersdienst is aangekondigd.

  Zie de categorie Samtskhe-Javakheti van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.