Kazbegi (gemeente)

gemeente in Georgië

Kazbegi (Georgisch: ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი, Kazbegis munitsipaliteti) is een gemeente in het noorden van Georgië in de regio Mtscheta-Mtianeti met 3.760 inwoners (2022) en is daarmee de minst bevolkte Georgische gemeente. De 'nederzetting met stedelijk karakter' Stepantsminda is het bestuurlijk centrum van de gemeente die een oppervlakte heeft van 1.081,7 km². De gemeente grenst aan zowel de afscheidingsregio Zuid-Ossetië als Rusland en ligt vrijwel geheel ten noorden van de waterscheiding van de Grote Kaukasus, de Europese zijde van de bergketen. De Terek rivier heeft zijn bron in de gemeente en stroomt vanaf de Troesovallei via de Darjalkloof naar Rusland.

Kazbegi
ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი
Gemeente in Georgië Vlag van Georgië
Vlag van Kazbegi
Wapen van Kazbegi
Kaart van Kazbegi
Situering
Regio Mtscheta-Mtianeti
Coördinaten 42°39'27"NB, 44°38'43"OL
Algemeen
Oppervlakte 1.081,7 km² [2]
Inwoners
(2022)
Gedaald 3.760[1]
(3,5 inw./km²)
Hoofdplaats Stepantsminda
Burgemeester Bakoeri Avsadzjanisjvili (2021-)
Overig
Website kazbegi.gov.ge
Foto's
De berg Kazbek, naamgever van de gemeente
De berg Kazbek, naamgever van de gemeente
Portaal  Portaalicoon   Georgië

GeschiedenisBewerken

 
Gouvernement Tiflis (1886): Kazbegi middenboven; roze Osseten, groen Georgiërs

Na het uiteenvallen van het Koninkrijk Georgië in de 15e eeuw lag het gebied van de gemeente in het koninkrijk Kartli tot dat in 1762 opging in het Koninkrijk Kartli-Kachetië, waarbinnen het de historische regio Chevi vormde. Na de Russische annexatie van Kartli-Kachetië vanaf 1801 werd het gebied binnen het Gouvernement Georgië tot 1840 onderdeel van het Oejezd Doesjeti (ook wel Doesjeti Mazra genoemd in het Georgisch).[3][4]

Vanaf 1846 lag het gebied in het Gouvernement Tiflis, en na verschillende interne herindelingen viel het vanaf 1867 in het gouvernement Tiflis onder het heropgerichte oejezd Doesjeti.[4] De hedendaagse gemeente lag daarbinnen in het Chevi gemeentelijk district (Russisch: yча́сток, oetsjastok), waar ook delen van de historische regio's Mtioeleti en Goedamakari onder vielen. Het lag verspreid over de twee rurale gemeenschappen Opper-Chevi (Верхне-Хевское, Verchne-Chevski) en Neder-Chevi (Нижне-Хевское, Nizhne-Chevski). Het westelijke Opper-Chevi bestond uit de Osseets bewoonde Troesovallei en het Kobi-dal, terwijl het oostelijke Neder-Chevi bestond uit het Georgisch bewoonde Stepantsminda en de omliggende valleien, zoals Dzjoeta en de Darjalkloof.

Met de grote bestuurlijke herinrichting in 1929-1930 onder het Sovjetregime werd Kazbegi als onafhankelijk rajon (district) opgericht met het huidige gebied.[5] Het kreeg daarbij de naam Kazbegi naar het administratief centrum dat inmiddels officieel hernoemd was van Stepantsminda naar Kazbegi. Dit was de geadopteerde familienaam van het Tsjofikasjvili-geslacht, die in de 19e eeuw belangrijke en Rusland-loyale bestuurders in het gebied waren.[6] In 1995 werd het district ingedeeld bij de nieuw gevormde regio (mchare) Mtscheta-Mtianeti, en werd in 2006 het district omgevormd naar gemeente.

GeografieBewerken

 
Keli hoogland, met Kazbek op horizon
 
Chabardzjina, met Sioni aan de voet

De gemeente Kazbegi ligt geheel in het Grote Kaukasus hooggebergte, en voor het grootste deel aan de Europese (noord)kant van de bergkam en waterscheiding. Alleen het zuidwestelijke puntje bij wintersportplaats Goedaoeri ligt ten zuiden van de hoofdkam en is onderdeel van het Keli vulkanisch hoogland, waar de bron van de Mtioeleti (Witte) Aragvi, maar ook de Liachvi en Ksani zich bevindt. Keli is een hoogland tussen de 2600 en 3300 meter boven zeeniveau en een voorname bron van vulkanisme op de zuidelijke hellingen van de Grote Kaukasus.[8] Het hoogland vormt is tevens deel van de hoofdkam van de Grote Kaukasus en ligt op 2600-3300 meter hoogte. De hoogste top van het Keli hoogland is de Sjerchota (3694 meter) en ligt in Kazbegi.

De hoogste bergen van de gemeente bevinden zich niet in de hoofdkam van de Grote Kaukasus maar op de grens met Rusland in het Chochigebergte. Dit is een subgebergte van de Grote Kaukasus die tussen de rivieren Ardon en Terek parallel aan de hoofdkam loopt. De Kazbek is met 5047 meter hoogte de hoogste berg in Kazbegi in het oostelijke eind van de Chochi bergketen, en tevens een van de hoogste en markantste bergen van Georgië.[9] De tweede hoge piek is de Dzjimara (4780 meter), onderdeel van het Kazbekmassief. Er zijn in het Chochigebergte ook diverse gletsjers te vinden. De Kazbek kent een vulkanische oorsprong en is ongeveer 6000 jaar geleden voor het laatst uitgebarsten. Er liggen langs de Terek-rivier diverse markante bergen, zoals de 3142 meter hoge Chabardzjina, met aan de voet het stadje Sioni.

De Terek ontspringt in de kop van de Troesovallei, en stroomt vandaar via Stepantsminda door de Darjalkloof naar Rusland. Deze diepe kloof is belangrijk geweest in de geschiedenis van het land en vormde historische de enige betrekkelijk goed te bereizen toegangsroute tot Georgië vanuit het noorden. Hier is ook de enige Georgisch-Russische grensovergang. De Georgische Militaire Weg, tussen Vladikavkaz en Tbilisi loopt door de Darjalkloof. De 2395 meter hoge Dzjvaripas in deze weg bij Goedaoeri is de passage over de waterscheiding van de Grote Kaukasus. Kazbegi grenst aan drie gemeenten: in het zuidoosten aan Doesjeti en in het zuidwesten aan Achalgori (Leningor) en Dzjava, die beiden onder Zuid-Osseetse controle staan. In het noorden grenst Kazbegi aan Rusland.

DemografieBewerken

Begin 2022 telde de gemeente Kazbegi 3.760 inwoners,[1] een gering verlies ten opzichte van de volkstelling van 2014. De bevolking van Kazbegi bestaat vrijwel geheel uit Georgiërs, op enkele Osseten en Russen na. De gemeente is geheel Georgisch-Orthodox.[10]

De Troesovallei in het westen van Kazbegi kende in het verleden een Osseetse gemeenschap. Dit had zijn ontstaansgeschiedenis in de 17e eeuw toen Osseten vanaf de Georgische Dvaleti vallei (in het huidige Noord-Ossetië) zuidwaarts migreerden over de Kaukasus. Zo ontstonden Osseetse gemeenschappen in het uiterste noorden van het huidige Zuid-Ossetië en in de Troesovallei,[12] de bovenloop van de Terek. Anno 21e eeuw woont er vrijwel niemand meer in de vallei die door het moderne Zuid-Ossetië ook wel Oostelijk-Ossetië genoemd waar het een territoriale claim op legt.[13]

Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Kazbegi
1897 1923 1939 1959 1970 1979 1989 2002[14] 2014 2021 2022
Gemeente Kazbegi - - 10.183   7.976   7.139   6.662   6.411   5.261   3.795   3.795   3.760
Georgiërs - - 59,9% 73,3% 84,8% 90,3% 92,4% 97,7% 99,2% - -
Osseten - - 34,7% 25,2% 13,7% 8,8% 7,0% 1,7% 0,3% - -
Stepantsminda - - 1.381   1.180   1.991   1.914   1.957   1.783   1.326   1.428   1.453
Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.[15][16][17][18] Noot:[14]

Administratieve onderverdelingBewerken

De gemeente Kazbegi is administratief onderverdeeld in 6 gemeenschappen (თემი, temi) met in totaal 45 dorpen (სოფელი, sopeli) en één 'nederzetting met stedelijk karakter' (დაბა, daba).[2]

BestuurBewerken

 
Stepantsminda, bestuurlijk centrum

De gemeenteraad van Kazbegi (Georgisch: საკრებულო, sakreboelo) is het vertegenwoordigend orgaan dat elke vier jaar via een gemengd kiesstelsel wordt gekozen. Deze bestaat sinds 2021 uit 18 leden: 12 leden worden via een proportionele lijststem gekozen en 6 leden worden gekozen door middel van een districtenstelsel.[20] In 2017 was de verhouding 15 proportioneel om 6 districtszetels.

Bij de gemeentelijke verkiezingen van oktober 2021 werd Bakoeri Avsadzjanisjvili van Georgische Droom met 60,8% van de stemmen gekozen tot burgemeester. Alle 6 districtszetels zijn naar kandidaten van Georgische Droom gegaan. Deze partij behaalde tevens de meeste proportionele stemmen (48,3%), gevolgd door Voor Verenigd Georgie (14,0%), Verenigde Nationale Beweging (6,6%), Voor Georgië (4,6%), Europese Socialisten (4,4%), Alliantie van Patriotten (3,4%) en Voor de Mensen (3,2%). Tien andere partijen haalden de kiesdrempel van 3% niet.[21][22]

Partij 2017 [23] 2021 [24] Samenstelling Sakreboelo (zetels per partij)
  Georgische Droom (GD) 12 12                        
  Verenigde Nationale Beweging (UNM) 1  
  Voor Georgië 1  
  Alliantie van Patriotten (AP) 3 1  
  Europese Socialisten 1  
  Voor een Verenigd Georgië 1  
  Voor de Mensen 1  
  Europees Georgië (EG) 1
  Georgische Arbeiderspartij 1
  Democratische Beweging 1
  Nationale Democratische Beweging 1
  Sakartvelo 1
  Traditionalisten 1
Totaal 21 18  

BezienswaardighedenBewerken

De gemeente kent diverse bezienswaardigheden die behoren tot de grote trekpleisters voor toeristen, zowel qua historische monumenten als natuurschoon.

  • Een van de meest iconische kerken in Georgië is de Drievuldigheidskerk van Gergeti uit de 14e eeuw, op een heuvel boven Stepantsminda. Vanuit Stepantsminda is de kerk te zien met de Kazbek in de achtergrond.
  • Wintersportplaats Goeadoeri. Populair skiresort op 2200 meter boven zeeniveau met 14 skiliften die tot maximaal 3276 meter komen. Op slechts twee uur van Tbilisi.
  • Troesovallei. Historische vallei in het westen van de gemeente en oorsprong van de Terekrivier. Dorpen zoals Abano raakten in de 21e eeuw vrijwel ontvolkt.
  • Nationaal park Kazbegi in de Dzjoetavallei. Cultuur-historisch erfgoed uit de middeleeuwen en natuurschoon.

VervoerBewerken

Door de gemeente passeert een van de belangrijkste transportcorridors in Georgië: de historische Georgische Militaire Weg, of ook wel de route van internationaal belang S3 / (E117). Deze weg verbindt Tbilisi met Rusland en is van belang voor Armeens-Russisch verkeer. De weg passeert de grens in de Darjalkloof. De doorgang in de Darjalkloof is berucht vanwege de aardverschuivingen.

Zie ookBewerken

Commons heeft mediabestanden in de categorie Gemeente Kazbegi.