Kvemo Kartli

regio van Georgië

Kvemo Kartli (Georgisch: ქვემო ქართლი, letterlijk Neder-Kartli) is een regio (mchare) in het zuiden van Georgië met een oppervlakte van 6436 km² en 442.771 inwoners (2023). De hoofdstad is Roestavi, tevens de derde stad van het land. De gouverneur van Kvemo Kartli is sinds december 2021 Giorgi Dochtoerisjvili.[3][4]

Kvemo Kartli
ქვემო ქართლი
Regio in Georgië Vlag van Georgië
Kaart van Kvemo Kartli
Geografie
Hoofdplaats Roestavi
Oppervlakte 6436.2 km² [1]
Hoogste punt Samsari (3285 m)
Coördinaten 41° 31′ NB, 44° 31′ OL
Bevolking
Inwoners (2023) 442.771 [2]
(68,8 inw./km²)
Etniciteit (2014) Georgisch (51,3%)
Azerbeidzjaans (41,8%)
Armeens (5,1%)
Russisch (0,6%)
Grieks (0,5%)
Osseets (0,2%)
Religie (2014) Georgisch-Orthodox (51,4%)
Islam (43,0%)
Armeens-Orthodox (3,3%)
Jehova (0,4%)
Katholiek (0,2%)
Bestuur
Gouverneur Giorgi Dochtoerisjvili (2021)
Gemeenten 7
Overige informatie
Opgericht 1995
Tijdzone UTC+4
ISO 3166-2 GE-KK
Website kvemokartli.gov.ge
Reliefkaart Kvemo Kartli
Kvemo Kartli (Kvemo Kartli)
Kvemo Kartli
Foto's
Roestavi, hoofdstad van Kvemo Kartli
Roestavi, hoofdstad van Kvemo Kartli
Portaal  Portaalicoon   Georgië

De regio heeft zeven gemeenten, waarvan hoofdstad Roestavi een zelfstandige stadsgemeente is. De regio komt overeen met het zuidelijke deel van het historische Georgische koninkrijk Kartlië. De historische regio Trialeti ligt in het noorden van Kvemo Kartli. Het grootste deel van de Azerbeidzjaanse minderheid in Georgië woont in Kvemo Kartli.

Geografie bewerken

Kvemo Kartli grenst in het westen aan de regio Samtsche-Dzjavacheti, in het noorden aan de regio's Sjida Kartli en Mtscheta-Mtianeti en in het oosten aan Kacheti. Tevens omringt het Tbilisi aan drie zijden. Het nationaal park Tbilisi dat aan de noordoostkant van Tbilisi ligt, ligt deels in Kvemo Kartli. Het zuiden van de regio grenst aan Armenië en Azerbeidzjan. Het westen van de regio is de overgang tussen de Kvemo Kartli- en Dzjavacheti-plateaus die gescheiden worden door de Samsari- en Dzjavachetigebergtes.[5]

Vulkanisch hoogland bewerken

In dit van oorsprong vulkanische grensgebied met Samtsche-Dzjavacheti liggen de hoogste bergtoppen van de regio, waarvan de vulkaankegel Samsari met 3285 meter boven zeeniveau de hoogste is. Andere toppen boven de 3000 meter zijn onder meer de vulkanen Leili (3157 m) en Emlikli (3054 m), die op de grens met Armenië ligt. In het noordwesten van de regio is de wat minder hoge Tavkvetili (2583 m) een prominent in de hoogvlakte aanwezige vulkaankegel. Bij de stad Tsalka ligt in de Tsalkadepressie in de hoogvlakte een stuwmeer, het Tsalka-reservoir. Dit is de bovenkant van de waterkrachtcascade van Chramhesi. De rivier Chrami gaat vanaf Tsalka door een diepe kloof waar een tweetal waterkrachtcentrales zijn gebouwd.

Trialeti bewerken

De moderne gemeente Tsalka komt voor een groot deel overeen met de historische regio Trialeti. Het Trialetigebergte vormt de noordgrens van Kvemo Kartli, waarvan de bergkam in de regio ruim 2000 meter hoge toppen heeft. De hoogste berg hier is de 2758 meter hoge Ardzjevani, een van de hoogste toppen van het Trialetigebergte.[6] Ongeveer dertig kilometer ten oosten van de Ardzjevani ligt in de gemeente Tetritskaro het nationaal park Algeti tegen het Trialetigebergte aan.

Chrami-rivier bewerken

Het centrale deel van Kvemo Kartli wordt gevormd door het Chrami- en Loki middelgebergte, onderdeel van de Kleine Kaukasus, wat tevens het stroomgebied van de Chramirivier is. Dit is grootste rivier in de regio die net voorbij de Georgisch-Azerbeidzjaanse grens uitmondt in de Mtkvari rivier. In het Kvemo Kartli-plateau heeft de Chrami rivier een kloof uitgesneden tot 700 meter diep. Naar het oosten toe loopt de regio af naar het Kvemo Kartli-laagland. Waar de hoogvlakte bij Tsalka nog 1500 meter boven zeeniveau ligt, is het Kvemo Kartli laagland ongeveer 300 meter boven zeeniveau gelegen.

Bestuurlijke onderverdeling bewerken

Gemeenten in Kvemo Kartli

Kvemo Kartli heeft zeven gemeenten:

De regio heeft in totaal 363 bewoonde kernen:[1]

Demografie bewerken

Kvemo Kartli telde op 1 januari 2023 442.771 inwoners, een stijging van ruim 4% ten opzichte van de volkstelling van 2014. De urbanisatiegraad is 44,6%. Hieronder vallen alle steden en daba's in de regio. Kvemo Kartli is de enige regio in Georgië met een significante bevolkingsaanwas over praktisch alle gemeenten die zich over meerdere jaren achtereen consistent ontwikkelt. In de meeste andere regio's is sprake van aanhoudende krimp op het platteland. In 2022 had het na Tbilisi de grootste bevolkingsaanwas in een jaar.

Bevolkingsontwikkeling van de regio Kvemo Kartli[7][2]
Jaar 1959 1970 1979 1989 2002* 2002** 2014 2020 2023
Kvemo Kartli   370.986   498.573   524.934   612.880   497.530   443.110   423.986   434.241   442.771
Bolnisi   45.019   60.556   68.296   81.920   74.301 -   53.590   55.639   56.891
Dmanisi   34.174   43.785   44.075   52.208   28.034 -   19.141   20.612   21.634
Gardabani   72.493   117.552   100.439   115.140   114.348 -   81.876   80.368   79.752
Marneoeli   72.155   91.054   99.867   124.332   118.221 -   104.300   107.180   109.125
Roestavi (stad)   62.395   98.210   129.084   158.661   116.384 -   125.103   128.680   132.333
Tetritskaro   39.150   36.945   34.593   36.432   25.354 -   21.127   22.236   23.038
Tsalka   45.600   50.471   48.580   44.187   20.888 -   18.849   19.526   19.998
* Uit onderzoek na volkstelling 2014 is gebleken dat volkstelling 2002 8-9 procent te hoog is uitgevallen.[8]
**Gecorrigeerde data op basis van retro-projectie 1994-2014 i.s.m. VN.[9]

Etniciteit en religie bewerken

De bevolking van Kvemo Kartli bestaat volgens de volkstelling van 2014 grotendeels uit Georgiërs (51,3%) en Azerbeidzjanen (41,8%). De Azerbeidzjaanse gemeenschap woont vooral in de gemeenten Marneoeli, Bolnisi en Dmanisi, waar zij in de meerderheid zijn. Andere etnische minderheden zijn Armeniërs (5,1%), etnisch Russen (0,6%), Grieken (0,5%), Osseten (0,2%), Oekraïners (0,1%), Assyriërs (0,1%) en Jezidi (0,1%).[10] De Grieken wonen vooral in de gemeente Tsalka, een overblijfsel uit de periode dat Pontische Grieken hier een grote gemeenschap hadden in verschillende stadjes en dorpen. De ruim 800 Osseten wonen nog voornamelijk in Roestavi en niet in de historische regio Trialeti (ongeveer het huidige Tsalka) waar ooit een grote Osseetse gemeenschap woonde.

De meeste inwoners zijn Georgisch-Orthodox (51,4%), terwijl 43,0% moslim is. Verder zijn er kleine gemeenschappen Armeens-orthodoxen (3,3%), jehova's (0,4%) en katholieken (0,2%).[11]

Zie ook bewerken

Externe links bewerken

  • (ka) Website regio Kvemo Kartli

Referenties bewerken

Zie de categorie Kvemo Kartli van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.