Ambrolaoeri (gemeente)

gemeente in Georgië

Ambrolaoeri (Georgisch: ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი) is een gemeente in het noorden van Georgië met ruim 10.400 inwoners (2021[1]), gelegen in de regio Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo Svaneti. De gemeente, waarvan de gelijknamige stad het administratieve centrum van zowel de gemeente als de regio is, heeft een oppervlakte van 1.142 km² en ligt aan de rivier Rioni. Eén van de bekendste en exclusieve Georgische wijn appelaties komt uit de gemeente Ambrolaoeri, en is vernoemd naar een dorpje in de gemeente: Chvantsjkara.

Ambrolaoeri
ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი
Vlag van Ambrolaoeri Wapen van Ambrolaoeri
Kaart van Ambrolaoeri
Situering
Regio Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo Svaneti
Coördinaten 42°31'18,1"NB, 43°8'53,9"OL
Algemeen
Oppervlakte 1.142 km² [2]
Inwoners
(2021)
Gedaald 10.405[1]
(9,1 inw./km²)
Hoofdplaats Ambrolaoeri
Burgemeester Zviadi Mcheidze (2017-)
Overig
Website ambrolauri.gov.ge (suspended)
Foto's
Ambrolauri.jpg
Portaal  Portaalicoon   Georgië

GeschiedenisBewerken

Na het uiteenvallen van het Koninkrijk Georgië in de 15e eeuw behoorde het gebied van Ambrolaoeri tot het Koninkrijk Imeretië. Met de annexatie door het Russische Rijk in 1810 werd het gebied in 1811 onderdeel van het Ratsja (regio) Okroeg in achtereenvolgens het Oblast Imeretië, het Gouvernement Georgië-Imeretië, en vanaf 1846 in het Gouvernement Koetais toen het als Oejezd Ratsja door het leven ging. In 1888 werd Ratsja onderverdeeld in de Ambrolaoeri en Oni districten (rajon). Er volgden wat verschuivingen eind jaren 1920 bij de bestuurlijke herindelingen van de Sovjet-Unie, maar in 1930 werd het Ambrolaoeri Rajon als bestuurseenheid bestendigd dat wezenlijk nog zo bestaat, sinds 2006 als gemeente. Tussen 2014 en 2017 was de stad Ambrolaoeri een zogenaamde "zelfbestuurde stad" (kalaki) en was het een aparte stadsgemeente naast de rest van de gemeente Ambrolaoeri.[3]

GeografieBewerken

 
Sjaorireservoir
 
Rionirivier bij Tsesi en Barakoni kerk

Ambrolaoeri ligt tussen twee subgebergtes van de Grote Kaukasus die daar beiden aan parallel lopen. Aan de noordzijde ligt het Letsjchoemigebergte en aan de zuidzijde het Ratsjagebergte. Dit zijn tevens de gemeentegrenzen met Lentechi en Oni in het noorden en oosten, en met Satsjchere, Tsjiatoera, Tkiboeli en Tskaltoebo (allen regio Imereti) in het zuiden. Aan de westkant ligt Tsageri. De hoogste berg in de gemeente is de Tsjoetcharo (3562 m). De Rioni, de langste rivier die geheel in Georgië ligt, stroomt van oost naar west door de gemeente.

In het zuidelijke deel van de gemeente, in het Ratsjagebergte aan de noordkant van de 1.218 meter hoge Nakerala-pas, ligt een groot karstplateau. Hierin ligt het Sjaori-reservoir op ongeveer 1.130 meter hoogte, het grootste meer in Ratsja. Dit reservoir kwam tot stand door de plaatsing van een aarden dam in de lokale depressie in het plateau en wordt vooral gevoed door grondwater. In deze depressie lagen oorspronkelijk een paar kleinere meertjes: Charistvala en Ddzrochistvala. Het Sjaori reservoir heeft een oppervlakte van ruim 9 km² met een maximale diepte van 14 meter en is het bovenste deel van de Sjaori-Tkiboeli waterkrachtketen. Het Tkiboeli reservoir ligt 13 kilometer naar het zuidwesten en 600 meter lager in de regio Imereti. De waterkrachtcentrale ging in 1955 open.[4] In deze periode erkende de Sovjet overheid het gezondheidskarakter van de omgeving van Sjaori en gaf het een resort bestemming, waardoor het plaatsje Charistvala, waar de geologen en werknemers van het waterkrachtproject waren neergestreken, in 1956 de status daba kreeg.[5] Anno 2021 woont er niemand meer.

DemografieBewerken

Begin 2021 telde de gemeente Ambrolaoeri 10.405 inwoners[1], een daling van ruim 7% ten opzichte van de volkstelling van 2014.[6] Het aantal inwoners van het stadje Ambrolaoeri bleef betrekkelijk stabiel. Opvallend detail: Charistvala staat nog steeds te boek als een nederzetting met stedelijk karakter, een daba, maar kent geen inwoners meer.

Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Ambrolaoeri
1897 1922 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2002[7] 2014 2021
Gemeente Ambrolaoeri - - - 38.191   26.667   24.128   20.916   17.065   16.079 [6]   11.186   10.405
Ambrolaoeri - - - 1.104   3.043   2.317   2.639   2.933   2.541   2.047   2.015
Charistvala (daba) - - - - 827   134   65   26   4   0   0
Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.[8][9][10] Noot:[7]

De bevolking van Ambrolaoeri is vrijwel mono-ethnisch Georgisch en bestaat uit volgers van de Georgisch-Orthodoxe Kerk.

Administratieve onderverdelingBewerken

De gemeente Ambrolaoeri is administratief onderverdeeld in 18 gemeenschappen (თემი, temi) met in totaal 69 dorpen (სოფელი, sopeli), met daarnaast één nederzetting met stedelijk karakter (დაბა, daba) en één stad (ქალაქი, kalaki).[2]

Opvallend detail: Charistvala staat nog steeds te boek als een 'nederzetting met stedelijk karakter', maar kent geen inwoners meer.

BestuurBewerken

De gemeenteraad (Georgisch: საკრებულო, sakrebulo) van Ambrolaoeri is het vertegenwoordigend orgaan dat elke vier jaar via een gemengd kiesstelsel wordt gekozen. Deze bestaat sinds 2021 uit 30 leden: 20 leden worden via een proportionele lijststem gekozen en 10 leden worden gekozen door middel van een districtenstelsel.[12] In 2017 was de verhouding 15 proportioneel om 19 districtszetels.

Bij de gemeentelijke verkiezingen van oktober 2021 werd Zviadi Mcheidze van de Georgische Droom partij met 59,5% van de stemmen herkozen tot burgemeester. Alle tien districtszetels zijn naar kandidaten van Georgische Droom gegaan. De Georgische Droom partij behaalde de meeste proportionele stemmen (55,4%), gevolgd door Verenigde Nationale Beweging (18,9%), Voor Georgië (13,2%), Lelo (3,3%). Zes partijen haalden de kiesdrempel van 3% niet.[13][14]

Partij 2017 [15] 2021 [16] Samenstelling Sakrebulo (zetels per partij)
  Georgische Droom (GD) 28 22                                          
  Verenigde Nationale Beweging (UNM) 2 4        
  Voor Georgië 3      
  Lelo voor Georgië 1  
  Alliantie van Patriotten (AP) 1
  Europees Georgië (EG) 1
  Georgische Arbeiderspartij 1
  Democratische Beweging 1
Total 33 33  

BezienswaardighedenBewerken

 
Osseetse Militaire Weg Sh16 door Chidiskarikloof

In de gemeente zijn naast natuurschoon verschillende bezienswaardigheden:

  • Nikortsminda-kathedraal uit de 11e eeuw, en geldt als een van de hoogtepunten uit deze periode.
  • Barakonikerk in het dorpje Tsesi, een 18e-eeuws kerkje aan de Rioni dat geldt als een van de laatste kerken gebouwd naar Georgisch middeleeuws ontwerp.
  • Fort Mindatsiche bij Tsesi, hoofdverblijf van de Eristavi van Ratsja, gelegen op een rots boven de Rioni.
  • Fort Chotevi, een 17e eeuws fort langs de weg Ambrolaoeri - Nikortsminda.
  • Sjaori reservoir en omgeving
  • Wijnproeverijen[17]

VervoerBewerken

De gemeente Ambrolaoeri is goed verbonden met de regio Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo Svaneti alswel met de rest van Georgië. Door de gemeente passeert de nationale route Sh16 die vanaf Koetaisi de Rioni stroomopwaarts volgt en via Ambrolaoeri en Oni bij de Mamisonpas aan de Russische grens eindigt. Deze weg stond ook bekend als 'Osseetse Militaire Weg', en werd oorspronkelijk in de 19e eeuw aangelegd als alternatieve route vanuit Rusland naast de Georgische Militaire Weg. Tegenwoordig loopt de weg dood op de feitelijke grens met Zuid-Ossetië, vlak voor de Mamisonpas en de Russische grens. De nationale route Sh17 ontsluit de gemeente met centraal Georgië. Verder ligt in de gemeente het regionale vliegveld Ambrolaoeri, waar vandaan naar Tbilisi (Natachtari) gevlogen kan worden. Het dichtstbijzijnde treinstation is sinds 1887 in Tkiboeli, het eindpunt van de lijn uit Koetaisi.

Zie ookBewerken

  Commons heeft mediabestanden in de categorie Ambrolauri Municipality.