Kareli (gemeente)

gemeente in Georgië

Kareli (Georgisch: ქარელის მუნიციპალიტეტი) is een gemeente in het centrum van Georgië met ruim 40.000 inwoners (2022[1]), gelegen in de regio (mchare) Sjida Kartli. De gemeente, waarvan de gelijknamige stad het bestuurlijke centrum is, heeft een oppervlakte van ruim 687 km² en ligt ongeveer 80 kilometer ten westen van hoofdstad Tbilisi, aan de zuidgrens van de afscheidingsrepubliek Zuid-Ossetië.

Kareli
ქარელის მუნიციპალიტეტი
Gemeente in Georgië Vlag van Georgië
Vlag van Kareli
Wapen van Kareli
Kaart van Kareli
Situering
Regio Sjida Kartli
Coördinaten 42°1'28"NB, 43°54'4"OL
Algemeen
Oppervlakte 687,7 km² [2]
Inwoners
(2022)
Gedaald 40.255[1]
(58,5 inw./km²)
Hoofdplaats Kareli
Burgemeester Zaza Goeliasjvili (2021-)
Overig
Website kareli.gov.ge
Foto's
Zicht over de gemeente vanaf Kasteel Samtsevrisi
Zicht over de gemeente vanaf Kasteel Samtsevrisi
Portaal  Portaalicoon   Georgië

GeschiedenisBewerken

 
Gouvernement Tiflis: Oejezd Gori linksboven

Het gebied van de moderne gemeente Kareli lag van 1801 tot 1921 administratief in het Oejezd Gori (Gori Mazra in het Georgisch), dat tussen 1840-1846 in het Gouvernement Georgië-Imeretië lag, en na de splitsing daarvan tot 1917 in het Gouvernement Tiflis. Het oejezd Gori was onderverdeeld in districten, zogeheten oetsjastoks, waaronder het oetsjastok Kareli (Russisch: Карелский участок). Met de bestuurlijke herinrichting onder het Sovjetregime in 1930 lag het territorium van Kareli verdeeld over de rajons Gori en Chasjoeri, om in 1939 als apart rajon (district) Kareli afgesplitst te worden in de huidige vorm, met de plaats Kareli als centrum.[3]

Met het opheffen in 1990 van de Zuid-Ossetische Autonome Oblast werd het Zuid-Ossetische district Znaour aan Kareli toegekend. In 1995 werd het district ingedeeld bij de nieuw gevormde regio (mchare) Sjida Kartli, en is in 2006 het district omgevormd naar gemeente. Tijdens deze hervorming van het lokaal bestuur werd het voormalige district Znaur weer van Kareli afgesplitst als Tijdelijke Administratief-Territoriale Eenheid Tighvi, een tijdelijke gemeente, met bestuurlijke zetel in Avnevi.

De Tijdelijke Administratief-Territoriale Eenheden werden in 2006 opgericht om het (lokale) bestuur te vormen in de delen van Zuid-Ossetië die Georgië toen nog controleerde. Deze eenheden werden in 2007 ondergebracht in het door de Georgische autoriteiten erkende interim gezag over Zuid-Ossetië, de Zuid-Ossetische Administratie.[4][5] Tijdens de Russisch-Georgische oorlog in 2008 was Kareli doelwit van verschillende Russische luchtaanvallen.[6][7]

Conflict Zuid-OssetiëBewerken

Kareli grenst aan de afscheidingsrepubliek Zuid-Ossetië en heeft hier ook als gemeente direct mee te maken. Verschillende dorpen in de gemeente liggen vlak aan de feitelijke grens die enkele tientallen kilometers lang is en grillig door het heuvelland loopt. De impact van de door de Russische FSB-grenswachtdienst gehandhaafde grens is significant voor de lokale bevolking.[8] Er worden regelmatig lokale inwoners door Russische grenswachten gearresteerd en gevangen gezet voor "illegaal oversteken van de grens", bijvoorbeeld tijdens hun landbouw of veehouderij activiteiten. De grens is door de jaren heen steeds meer fysiek gemaakt door hekken, prikkeldraad, greppels of andere vormen van zichtbare (en eenzijdige) demarcatie, zoals bij het dorp Atotsi.[9] In 2014 bezocht president Giorgi Margvelasjvili het dorp en sprak met inwoners over de situatie.[10]

Een van de meest prangende territoriale conflicten tussen Zuid-Ossetië en Georgië doet zich sinds 2019 voor in het grensgebied van de gemeente Chasjoeri en Kareli, tussen het Zuid-Osseets gecontroleerde Tsnelisi en Georgisch gecontroleerde Tsjortsjana. Na de plaatsing van een Georgische politiepost in Georgisch gecontroleerd gebied niet ver van Tsnelisi, waarvan de Osseten stellen dat de post in Zuid-Osseets territorium staat, hebben Russische / Zuid-Osseetse troepen met hekken een nieuwe grens gedemarkeerd. Hiermee annexeerden zij feitelijk enkele vierkante kilometers Georgisch gecontroleerd land.[11]

GeografieBewerken

 
Batetimeer in het Trialetigebergte

De noordelijke helft van de gemeente Kareli ligt in de Sjida Kartli Vlakte die bepaald wordt door de Mtkvari rivier die van west naar oost door de gemeente stroomt. Het zuidelijke deel van de gemeente ligt in het Trialetigebergte. De Sjida Kartli Vlakte ligt op een hoogte van ongeveer 700 meter boven zeeniveau en loopt vanaf de Mtkvari geleidelijk omhoog richting het noorden. Ten zuiden van de Mtkvari bevindt zich het Trialetigebergte, waarbij de zuidgrens van de gemeente op de hoofdkam ligt en hoogtes tot 2400 meter boven zeeniveau bereikt. In de bovenloop van de rivier Dzama, diep in het Trialetigebergte is het fraai gelegen Batetimeer te vinden op een hoogte van 1313 meter boven zeeniveau, ontstaan door een aardverschuiving.[12]

Kareli grenst aan drie reguliere Georgische gemeenten, te weten in het westen Chasjoeri, in het zuiden Bordzjomi (regio Samtsche-Dzjavacheti) en in het oosten Gori. De noordelijke grens wordt gevormd door de afscheidingsrepubliek Zuid-Ossetië. Voor de Georgische wet ligt hier de "tijdelijke administratief-territoriale eenheid" Tighvi, een tijdelijke gemeente opgericht in 2006 om de dorpen te besturen in dit deel van Zuid-Ossetië die toen nog onder Georgisch gezag stonden.

DemografieBewerken

 
St Nikolaaskerk in Kintsvisi

Begin 2022 telde de gemeente Kareli 40.255 inwoners,[1] een daling van 2,6% ten opzichte van de volkstelling van 2014.[2] De bevolking van Kareli bestaat in overgrote mate uit Georgiërs (93,6%). De belangrijkste minderheden zijn Azerbeidzjanen (2,7%), Osseten (2,3%), Armeniërs (0,8%). Andere etnische minderheden zijn Russen, Pontische Grieken en Oekraïners. De bevolking bestaat voor 95,2% uit volgers van de Georgisch-Orthodoxe Kerk. Noemenswaardige aantallen geloofsminderheden zijn moslims (3,1%) en jehova's (0,6%).

De Osseten wonen niet bij de Zuid-Osseetse grens, maar juist voornamelijk in de stad Kareli en in de voetheuvels van het Trialetigebergte, een overblijfsel van de ooit grote Osseetse gemeenschappen in dit gebied.

Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Kareli
1897 1923 1939 1959 1970 1979 1989 2002[13] 2014 2021 2022
Gemeente Kareli - - - 44.297   49.522   50.346   50.428   48.831   41.316   40.689   40.255
Kareli (stad) - 2.445 -   5.407   6.698   8.473   8.271   7.185   6.654   24.935   24.601
Agara (daba) - - 1.655   2.944   3.980   3.418   4.499   3.545   3.364   2.925   2.892
Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.[14][15][16][17] Noot:[13]

Administratieve onderverdelingBewerken

De gemeente Kareli is administratief onderverdeeld in 17 gemeenschappen (თემი, temi) met in totaal 81 dorpen (სოფელი, sopeli). Er is één nederzetting met een stedelijk karakter (დაბა, daba) en één stad (ქალაქი, kalaki).[2]

BestuurBewerken

De gemeenteraad (Georgisch: საკრებულო, sakrebulo) van Kareli is het vertegenwoordigend orgaan dat elke vier jaar via een gemengd kiesstelsel wordt gekozen. Deze bestaat sinds 2021 uit 27 leden: 18 leden worden via een proportionele lijststem gekozen en 9 leden worden gekozen door middel van een districtenstelsel.[19] In 2017 was de verhouding 15 proportioneel om 18 districtszetels.

Bij de gemeentelijke verkiezingen van oktober 2021 werd Zaza Goeliasjvili van Georgische Droom met 56,7% van de stemmen herkozen tot burgemeester, via een tweede ronde tegen een kandidaat van Verenigde Nationale Beweging. De 9 districtszetels zijn naar kandidaten van Georgische Droom (8) en Verenigde Nationale Beweging (1) gegaan. De Georgische Droom behaalde de meeste proportionele stemmen (43,9%), gevolgd door Verenigde Nationale Beweging (36,8%), Voor Georgië (7,6%) en Lelo (4,2%). Zeven andere partijen haalden de kiesdrempel van 3% niet.[20][21]

Partij 2017 [22] 2021 [23] Samenstelling Sakrebulo (zetels per partij)
  Georgische Droom (GD) 25 17                                  
  Verenigde Nationale Beweging (UNM) 4 8              
  Voor Georgië 1  
  Lelo voor Georgië 1  
  Alliantie van Patriotten (AP) 1
  Europees Georgië (EG) 1
  Georgische Arbeiderspartij 1
  Democratische Beweging 1
Total 33 27  

BezienswaardighedenBewerken

 
Fort en kerk Mdzovreti
 
Kasteel Samtsevrisi

Door de rijke geschiedenis van het gebied zijn er in de gemeente Kareli verschillende cultuur-historische bezienswaardigheden, met name geconcentreerd in de Dzama rivierkloof zuidwestelijk van hoofdplaats Kareli, in de voetheuvels van het Trialetigebergte:

  • Fort Mdzovreti met kerk en klooster, 17e eeuw, bij het dorpje Ortoebani. De bouw in de 17e eeuw is gerelateerd aan het verplaatsen van de feodale zetel van de adellijke familie Tsitsisjvili die hier heerste van Mtscheta naar Kareli.[24]
  • Ortboebaniklooster, 17e eeuws.[25]
  • Kintsvisiklooster, 12e-13e eeuw. De hoofdkerk van drie wordt beschouwd als een uitzonderlijk voorbeeld van een bakstenen kerk uit de Georgische Gouden Eeuw. De monumentale muurschildering is een van de grootste in zijn soort uit de middeleeuwen in Georgië.[26]
  • Kasteel Samtsevrisi, middeleeuwen. Zeven kilometer ten westen van Kareli, bij het dorp Samtsevrisi, staat het bekende en goed bewaarde middeleeuwse kasteel Samtsevrisi op een heuvel aan de Mtkvari. Een deel van het kasteel is in gebruik als klooster. In het dorp staat ook een 7e eeuws kerkje, dat geldt als een van de beste voorbeelden van vroeg middeleeuwse Georgische religieuze cultuur.[27]
  • Batetimeer bij het dorpje Kodmani in het Trialetigebergte.[12]

VervoerBewerken

Door de gemeente passeren belangrijke transportcorridors: de Tbilisi - Poti / Batoemi spoorlijn, maar ook de route van internationaal belang S1 (E60). Deze East-West Highway is medio 2014-2020 in de gemeente verlegd en uitgebouwd tot autosnelweg. Verder lopen er diverse nationale routes door de gemeente. Zo is er de Sh23, een belangrijke ontsluitingsroute voor dorpen dichtbij de Zuid-Osseetse grens. De Sh29 is een lange regionale route die aan de zuidkant van de Mtkvari langs de voet van het Trialetigebergte loopt en Chasjoeri via Kareli met Gori en Tbilisi verbindt.

Zie ookBewerken

Commons heeft mediabestanden in de categorie Gemeente Kareli.