Chasjoeri (gemeente)

gemeente in Georgië

Chasjoeri (Georgisch: ხაშურის მუნიციპალიტეტი) is een gemeente in het centrum van Georgië met ruim 50.000 inwoners (2022[1]), gelegen in de regio (mchare) Sjida Kartli. De gemeente, waarvan de gelijknamige stad het bestuurlijke centrum is, heeft een oppervlakte van ruim 585 km² en ligt ongeveer 100 kilometer ten westen van hoofdstad Tbilisi, aan de zuidgrens van de afscheidingsrepubliek Zuid-Ossetië.

Chasjoeri
ხაშურის მუნიციპალიტეტი
Gemeente in Georgië Vlag van Georgië
Vlag van Chasjoeri
Wapen van Chasjoeri
Kaart van Chasjoeri
Situering
Regio Sjida Kartli
Coördinaten 41°59'22,9"NB, 43°35'24,0"OL
Algemeen
Oppervlakte 585,2 km² [2]
Inwoners
(2022)
Gedaald 50.335[1]
(86,0 inw./km²)
Hoofdplaats Chasjoeri
Burgemeester Tengiz Tsjitiasjvili (2021-)
Overig
Website khashuri.gov.ge
Foto's
Chasjoeri ligt in het Mtkvari-dal
Chasjoeri ligt in het Mtkvari-dal
Portaal  Portaalicoon   Georgië

GeschiedenisBewerken

 
Gouvernement Tiflis: Oejezd Gori linksboven met (III) Chasjoeri
 
Fort Soerami

Het gebied van de gemeente behoorde vanaf de 15e eeuw tot 1801 tot het Koninkrijk Kartli (in 1762 opgegaan in het Koninkrijk Kartli-Kachetië). Het in 1784 gesloten Verdrag van Georgiejevsk tussen Kartli-Kachetië en het Russische Rijk leidde de inlijving van het koninkrijk door Rusland in, wat vanaf 1801 zijn beslag had.

Het gebied van Chasjoeri lag vanaf 1801 tot 1930 administratief in het Oejezd Gori (Gori Mazra in het Georgisch), dat tussen 1840-1846 onderdeel was van het Gouvernement Georgië-Imeretië en tussen 1846-1918 van het Gouvernement Tiflis. Het oejezd was onderverdeeld in districten, zogeheten oetsjastoks, die geregeld wijzigden. In 1872 kreeg het dorpje Chasjoeri een groei impuls toen de spoorlijn Tbilisi - Poti opende, en er een halte kwam bij het dorp. Op dat moment veranderde ook de naam van Chasjoeri naar Michailovo, vernoemd naar de Transkaukasische onderkoning Michaël Nikolajevitsj.

In 1918, na het uitroepen van de Democratische Republiek Georgië, werd de naam terugveranderd in Chasjoeri. Tijdens de verovering van Georgië door het Rode Leger in februari-maart 1921 waren Chasjoeri en Soerami belangrijke strategische plaatsen waar tussen 4 en 7 maart zware slag werd geleverd.[3]

Na de Sovjet verovering van de Democratische Republiek Georgië en de bestuurlijke herindeling in 1930 werd het rajon Chasjoeri afgesplitst van Gori. In de periode 1931-1934 heette Chasjoeri korte tijd Stalinisi, om daarna de naam Chasjoeri weer terug te krijgen. In 1939 werd een deel van het district afgesplitst als rajon Kareli en kreeg Chasjoeri de huidige omvang. In 1995 werd het district ingedeeld bij de nieuw gevormde regio (mchare) Sjida Kartli, en is in 2006 het district omgevormd naar gemeente.

GeografieBewerken

 
Kvisjcheti aan de voet van het Meschetigebergte. De Mtkvari op de voorgrond

De gemeente Chasjoeri ligt geografisch aan het westelijk uiteinde van de Sjida Kartli Vlakte dat bepaald wordt door de Mtkvari rivier die van west naar oost door de gemeente stroomt. De Sjida Kartli Vlakte ligt op een hoogte van ongeveer 700 meter boven zeeniveau. Ten zuiden van de Mtkvari bevindt zich het Trialetigebergte, dat de geologische zuidgrens van Chasjoeri vormt. Het Lichigebergte, dat vanuit het noordoosten in zuidwestelijke richting door de gemeente ligt, en de westelijke grens vormt, sluit de Sjida Kartli Vlakte in het westen af en vormt tevens de waterscheiding van Oost- en West-Georgië. Het Lichigebergte kent hier hoogtes tot ongeveer 1300 meter boven zeeniveau, en loopt in het westelijke puntje van Chasjoeri aan de linkerkant van de Mtkvari over in het Meschetigebergte.

Chasjoeri grenst aan vier gemeenten, te weten in het westen Satsjchere en Charagaoeli (beiden in Imereti). In het zuiden ligt Bordzjomi (Samtsche-Dzjavacheti) en in het oosten Kareli. De noordelijke grens wordt gevormd door de afscheidingsrepubliek Zuid-Ossetië. Voor de Georgische wet ligt hier de "tijdelijke administratief-territoriale eenheid" Tighvi, een tijdelijke gemeente opgericht in 2006 om de dorpen te besturen in dit deel van Zuid-Ossetië die toen nog onder Georgisch gezag stonden.

Conflict Zuid-OssetiëBewerken

Chasjoeri grenst aan de afscheidingsrepubliek Zuid-Ossetië en heeft hier als gemeente direct mee te maken. Het grootste deel van de ongeveer 20 kilometer feitelijke grens ligt in dichtbebost gebied. Maar het zuidelijke stukje grens is sinds 2019 onderwerp van een diepe patstelling tussen de centrale regering in Georgië en de de facto autoriteiten van Zuid-Ossetië. Het betreft het gebied tussen het Georgisch gecontroleerde Tsjortsjana (in de gemeente Chasjoeri) en het Zuid-Osseets gecontroleerde Tsnelisi.

Na de plaatsing van een Georgische politiepost in Georgisch gecontroleerd gebied niet ver van Tsnelisi, waarvan de Osseten stellen dat de post in Zuid-Osseets territorium staat, hebben Russische / Zuid-Osseetse troepen met hekken een nieuwe grens gedemarkeerd. Hiermee annexeerden zij feitelijk enkele vierkante kilometers Georgisch gecontroleerd land.[4] Het dispuut concentreert zich rond een interpretatieverschil over de oorspronkelijke grens van de Zuid-Ossetische Autonome Oblast, zoals de Zuid-Osseten zeggen dat die is vastgelegd in het oprichtingsdecreet in 1922. Zij claimen dat de Georgiërs andere (latere en nep-) kaarten gebruiken. Anno 2022 is dit dispuut nog steeds centraal in de internationale dialogen die frequent plaatsvinden.

DemografieBewerken

Begin 2022 telde de gemeente Chasjoeri 50.335 inwoners,[1] een daling van ruim 4% ten opzichte van de volkstelling van 2014.[2] De bevolking van Chasjoeri bestaat vrijwel geheel uit Georgiërs (98,3%). De belangrijkste minderheden zijn Armeniërs, Osseten en Russen. De bevolking bestaat voor 98,3% uit volgers van de Georgisch-Orthodoxe Kerk. Er zijn daarnaast bijna 400 jehova's (0,8%).

Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Chasjoeri
1897 1923 1939 1959 1970 1979 1989 2002[5] 2014 2021 2022
Gemeente Chasjoeri - - 92.473   56.741   62.491   64.701   66.820   62.714   52.603   51.028   50.355
Chasjoeri - [6]7.018   15.560   18.646   24.469   28.638   32.639   28.560   26.135   24.935   24.601
Soerami - [7]4.134   6.162   10.177   7.775   7.239   6.579   9.773   7.492   7.540   7.384
Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.[8][9][10][11] Noot:[5]

Administratieve onderverdelingBewerken

De gemeente Chasjoeri is administratief onderverdeeld in 12 gemeenschappen (თემი, temi) met in totaal 82 dorpen (სოფელი, sopeli). Er is één nederzetting met een stedelijk karakter (დაბა, daba) en één stad (ქალაქი, kalaki).[2]

BestuurBewerken

De gemeenteraad (Georgisch: საკრებულო, sakrebulo) van Chasjoeri is het vertegenwoordigend orgaan dat elke vier jaar via een gemengd kiesstelsel wordt gekozen. Deze bestaat sinds 2021 uit 27 leden: 18 leden worden via een proportionele lijststem gekozen en 9 leden worden gekozen door middel van een districtenstelsel.[13] In 2017 was de verhouding 15 proportioneel om 16 districtszetels.

Bij de gemeentelijke verkiezingen van oktober 2021 werd Tengiz Tsjitiasjvili van Georgische Droom met 59,1% van de stemmen gekozen tot burgemeester, via een tweede ronde tegen een kandidaat van Verenigde Nationale Beweging. De 9 districtszetels zijn naar kandidaten van Georgische Droom (8) en Verenigde Nationale Beweging (1) gegaan. De Georgische Droom behaalde de meeste proportionele stemmen (41,7%), gevolgd door Verenigde Nationale Beweging (32,7%), Voor Georgië (10,6%) en Lelo (4,0%). Tien andere partijen haalden de kiesdrempel van 3% niet.[14][15]

Partij 2017 [16] 2021 [17] Samenstelling Sakrebulo (zetels per partij)
  Georgische Droom (GD) 21 16                                
  Verenigde Nationale Beweging (UNM) 3 8              
  Voor Georgië 2    
  Lelo voor Georgië 1  
  Alliantie van Patriotten (AP) 2
  Europees Georgië (EG) 2
  Georgische Arbeiderspartij 1
  Onafhankelijk Raadslid 2
Total 31 27  

BezienswaardighedenBewerken

In Chasjoeri zijn verschillende cultuur-historische bezienswaardigheden, de meest belangrijke is Fort Soerami, bij Soerami. Dit is een middeleeuws fort dat van groot belang is geweest in het verdedigen van het gebied tegen Perzische invallen. Op deze plek zou als sinds de tweede eeuw voor christus een fort hebben gestaan.[18]

VervoerBewerken

 
Rikoti-tunnel

Door de gemeente passeren belangrijke transportcorridors: de Tbilisi - Poti / Batoemi spoorlijn, maar ook de route van internationaal belang S1 (E60). Deze East-West Highway is medio 2014-2020 in gemeente verlegd en uitgebouwd tot autosnelweg. De stad Chasjoeri is de oostelijke terminus van de S8 naar Bordzjomi, Achaltsiche en de Georgisch-Turkse grens bij Vale. Chasjoeri is ook het begin van de spooraftakking naar Bordzjomi, sinds medio 2013 het eindpunt van de passagiersdiensten die toto 2013 doorreden naar Achaltsiche en Vale.

Verder lopen er diverse nationale routes door de gemeente. Zo is er de Sh22 die via een noordelijke lus de oostelijke binnenlanden van Imereti verbindt van Gomi (S1) via Satsjchere en Tsjiatoera naar Zestaponi en een oostelijke verbindingsroute voor Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo Svaneti vormt. De Sh29 is vanaf Chasjoeri een binnenlandse route naar Tbilisi via Gori.

Op de gemeentegrens met Charagaoeli liggen twee belangrijke tunnels: de 1,7 kilometer lange Rikoti-tunnel in de S1 weg en de in 1890 opgeleverde 4 kilometer lange spoortunnel door de Soeramipas. Beide tunnels doorkruisen het Lichigebergte.

Zie ookBewerken

Commons heeft mediabestanden in de categorie Gemeente Chasjoeri.