Achaltsiche (stad)

nederzetting in Georgië

Achaltsiche (Georgisch: ახალციხე; Achaltsiche, Armeens: Ախալցխա, Achaltscha, vertaalt als 'Nieuwe Burcht') is een stad in het zuidwesten van Georgië met 17.070 inwoners (2021[1]). De stad is het administratieve centrum van de gelijknamige gemeente alsmede de regio (mchare) Samtsche-Dzjavacheti en ligt hemelsbreed 150 kilometer ten westen van hoofdstad Tbilisi en 15 kilometer van de grensovergang met Turkije. De rivier de Potschovi verdeelt Achaltische in de oude stad in het westen en de nieuwe stad in het oosten. De stad is een van de centra van de Armeense minderheid in Georgië. In de oude stad, Rabati, bevindt zich de vesting die de stad domineert. Deze werd in de periode 2010-12 grondig gerestaureerd en is sindsdien een populaire toeristische bestemming.[2]

Achaltsiche
ახალციხე
Stad in Georgië Vlag van Georgië
Achaltsiche (Georgië)
Achaltsiche
Situering
Regio Samtsche-Dzjavacheti
Gemeente Achaltsiche
Coördinaten 41° 38′ NB, 42° 59′ OL
Algemeen
Inwoners
(2021)
Gedaald 17.070[1]
Hoogte 975 m
Overig
Website akhaltsikhe.gov.ge
Foto's
Blik op Achaltsiche
Blik op Achaltsiche
Portaal  Portaalicoon   Georgië

GeschiedenisBewerken

 
Achaltsiche in 19e eeuw

Achaltsiche wordt voor het eerst vermeld in 12e eeuwse kronieken. In de 12e en 13e eeuw was het de zetel van de Achaltsitsjeli's, de heersers van het middeleeuwse vorstendom Samtsche (Samtsche-Saatabago, of ook wel Mescheti). Van de 13e tot de 17e eeuw werden de stad en Samtsche geregeerd door de feodale familie van de Dzjakeli's. In de 15e eeuw werd Samtsche onafhankelijk van het Koninkrijk Georgië, maar in de 16e eeuw werd het door zowel het Ottomaanse Rijk als Safavidisch Perzië bevochten, met name in de omgeving van Achaltsiche en Adigeni. Met de Vrede van Amasya in 1555 kwam Achaltsiche in Perzisch gecontroleerd gebied te liggen niet ver van de bestandslijn met het Ottomaanse Rijk.[4] Niet lang daarna, in 1579, kwam Achaltsiche alsnog onder Ottomaanse controle,[6][7] en werd het onderdeel van het Eyalet van Çıldır (of ook Pasjalik Achaltsiche).[8]

In de 18e eeuw werd Achaltsiche wederom betwist toen het Georgische Koninkrijk Kartli-Kachetië zich los probeerde te worstelen van zowel de Perzen als de Turken. Dit liep met Russische steun uit op een fiasco bij Aspindza en bleef Achaltsiche onder Turks gezag.[9] Gedurende de eerste fase van de Russische annexatie van Georgische gebieden in het begin van de 19e eeuw lag Achaltsiche nog in het Ottomaanse Rijk. De stad werd onder leiding van Ivan Paskevitsj door tsaristisch Rusland veroverd tijdens de Russisch-Turkse Oorlog (1828-1829). Met het Verdrag van Adrianopel kwam Achaltsiche en omgeving onder Russisch gezag te staan.[10] Armeniërs die in Ottomaans overheerste gebieden woonden waren tijdens deze oorlog gaven steun aan de Russen die zij als bevrijders zagen. Na de oorlog zagen zij zich genoodzaakt naar Russisch gecontroleerde gebieden te vluchten, waaronder naar Achaltsiche.[6]

 
Uitzicht op Rabati-burcht

De stad werd vervolgens vanaf 1840 het centrum van het Oejezd Achaltsiche, dat korte tijd deel uitmaakte van het samengevoegde Gouvernement Georgië-Imeretië. In datzelfde jaar kreeg Achaltsiche stadsrechten. Met de splitsing van dat Gouvernement Georgië-Imeretië in 1846 werd Achaltsiche bij het Gouvernement Koetais ingedeeld, om vervolgens in 1867 bij het Gouvernement Tiflis ingedeeld te worden.[11] Na de Sovjet verovering van de Democratische Republiek Georgië in 1921 en de administratieve hervorming in 1930 bleef Achaltsiche het centrum van een kleiner rajon. Tussen 2014 en 2017 was de stad Achaltsiche een aparte bestuurseenheid, een zogeheten "zelfbestuurde stad" (kalaki), naast de rest van de gemeente. In 2017 werd dat net als bij zes andere steden teruggedraaid omdat deze constructie te duur en inefficiënt bleek.[12]

DemografieBewerken

 
Synagoge uit 1863

Begin 2021 had Achaltsiche 17.070 inwoners,[1] een daling van bijna 5% ten opzichte van de volkstelling in 2014. De bevolking van Achaltsiche bestaat voor 27% uit Armeniërs en bijna 72% uit Georgiërs.

Jaar 1897 1922 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2002[13] 2014 2021
Aantal 15.357   10.153   12.328   12.180   16.868   18.972   19.742   24.570   18.452   17.903   17.070
Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.[14][15][13]

BezienswaardighedenBewerken

De belangrijkste bezienswaardigheid in Achaltsiche is het Rabati fort op een rots aan de westkant van de stad. Deze middeleeuwse burcht met verschillende bouwperiodes werd in 2010-12 grondig gerestaureerd.[2] Daarnaast zijn er verschillende Armeense kerken, twee synagogen (de oude synagoge werd in 2012 gerenoveerd), een grote joodse begraafplaats en talrijke, grotendeels verwoeste moskeeën (ooit 28). Een van hen is zeer goed bewaard gebleven in het fort. Het werd in de 19e eeuw omgebouwd tot een orthodoxe kerk en is verbonden met een instelling voor hoger onderwijs.

VervoerBewerken

De belangrijkste wegen door de stad zijn de Georgische routes van internationaal belang S8 en S11. De S8 verbindt centraal Georgië en Tbilisi met Turkije via de stad Achaltsiche. De S11 begint in Achaltsiche en gaat via Achalkalaki en Ninotsminda naar Armenië. De Europese weg E692 valt samen met de S11 en het stukje S8 van Achaltsiche naar de Turkse grensovergang bij Vale. Deze grensovergang ligt formeel in de gemeente Adigeni.

Het oostelijk uiteinde van de nationale route Sh1 ligt net buiten de stad. Deze regionale hoofdroute van "nationaal belang" verbindt Achaltsiche met Batoemi via de 2.027 meter hoge Goderdzi-pas. In de late Sovjet periode was deze weg onderdeel van de A306 Sovjet nationale hoofdroute.

In Achaltsiche is sinds eind jaren 1940 een treinstation, maar sinds 2013 rijden er geen passagierstreinen meer over het traject Bordzjomi - Achaltsiche - Vale.

StedenbandenBewerken

Achaltsiche heeft stedenbanden met:

GeborenBewerken

Commons heeft mediabestanden in de categorie Achaltsiche.