Achmeta (gemeente)

gemeente in Georgië

Achmeta (Georgisch: ახმეტის მუნიციპალიტეტი, Achmetis Munitsipaliteti) is een gemeente in het noordoosten van Georgië met bijna 28.000 inwoners (2022), gelegen in de regio (mchare) Kacheti. De gemeente, waarvan de gelijknamige stad het bestuurlijke centrum is, heeft een oppervlakte van 2208 km². De gemeente is het brongebied van de grote Alazanirivier en ligt voor een groot deel in de Grote Kaukasus, waarvan de historische regio Toesjeti aan de Europese kant van de waterscheiding ligt.

Achmeta
ახმეტის მუნიციპალიტეტი
Gemeente in Georgië Vlag van Georgië
Vlag van Achmeta
Wapen van Achmeta
Kaart van Achmeta
Situering
Regio Kacheti
Coördinaten 42°16'39"NB, 45°29'56"OL
Algemeen
Oppervlakte 2207,6 km² [2]
Inwoners
(2022)
Gedaald 27.833[1]
(12,6 inw./km²)
Hoofdplaats Achmeta
Burgemeester Alex Pitschelaoeri (2021-)
Overig
Website akhmeta.gov.ge
Foto's
Achmeta: veel bergen en kloven.
Achmeta: veel bergen en kloven.
Portaal  Portaalicoon   Georgië

GeografieBewerken

De gemeente Achmeta strekt zich in noord-zuid richting uit over ongeveer 80 kilometer, een groot en zeer bergachtig gebied. Het wordt in grote mate geografisch bepaald door het stroomgebied van de Alazanirivier en de Grote Kaukasus. De gemeente ligt ook deels aan de Europese kant van de Kaukasus bergkam en waterscheiding, die door het noorden van de gemeente loopt en de historische regio Toesjeti scheidt van de rest van de gemeente. De westelijke begrenzing van de gemeente wordt geografisch bepaald door het Kachetigebergte en Gomborigebergte dat een zuidoostelijke verlenging daarvan is en een belangrijke bergrug vormt in de regio Kacheti. Beiden zijn de scheiding van de Alazani en Iori stroomgebieden. In het noorden scheidt het Atsoentagebergte de historische regio's Toesjeti en Chevsoeretië.[3]

De historische regio en bergvallei Toesjeti met de oude dorpen zoals Omalo en Sjenako ligt omsloten door hoge bergruggen, wat het in de geschiedenis al isoleerde en in de 21e eeuw nog steeds doet. De vallei is met de auto alleen te bereiken via de 2864 meter hoge Abanopas. Het gebied watert af door een smalle kloof naar het Russische Dagestan. De grens met Tsjetsjenië wordt gevormd door het hoge Pirikitagebergte. Dit gebergte wordt gekenmerkt door de hoogste bergen in de oostelijke helft van de Grote Kaukasus, met diverse toppen boven de 4000 meter boven zeeniveau, hoger dan de hoofdkam van de Grote Kaukasus. De Teboelosmta is met 4492 meter boven zeeniveau de hoogste berg van de gemeente op de grens met Rusland. Er liggen in de bergen rond Toesjeti een twintigtal (kleine) gletsjers met een totaal oppervlak van 2,42 km².[5]

In het zuiden van de gemeente gaat het ruige berglandschap over in de Alazanivallei, de centrale vruchtbare vallei van Kacheti en een van de kerngebieden van de wijnbouw in Georgië. Het is met 500 meter het laagste deel van de gemeente. Het bovenste deel van de Alazani wordt gevormd door de Pankisivallei in het Kachetigebergte, dat het woongebied is van de Kisten, een Georgische etnisch Tsjetsjeense subgroep. In het noordwesten bij het driegemeentenpunt met Doesjeti en Tianeti werd in 2018 in het Kachetigebergte een 3276 meter hoge naamloze berg vernoemd naar de uit het gemeentelijke dorp Alvani afkomstige Giorgi Antsoechelidze, een Georgische soldaat die door marteling omkwam in de Russisch-Georgische oorlog van 2008.[6] De berg ligt op de waterscheiding van de rivieren Iori, Alazani en Psjavi Aragvi.

Achmeta grenst in het noordwesten aan de gemeente Doesjeti, in het westen aan Tianeti (beiden in Mtscheta-Mtianeti), in het zuiden een kort segment aan Sagaredzjo en in het oosten aan Telavi. Tenslotte grenst de gemeente in het noorden, in Toesjeti, aan de Russische deelrepublieken Tsjetsjenië en Dagestan.

DemografieBewerken

Begin 2022 telde de gemeente Achmeta 27.833 inwoners,[1] een daling van ruim 11% ten opzichte van de volkstelling van 2014. De bevolking van Achmeta bestond in 2014 voor 79% uit Georgiërs. De tweede grootste groep waren de bijna 5.500 Kisten (17,3%), een etnische subgroep van de Tsjetsjenen in Georgië die voornamelijk woonachtig zijn in de Pankisivallei. Achmeta heeft daarmee 96% van de Georgische Kisten in haar gemeente. Andere minderheden zijn Osseten (2,2%) en kleine groepen Azerbeidzjanen, Armeniërs en Russen. De religieuze samenstelling volgt de etnische, met 79% volgers van de Georgisch-Orthodoxe Kerk, 18,9% moslims, met nog 0,6% jehova's en enkele tientallen protestanten.

Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Achmeta
1923 1939 1959 1970 1979 1989 2002 2014 2021 2022
Gemeente Achmeta - - 7.141   40.960   43.587   42,254   41.641   31.461   28.853   27.833
Achmeta 2.114 -   6.836   8.205   9.018   8.970   8.571   7.105   6.363   6.160
Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.[7] Noot:[9]

Administratieve onderverdelingBewerken

De gemeente Achmeta is administratief onderverdeeld in 15 gemeenschappen (თემი, temi) met in totaal 107 dorpen (სოფელი, sopeli) en één stad (ქალაქი, kalaki).[2]

BestuurBewerken

De gemeenteraad (Georgisch: საკრებულო, sakrebulo) van Achmeta is het vertegenwoordigend orgaan dat elke vier jaar via een gemengd kiesstelsel wordt gekozen. Deze bestaat sinds 2021 uit 30 leden: 20 leden worden via een proportionele lijststem gekozen en 10 leden worden gekozen door middel van een districtenstelsel.[10] In 2017 was de verhouding 15 proportioneel om 16 districtszetels.

Bij de gemeentelijke verkiezingen van oktober 2021 werd Alex Pitschelaoeri van Georgische Droom met 53,7% van de stemmen gekozen tot burgemeester. De 10 districtszetels zijn naar kandidaten van Georgische Droom (8) en Verenigde Nationale Beweging (2) gegaan. De Georgische Droom behaalde de meeste proportionele stemmen (46,4%), gevolgd door Verenigde Nationale Beweging (41,4%) en Voor Georgië (3,1%). Zeven andere partijen haalden de kiesdrempel van 3% niet.[11][12]

Partij 2017 [13] 2021 [14] Samenstelling Sakrebulo (zetels per partij)
  Georgische Droom (GD) 21 18                                    
  Verenigde Nationale Beweging (UNM) 4 11                    
  Voor Georgië 1  
  Europees Georgië (EG) 2
  Onafhankelijk Raadslid 2
  Alliantie van Patriotten (AP) 1
  Georgische Arbeiderspartij 1
Total 31 30  

VervoerBewerken

Achmeta is met de rest van Kacheti en het land verbonden via twee belangrijke wegen langs de noord- en zuidkant van de Alazani-vallei: de nationale route Sh43 (Tianeti - Kvareli - Lagodechi) en de Sh42 (Achmeta - Telavi - Goerdzjaani - Bakoertsiche S5). Deze twee wegen via het gemeentelijk centrum Achmeta zijn de levensaders van de wijnregio rond de Alazani.

Andere belangrijke wegen naar de noordelijke uithoeken van de gemeente zijn de Sh183 via Matani naar de dorpen in de Pankisivallei en de beruchte weg via de 2864 meter hoge Abanopas naar Omalo in Toesjeti (Sh44). Beide wegen zijn de enige wegen die naar deze gebieden ontsluiten. Een rechtstreekse verbinding tussen Pankisi en Toesjeti, en tussen Pankisi en Sjatili in Chevsoeretië werd voorgesteld maar is in de ijskast gezet onder protest uit de maatschappij.[15]

Zie ookBewerken

Commons heeft mediabestanden in de categorie Akhmeta Municipality.