Station Brussel-Zuid

spoorwegstation in België

Station Brussel-Zuid (Frans: Gare de Bruxelles-Midi) is een Belgisch spoorwegstation ten zuiden van het centrum van Brussel (op het grondgebied van de gemeente Sint-Gillis). Brussel-Zuid is een knooppunt van internationale en nationale treinen en telt 22 perronsporen. Het is met ca. 60.000 passagiers per dag (ma. t/m vr.) in oktober 2018 het op twee na drukste treinstation van het land (na Brussel-Noord en Brussel-Centraal).[2] In het weekend wordt het station gemiddeld door 25.000 reizigers per dag gebruikt. Het station is verbonden met de Brusselse metro onder de naam Zuidstation/Gare du Midi.

(NMBS) Naambord Brussel-Zuid.png
De noordelijke onderdoorgang van het station
De noordelijke onderdoorgang van het station
Plaats Sint-Gillis
Opening 1869
Telegrafische code FBMZ
Aantal sporen 22
Aantal perrons 11
Lijn(en) 0 - 28 - 50A - 96 - 124
Coördinaten 50° 50′ NB, 4° 20′ OL
Reizigerstellingen[1]
  •  Weekdag
  •  Zaterdag
  •  Zondag
( 2019)
59670
23733
24534
Beheerder NMBS
Station Brussel-Zuid (Belgisch spoorwegstation)
Station Brussel-Zuid
Stationsinformatie NMBS
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer
Brussel-Zuid, internationale zone

GeschiedenisBewerken

 
Het Bogaardenstation op een foto van Louis Ghémar, ca. 1860.

BogaardenstationBewerken

In 1840 opende het eerste Zuidstation, toen Bogaardenstation genoemd, zijn deuren op de plaats waar het Bogaardenklooster stond. Voor de ingang werd het Rouppeplein aangelegd. Daar bevindt zich nog steeds het oude stationsbuffet. De naam "Hôtel à La Grande Cloche" verwijst naar de toenmalige stationsklok.

Het was een kopstation met zes sporen waar treinen toekwamen uit Bergen, Charleroi en La Louvière. Omdat het Bogaardenstation te klein werd voor 150.000 reizigers per dag, besloot men het naar buiten te verschuiven. De afbraak vond plaats in 1864 en op de oude sporen kwam de statige Zuiddreef, later hernoemd tot Stalingradlaan.

Zuidstation van PayenBewerken

 
Het Zuidstation omstreeks 1928

In 1869 was het nieuwe station (nabij de huidige plaats) klaar, een monumentaal neoklassiek gebouw ontworpen door de architect Auguste Payen. Het was nog steeds een kopstation, waarvan de hoofdingang uitkwam op het Grondwetplein. De urbanistische inplanting gebeurde door Victor Besme.

De ingang kreeg de vorm van een triomfboog, rijkelijk gedecoreerd met sculpturen. Joseph Ducaju maakte allegorische standbeelden en Louis Samain de bas-reliëfs en het grote beeld op het dak. Dit in 1880 geplaatste werk toonde de godin van de overwinning in een wagen, als huldebetoon aan de spoorwegtechniek.

In het begin van de twintigste eeuw was de omgeving ten zuiden van het station nog weinig bebouwd en er waren twee renbanen zoals te zien is op deze kaart uit 1905. Later kwam in het gebied het goederenstation Klein-Eiland, allerlei stelplaatsen, spoorwerkplaatsen en spooraansluitingen naar diverse bedrijven.

 
Het actuele Zuidstation, gebouwd in 1952. Fonsnylaan, Brussel.

Zuidstation van Blomme en PetitBewerken

Vanwege de aanleg van de Noord-Zuidverbinding in 1949 sloot het oude station definitief: het werd vervangen door een functioneel gebouw van gele baksteen met een klokkentoren, 300 m verderop. Dit modernistisch doorvoerstation werd ontworpen door de architecten Adrien Blomme, Yvan Blomme en Fernand Petit. De sporen werden op de hoogte van het dak geplaatst en een brug leidde ze naar Brussel-Kapellekerk, waar ze ondergronds gingen. Hun aantal was op achttien gebracht.

 
Class 8 locomotief in 1957

In het begin van de jaren negentig begon de modernisering. In Brussel-Zuid, het belangrijkste station van heel het land, werd een nieuwe ruimte voor de Eurostar- en Thalysterminals ingericht en de toren werd gedemonteerd (anno 1994).

De renovatie werd stilgelegd na de afwerking van de HST-terminal. Vanaf 2012 wilde men alle overige perrons renoveren en ze voorzien van een V-vormige overkapping die ontworpen werd door architect Jean Nouvel. Echter is dit plan tot op heden nooit uitgevoerd. In afwachting zijn de houten perronoverkappingen in het grijs herschilderd (vroeger lichtblauw) en waterdicht gemaakt teneinde afbladering van de verf te voorkomen. In het verleden waren er op de perrons telefooncellen ter beschikking van de reizigers. Anno 2013 werden ze verwijderd. Een exemplaar werd bewaard.

Franse benamingBewerken

In het Frans wordt het Brusselse Zuidstation 'Bruxelles-Midi' genoemd. 'Midi' is Frans voor zuiden, al is in het Belgisch Frans 'Sud' couranter. De benaming 'Bruxelles-Midi' is ouder dan de term 'Brussel-Zuid', een vertaling die er pas in 1898 kwam bij de gelijkstelling van het Nederlands en het Frans. In de 19de-eeuwse Franse taal was 'Le Midi' nog de gebruikelijke benaming voor het zuiden. Het Nederlands-Frans woordenboek van Van de Velde en Sleeckx uit 1861 geeft als eerste vertaling voor zuiden 'midi' en pas als tweede variant 'sud'. Treinstations kregen in deze tijd doorgaans de naam mee van de richting waarin de vertrekkende treinen reden. Vanuit het Brusselse Zuidstation vertrokken vooral treinen naar het zuiden van het land en zelfs al nachttreinen naar Frankrijk. Andere stations als Haren-Zuid en Charleroi-Zuid kregen dan weer wel de vertaling 'Haren-Sud' en 'Charleroi-Sud' mee. Toen bij de gelijkheidswet van 1898 een Nederlandse vertaling gezocht moest worden heeft men dan ook voor de naam 'Brussel-Zuid' geopteerd. De benaming Bruxelles-Midi bleef echter tot op de dag van vandaag behouden. Brussel-Zuid is ook niet het enige station met een dergelijke vertaling: Vorst-Zuid wordt in het Frans ook Forest-Midi genoemd.

SpoorlijnenBewerken

TreindienstBewerken

Sinds 26 november 2017

InternationaalBewerken

  Zie station Brussel-Zuid (internationaal) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

EurostarBewerken

Treintype Verbindingen Dienstregeling Opmerkingen
EUR London St Pancras Intl. - Lille-Europe - Brussel-Zuid 16x/dag
EUR London St Pancras Intl. - Lille-Europe - Brussel-Zuid - Rotterdam Centraal - Amsterdam Centraal 2x/dag In beide richtingen via spoor 3.

InterCityExpressBewerken

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
ICE 79 InterCityExpress (DB Fernverkehr) Brussel-ZuidBrussel-NoordLuik-GuilleminsAachen HbfKöln HbfFrankfurt (Main) Flughafen FernbahnhofFrankfurt (Main) Hbf Rijdt elke twee uur.

ThalysBewerken

Treintype Verbindingen Dienstregeling
THA Brussel-Zuid - Paris-Nord 16x/dag
THA Amsterdam Centraal - Schiphol - Rotterdam Centraal - Antwerpen-Centraal - Brussel-Zuid - Paris-Nord 11x/dag
THA Amsterdam Centraal - Schiphol - Rotterdam Centraal - Antwerpen-Centraal - Brussel-Zuid - Aéroport de Paris-Charles de Gaulle - Marne la Vallée-Chessy 2x/dag
THA Paris-Nord - Brussel-Zuid - Luik-Guillemins - Aken Hbf - Keulen Hbf 9x/dag
THA Paris-Nord - Brussel-Zuid - Luik-Guillemins - Aken Hbf - Keulen Hbf - Düsseldorf Hbf - Duisburg Hbf - Essen Hbf - Dortmund Hbf 3x/dag
THA Amsterdam Centraal - Brussel-Zuid - Albertville - Bourg-Saint-Maurice Enkel tijdens winter
THA Amsterdam Centraal - Brussel-Zuid - Avignon - Marseille Saint-Charles Enkel tijdens zomer
THA Brussel-Zuid - Aéroport de Paris-Charles de Gaulle - Bordeaux Enkel tijdens zomer
THA Brussel-Zuid - Straatsburg 1x/maand

TGVBewerken

Treintype Verbindingen Dienstregeling
TGV Marseille Brussel-Zuid - Lille-Europe - Aéroport CDG 2 TGV - Marne-la-vallée - Chéssy (Disneyland) - Lyon-Part-Dieu - Valence TGV - Avignon TGV - Marseille 1x/dag
TGV Marseille Brussel-Zuid - Lille-Europe - Aéroport CDG 2 TGV - Marne-la-vallée - Chéssy (Disneyland) - Lyon-Part-Dieu - Valence TGV - Aix-en-Provence - Marseille 1x/dag
TGV Marseille/Nice Brussel-Zuid - Lille-Europe - Aéroport CDG 2 TGV - Marne-la-vallée - Chéssy (Disneyland) - Lyon-Part-Dieu - Avignon TGV - Aix-en-Provence - Marseille - Toulon - Draguignan - Saint-Raphaël-Valescure - Cannes - Antibes - Nice 1x/dag
TGV Montpellier Brussel-Zuid - Lille-Europe - Aéroport CDG 2 TGV - Marne-la-vallée - Chéssy (Disneyland) - Lyon-Part-Dieu - Valence TGV - Nîmes - Montpellier-Saint-Roch 2x/dag
TGV Lyon-Part-Dieu Brussel-Zuid - Lille-Europe - Arras - Aéroport CDG 2 TGV - Marne-la-vallée - Chéssy (Disneyland) - Creusot TGV - Lyon-Part-Dieu 1x/dag
TGV Straatsburg Brussel-Zuid - Lille-Europe - Arras - Aéroport CDG 2 TGV - Champagne-Ardenne TGV - Lorraine TGV - Straatsburg 2x/dag

Doordat deze treinen op verschillende tijdstippen rijden, kan men doorheen de dag 8 keer rechtstreeks sporen naar Rijsel en Parijs Charles De Gaulle Luchthaven, 6 keer naar Lyon en 3 keer naar Marseille.

Intercity direct (Beneluxtrein)Bewerken

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
9200 IC 35 Intercity direct (NS International) Amsterdam CentraalSchiphol AirportRotterdam CentraalBredaAntwerpen-CentraalMechelenBrussel-CentraalBrussel-Zuid/Midi Via HSL
9600 IC 35 Intercity direct (NS International) Den Haag HSRotterdam CentraalBredaAntwerpen-CentraalMechelenBrussel-CentraalBrussel-Zuid/Midi Rijdt vier keer per dag. De eerste rit start op Amsterdam Centraal en rijdt via Schiphol Airport naar Den Haag HS en verder. De laatste rit vanuit Brussel rijdt na Den Haag HS door naar Schiphol Airport en Amsterdam Centraal.

NightjetBewerken

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
NJ 425 Nightjet (ÖBB) Brussel-ZuidBrussel-NoordLuik-GuilleminsAachen HbfKöln HbfBonn-BeuelKoblenz HbfMainz HbfFrankfurt(M) Flughafen FernbfFrankfurt (Main) SüdNürnberg HbfAugsburg HbfMünchen HbfRosenheimKufsteinWörgl HbfJenbachInnsbruck Hbf Twee keer per week. Trein splitst en combineert in Nürnberg Hbf met NJ 50425.
NJ 50425 Nightjet (ÖBB) Brussel-ZuidBrussel-NoordLuik-GuilleminsAachen HbfKöln HbfBonn-BeuelKoblenz HbfMainz HbfFrankfurt(M) Flughafen FernbfFrankfurt (Main) SüdNürnberg HbfRegensburg HbfPassau HbfWels HbfLinz HbfAmstettenSt.Pölten HbfWien MeidlingWien Hbf Twee keer per week. Trein splitst en combineert in Nürnberg Hbf met NJ 425.

Intercity (nationaal)Bewerken

Sinds 9 december 2018

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
IC 01 Intercity (NMBS) EupenLuik-GuilleminsBrussel-ZuidGent-Sint-PietersBruggeOostende
IC 03 Intercity (NMBS) GenkLeuvenBrussel-ZuidGent-Sint-PietersBruggeBlankenberge
IC 05 Intercity (NMBS) Charleroi-ZuidBrussel-ZuidAntwerpen-CentraalEssen Rijdt alleen op werkdagen.
IC 06 Intercity (NMBS) Brussels Airport-ZaventemBrussel-ZuidDoornik
IC 06A Intercity (NMBS) Brussels Airport-ZaventemBrussel-ZuidBergen
IC 07 Intercity (NMBS) Charleroi-ZuidBrussel-ZuidAntwerpen-CentraalAntwerpen-Noorderdokken Rijdt alleen op werkdagen.
IC 11 Intercity (NMBS) BincheBrussel-ZuidMechelenTurnhout Rijdt in het weekend tussen Binche en Schaarbeek.
IC 12 Intercity (NMBS) KortrijkGent-Sint-PietersBrussel-ZuidLuik-GuilleminsWelkenraedt Rijdt alleen op werkdagen.
IC 14 Intercity (NMBS) QuiévrainBergenBrussel-ZuidLeuvenLuik-Guillemins Rijdt alleen op werkdagen.
IC 16 Intercity (NMBS/CFL) Brussel-ZuidNamenLuxemburg
IC 17 Intercity (NMBS) Brussels Airport-ZaventemBrussel-LuxemburgNamenDinant Rijdt in het weekend tussen Brussel-Zuid en Dinant.
IC 18 Intercity (NMBS) [ DoornikAat – ] Brussel-ZuidNamenLuik-GuilleminsLuik-Sint-Lambertus Rijdt alleen op werkdagen. 2 treinen vanaf Doornik.
IC 20 Intercity (NMBS) Gent-Sint-PietersAalstBrussel-Zuid – [ HasseltTongeren ] / [ Lokeren ] Rijdt in het weekend van Brussel-Noord naar Lokeren.
IC 22 Intercity (NMBS) Brussel-ZuidMechelenAntwerpen-Centraal – [ Essen ] Een trein naar Essen.
IC 23 Intercity (NMBS) Brussels Airport-ZaventemBrussel-ZuidKortrijkBruggeOostende
IC 23A Intercity (NMBS) Brussels Airport-ZaventemBrussel-ZuidGent-Sint-PietersBruggeKnokke
IC 26 Intercity (NMBS) KortrijkMoeskroenDoornikBrussel-ZuidSint-Niklaas Rijdt alleen op werkdagen.
IC 29 Intercity (NMBS) [ De Panne – ] Gent-Sint-PietersAalstBrussel-ZuidBrussels Airport-ZaventemLeuvenLanden Rijdt in het weekend tussen De Panne en Landen. Stopt in het weekend niet in Merelbeke en Melle.
IC 31 Intercity (NMBS) [ Charleroi-Zuid – ] Brussel-ZuidMechelenAntwerpen-Centraal In het weekend vanaf Charleroi-Zuid.

S-treinenBewerken

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
S 1 GEN (NMBS) NijvelBrussel-ZuidMechelenAntwerpen-Centraal Op zondag een deel Brussel-Noord - Nijvel en een deel Brussel-Zuid - Antwerpen-C.
S 2 GEN (NMBS) 's-GravenbrakelBrussel-ZuidLeuven
S 3 GEN (NMBS) ZottegemBrussel-ZuidDendermonde Rijdt niet in het weekend.
S 6 GEN (NMBS) AalstGeraardsbergenHalleBrussel-ZuidSchaarbeek In het weekend vanaf Denderleeuw.
S 8 GEN (NMBS) Brussel-ZuidBrussel-SchumanOttigniesLouvain-la-Neuve
S 10 GEN (NMBS) DendermondeBrussel-WestBrussel-ZuidAalst

ReizigerstellingenBewerken

De grafiek en tabel geven het gemiddeld aantal instappende reizigers weer op een week-, zater- en zondag.[3][4]

SpoorindelingBewerken

spoor lengte gebruik
1 - 2 400m uitsluitend voor Eurostar
3 - 6 400m hoofdzakelijk voor Eurostar, Thalys, TGV en ICE, beperkt binnenlands treinverkeer
7 - 21 binnenlands treinverkeer
22 doodlopend, bereikbaar vanuit het zuiden (kant Charleroi)

Metro, premetro, tram en busBewerken

  Zie Zuidstation (metrostation) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
 
Lokettenhal van het metrostation
Opening 2 oktober 1988
Perronsporen 4
Netwerk   Brusselse metro en premetro
Exploitant MIVB
Lijn(en)      
       
Aansluitingen
Tram        
Bus          
De Lijn                        
TEC 123, 365a, W
Ligging
Coördinaten 50° 50′ NB, 4° 20′ OL
Locatie van het (pre)metrostation
Portaal      Openbaar vervoer

Onder de noordzijde van het spoorwegstation bevindt zich het metrostation Zuidstation (Frans: Gare du Midi). Dit station kwam in gebruik op 2 oktober 1988 en wordt aangedaan door de metrolijnen 2 en 6. Sinds 3 december 1993 wordt het zuidstation ook aangedaan door de noord-zuidas van de Brusselse premetro; voordien was er enkel een bovengrondse halte bij de tunnelinrit, die nog steeds door een aantal lijnen wordt gebruikt. De sporen in beide reisrichtingen liggen boven elkaar. De metrosporen zijn aan beide zijden van perrons voorzien, wat garant staat voor een goede doorstroming.

In het metrostation stoppen ook de trams (premetro) die de zuidelijke verlenging (Zuidstation-Albert) van de Noord-Zuidverbinding aandoen, de huidige lijnen 3, 4 en 51. Op beide niveaus stoppen deze trams aan de overzijde van een metroperron, wat een snelle overstap mogelijk maakt.

De overige trams (32, 81, 82) stoppen bovengronds, in de zogenaamde 'overdekte straat'. Tussen het (pre)metrostation en de bovengrondse tramhalte is, tot ergernis van veel reizigers, geen rechtstreekse verbinding aanwezig. In maart 2011 begon de bouw van een nieuwe toegang tot de metroperrons van het Zuidstation aan de zijde van de Fonsnylaan.[5]

In de 'overdekte straat' is verder ook de eindhalte te vinden van de MIVB-buslijnen. De bussen van De Lijn stoppen iets verderop, bij het Baraplein. De TEC-bussen stoppen aan de andere kant van het station, bij de uitgang van de 'overdekte straat'.

MetrolijnenBewerken

    2 - Elisabeth - Simonis
    6 - Elisabeth - Koning Boudewijn

TramlijnenBewerken

 
De 'overdekte straat'
(bovengrondse tramhalte)
    3 - Esplanade - Churchill (ondergronds)
    4 - Noordstation - Stalle P (ondergronds)
    32 - Da Vinci - Drogenbos Kasteel (rijdt alleen 's avonds)
    51 - Stadion - Van Haelen (ondergronds)
    81 - Marius Renard - Montgomery
    82 - Berchem Station - Drogenbos Kasteel ('s avonds beperkt tot Zuidstation)

MIVB-buslijnenBewerken

    27 - Zuidstation - Andromeda
    49 - Zuidstation - Bockstael
    50 - Zuidstation - Lot Station
    78 - Zuidstation - Humaniteit (rijdt alleen tijdens de spits)

De Lijn-buslijnenBewerken

Geldig vanaf 27 december 2010:

    116 - Brussel-Kapellekerk - Itterbeek - Ternat.
    117 - Brussel-Kapellekerk - Itterbeek - Dilbeek Rondenbos.
    118 - Brussel-Kapellekerk - Itterbeek - Schepdaal.
    136 - Groot-Bijgaarden - Dilbeek - Ukkel - Alsemberg.
    137 - Dilbeek - Ukkel - Alsemberg.
    140 - Brussel-Kapellekerk - Leerbeek (snelbus).
    141 - Brussel-Kapellekerk - Sint-Martens-Lennik - Leerbeek.
    142 - Brussel-Kapellekerk - Vlezenbeek - Gaasbeek - Leerbeek.
    144 - Brussel-Zuid - Sint-Pieters-Leeuw - Leerbeek.
    145 - Brussel-Zuid - Sint-Pieters-Leeuw - Herfelingen.
    170 - Brussel-Zuid - Sint-Pieters-Leeuw - Halle.
    171 - Brussel-Zuid - Brukom - Halle.

TEC-buslijnenBewerken

    123 - Brussel-Zuid - Argenteuil Berlaymont
    365a - Brussel-Zuid - Waterloo - Charleroi
    W - Brussel-Zuid - Waterloo - Eigenbrakel

Zie ookBewerken

FotogalerijBewerken

Externe linkBewerken

  Zie de categorie Brussels Midi station van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.