Hoofdmenu openen

Scharnegoutum

nederzetting in Nederland

Scharnegoutum (Fries: Skearnegoutum) is een dorp in de Nederlandse gemeente Súdwest-Fryslân, provincie Friesland.

Scharnegoutum
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Scharnegoutum Wapen van Scharnegoutum
Details Details
Scharnegoutum (Friesland (hoofdbetekenis))
Scharnegoutum
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Súdwest-Fryslân Súdwest-Fryslân
Coördinaten 53° 4′ NB, 5° 41′ OL
Algemeen
Inwoners (2018) 1.665
Overig
Postcode 8629
Belangrijke verkeersaders N354
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Súdwest-Fryslân

Het ligt ten zuidwesten van Bozum en ten noorden van Sneek. De dorpskern ligt aan de Zwette (Sneekertrekvaart), met de meeste bewoning aan de noordelijke oever. Langs het dorp loopt N354.

De inwoners van Scharnegoutum hebben als bijnaam Sûkerfretters (suikervreters). In 2018 telde het dorp 1665 inwoners. Onder het dorp vallen ook de buurtschappen De Polle (grotendeels) en Nijeklooster.

Inhoud

GeschiedenisBewerken

Scharnegoutum is ontstaan op een terp. Bij opgravingen zijn in deze terp voorwerpen uit de vierde eeuw gevonden. Het dorp lag aanvankelijk aan de Middelzee tot deze circa 1300 werd drooggelegd.

Met de dorpen Loënga, Goënga, Gauw en Offingawier, vormde Scharnegoutum in de Middeleeuwen een verbond, de Sneker Vijfga. Uit die tijd stamt een wapen met een vijfpuntige ster die de vijf dorpen symboliseert.

Ten noordoosten van het dorp was er een klooster gevestigd, opgericht in 1204 en afgebrand door de geuzen in 1578. Dit klooster was gelegen waar de buurtschap Nijeklooster ligt, dat ook vernoemd is naar het klooster.

De oudste vermelding van het dorp zelf is mogelijk uit 1200, in de 18e eeuw werd het in kopie van 1200 als Scharnum vermeld. Maar helemaal zeker is het niet. In 1347 werd de plaats in ieder geval vermeld als 1347 ook vermeld als Scharnum, in 1427 als Goltum en Goutumma tzerke, in 1505 als Gouthum, in 1543 als Scharnegholtum en 1579 als Goutum.

De plaatsnaam is wat lastig te duiden. Goutum duidt mogelijk net als bij de plaats Goutum op een woonplaats (heem/um) van of bewoond door de persoon Golda of Golde. Er wordt ook gedacht aan 'goud'. Mogelijk ironisch bedoeld omdat het eerste element mogelijk verwijz naar het woord scearn (modern Fries: skerne) wat mest duidt. Dus een woonplaats bij gouden mest, of kort weg woonplaats bij de mest.

In 1897 werd de Coöperatieve Zuivelfabriek Scharnegoutum opgericht. In 1972 werd de fabriek gesloten en werd het pand voor ander bedrijfsdoeleinden gebruikt.

Tot 2011 behoorde Scharnegoutum tot de voormalige gemeente Wymbritseradeel.

KerkBewerken

De huidige kerk van het dorp, de Martenskerk werd in de 19e eeuw gebouwd. De zoon van de predikant legde op 3 juni 1861 de eerste steen. De kerk werd ontworpen door Meinse Molenaar en is een driezijdig gesloten zaalkerk met een half ingebouwde toren, die een ingesnoerde spits heeft.

 
Oorlogsmonument

Bij de kerk staat ook een oorlogsmonument, die een aantal slachtoffers herdenkt van de Tweede Wereldoorlog.

SpoorwegstationBewerken

Scharnegoutum had van 6 juni 1883 tot 15 mei 1938 een station aan de spoorlijn Leeuwarden - Stavoren. De stationscode van Station Scharnegoutum was Sgm. Op 1 juni 1940 werd het station heropend, maar op 24 november van dat jaar werd het weer gesloten.

SportBewerken

 
Rijksmonument aan de Zwettewei

Het dorp kent meerdere sportvereniging. Zoals de kaatsvereniging De Lytse Stuit, de voetbalvereniging, VV Scharnegoutum '70, volleybalvereniging Swette Switters, de tennisvereniging Skearnetikkers en diverse kleine sportverenigingen.

CultuurBewerken

Het dorp heeft een eigen dorpshuis, de Elim geheten. Het dorp kent verder de muziekvereniging Excelsior en een eigen dorpskrant.

Geboren in ScharnegoutumBewerken

 
Het beeld de Drie Nonnen van Annet Haring uit 1996

Overleden in ScharnegoutumBewerken

Openbaar vervoerBewerken

Zie ookBewerken

Externe linkBewerken