Hoofdmenu openen

Pingjum

nederzetting in Súdwest-Fryslân, Nederland

Pingjum (Fries: Penjum) is een dorp in de gemeente Súdwest-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland

Pingjum
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Pingjum Wapen van Pingjum
Details Details
Pingjum (Friesland (hoofdbetekenis))
Pingjum
Situering
Provincie Friesland
Gemeente Súdwest-Fryslân
Coördinaten 53° 7′ NB, 5° 26′ OL
Algemeen
Inwoners (2018) 580
Overig
Postcode 8749
Belangrijke verkeersaders N31 A7
Foto's
Zicht op Pingjum
Zicht op Pingjum
Rondje rond de Kerk 1 Pingjum.JPG
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Súdwest-Fryslân

Het ligt ten noordoosten van Wons, ten noordwesten van Witmarsum, ten zuidwesten van Arum, ten zuidoosten van Kimswerd en Harlingen en ten noordoosten van Zurich. De dorpskern ligt aan de noordkant van de Pingjumervaart, in de streek de Bouwhoek, dichtbij de Waddenzee.

Pingjum staat in de omgeving bekend als een open en tolerant dorp en wordt ook wel een 'kunstenaarsdorp' genoemd. In 2018 telde het dorp 580 inwoners. Onder het dorp vallen ook de buurtschappen Bootland, De Blokken, De Nes en Strand. Evenals de voormalige buurtschappen Kleinhuizen, Lutke Penjum en Pingjumerrijge.

Inhoud

Beschermd dorpsgezichtBewerken

Een deel van Pingjum is een beschermd dorpsgezicht, een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Verder zijn er ook een paar rijksmonumenten.

GeschiedenisBewerken

Pingjum is ontstaan op een terp aan de Marne, een oude zeearm van de Waddenzee. Het gebied werd waarschijnlijk voor het begin van de jaartelling al bewoond. Toen in de 19e eeuw de terp werd afgegraven, werd een Romeins beeldje van de god Mercurius gevonden.

De plaats werd in de 1270 vermeld als Penningem en Pinnengum. Op een lijst wordt het dan vermeld, dat het een kerk had. In 1371 werd de plaats vermeld als Penninghum, in 1399 als Pinningen, in 1400 Peininghem, in 1492 als Peningum en in 1547 als Pinghum.

De plaatsnaam zou kunnen zijn afgeleid van het feit dat het de woonplaats (heem/um) was van de lieden van de persoon Penne. Mogelijk de familienaam Penninga.

Aan het eind van de 15e eeuw werd het dorp verschillende malen geplunderd en gebrandschat, en in 1500 werd een nieuwe kerk gebouwd. In 1524 werd Menno Simons hier aangesteld als vicaris.

Toen in de nacht van 3 op 4 februari 1825 de Friese zeedijken doorbraken tijdens een vliegende westerstorm, bleef Pingjum gespaard dankzij een dijk rond het dorp, de Pingjumer Gulden Halsband.

Op 16 april 1945 begon in Pingjum een hevig gevecht tussen eenheden van het Canadese Eerste Leger, die naderden vanuit de richting Witmarsum en een groep Duitse scherpschutters die de aftocht van Duitse troepen over de Afsluitdijk moesten beveiligen. De Canadezen beschoten het dorp en de omliggende boerderijen met hun artillerie.

Als gevolg hiervan werd het dorp gedeeltelijk verwoest. Ook werden zo goed als alle boerderijen ten zuiden en westen van het dorp in brand geschoten. Na afloop van het gevecht werd er geplunderd. Er vielen 53 slachtoffers, te weten 6 burgers, 1 Canadees en 46 Duitse militairen, hieronder een gedeserteerde Duitse soldaat, die als boerenknecht in het dorp was ondergedoken. Hij werd vermoedelijk door een misverstand standrechtelijk geëxecuteerd.

Het dorp ging als onderdeel van de gemeente Wonseradeel per 1 januari 2011 mee naar de nieuw opgerichte gemeente Súdwest-Fryslân.

KerkenBewerken

Het dorp kent een tweetal kerken, de Victoriuskerk en de Doopsgezinde kerk]. Die laatste, de Fermanje is een schuilkerk. Het bouwjaar van de kerk is niet exact bekend, maar hoogstwaarschijnlijk dateert de kerk van vlak na 1600. Vanaf de straatkant valt zo op het eerste oog niets bijzonders te zien aan het rijtje woonhuizen. Maar achter de karakteristieke kosterswoning ligt de schuilkerk.

In 1983 zijn de kerk en woonhuis geheel gerestaureerd waarbij ernaar gestreefd is zo veel mogelijk de oorspronkelijke situatie te handhaven. Het wordt door mennonieten uit de gehele wereld bezocht. In de kerk wordt een diaserie over het leven van Menno Simons vertoond.

De Victoriuskerk is de oudere kerk van het dorp en was gewijd aan Sint-Victor. Het schip van de oorspronkelijke kerk uit circa 1200 werd in omstreeks 1500 werd herbouwd en de zadeldaktoren van drie geledingen werd verhoogd. In de toren hangen twee oude klokken, een klok van Willem Wegewaert uit 1598 en een klok van Obertin uit 1629.

SportBewerken

Het dorp heeft een eigen kaatsvereniging, KV Jan Reitsma. Verder kent het dorp Gymnastiekvereniging D.I.O., volleybalvereniging en een biljartvereniging.

CultuurBewerken

Het dorp heeft een eigen dorpshuis, De Nije Bân geheten. Verder kent het de muziekvereniging de Harmonie uit 1894 en sinds 2007 de slagwerkgroep Hard Slag.

OnderwijsBewerken

Het dorp heeft een eigen basisschool, It Leech geheten.

Bekende (ex-)bewonerBewerken

De voormalige schaatser Jan Ykema is woonachtig in Pingjum.

Geboren in PingjumBewerken

Overleden in PingjumBewerken

  • Paul Kingma (1931-2013), beeldhouwer, mozaïekkunstenaar, schilder en tekenaar.

Externe linksBewerken