Hoofdmenu openen

Hindeloopen

nederzetting in Súdwest-Fryslân, Nederland

Hindeloopen (Standaard-Fries: Hylpen, Hindeloopers: Hielpen, Woudfries en Kleifries: Hynljippen) is een stad in de gemeente Súdwest-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland.

Hindeloopen
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
20080504 Church Hindeloopen NL.jpg
Kerk en Museum Hindeloopen in 2008
Vlag van Hindeloopen Wapen van Hindeloopen
(Details) (Details)
Hindeloopen (Friesland (hoofdbetekenis))
Hindeloopen
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Súdwest-Fryslân Súdwest-Fryslân
Coördinaten 52° 57′ NB, 05° 24′ OL
Algemeen
Inwoners (2018) 885
Overig
Postcode 8713
Netnummer 0514
Belangrijke verkeersaders N359
Foto's
Hindeloopen
Hindeloopen
20180719 Zicht op Hindeloopen vanaf de brug over de Aesterfaart1.jpg
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Súdwest-Fryslân

Het ligt ten zuidoosten van Workum, ten noordoosten van Koudum en ten noorden van Molkwerum. De stadskern ligt direct aan het IJsselmeer, aan De Zijlroete en Indijk.

De stad heeft een grote jachthaven in het noorden met wat vakantiehuizen en in het zuiden een groter vakantiepark en enkele campings. De kleinere oude gemeente-vissershaven is later een passantenhaven van de Vereniging Hylper Haven.

In 2018 telde de stad 885 inwoners, waarvan een 70 in het relatief groot buitengebied van de stad wonen. De stad is na Sloten de kleinste van de Friese elf steden. Hindeloopen heeft een sterk van het Standaardfries afwijkend dialect, het Hindeloopers, dat zich daarvan vooral onderscheidt door het behoud van de middeleeuwse klinkers.

Inhoud

GeschiedenisBewerken

Hindeloopen was ontstaan als een kleine nederzetting maar groeide vrij snel tot een niet onbelangrijke plaats. In de 12e eeuw werd de plaats in een kopie van een document uit 822 vermeld als Hitinkufe en Hintinlvofe. In dezelfde eeuw werd op een kopie van een document van 825 vermeld als Hindahlop.

In het vervalst document uit de 13e eeuw werd de plaats vermeld als Hindelepum, in 1398 als Hinlopen, in 1436 hindelopen, in 1486-1487 als to hindelepen, in als 1579 Hindelopen. De plaatsnaam zou verwijzen naar de sprong (hlop) van de vrouwe hert (hinda). De plaats zou dus ontstaan zijn bij daar waar de herten paarde.

Hindeloopen kreeg in 1225 stadsrechten en is een van de Friese elf steden. Hoewel het geen haven had maar slechts een rede in de Zuiderzee, was Hindeloopen lange tijd een belangrijke handelsplaats. De Hindelooper Grootschippers voeren in hun fluitschepen naar de Oostzee om handel te drijven. Ze verkochten in de Oostzeelanden veel Nederlandse producten als jenever en wollen stoffen. Op de terugreis naar Hindeloopen werd altijd hout getransporteerd naar Amsterdam en de Zaanstreek. Uit deze periode stammen ook de bijzondere leefcultuur, het Hindelooper schilderwerk en de prachtige, kleurrijke Hinderlooper klederdracht.

De grote bloeiperiode van de stad lag tussen 1650 en 1790, toen Hindeloopen een grote vloot bezat van ruim tachtig schepen. Volgens gegevens van de lokale belastingen uit 1749 had de stad 1600 inwoners.[1] Aan de kapitale 17e- en 18e-eeuwse kapiteinshuizen is nog te zien hoe rijk de Hindeloopers waren. Later, tijdens de Napoleontische tijd werd Hindeloopen arm door handelsbeperkingen en werd het steeds meer een vissersplaats. De vissersschepen droegen de lettercode HI.

Hindeloopen vormde een zelfstandige gemeente, tot die in 1984 samen met Workum, Stavoren en een groot deel van Hemelumer Oldeferd opging in de nieuwe gemeente Nijefurd. Per 1 januari 2011 maakt Hindeloopen deel uit van de fusiegemeente Súdwest-Fryslân.

Beschermd stadsgezichtBewerken

 
Rijksmonument

Een deel van Hindeloopen is het Rijksbeschermd gezicht Hindeloopen, een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Verder zijn er in de stad verschillende rijksmonumenten.

Alhoewel Hindeloopen klein is, zijn er veel bezienswaardigheden zoals:

  • Westertoren uit 1593
  • voormalig stadhuis, nu museum
  • voormalig Havengebouw nu als Sluishuis, met open klokken(stoel)toren, uit 1619
  • voormalige overdekte visafslag, nu Leugenbank uit 1785
  • gevelbeeltenis uit 1911, de "Wonderbare visvangst", op het Sluishuis
  • de oude vissershaven in 2006, gereconstrueerd naar de haven uit 1934
 
Kalverstraat

KerkenBewerken

De stad heeft enkele kerken. De meest prominente kerk is de Grote Kerk (Hindeloopers: Graet Serke) uit 1632, vroeger van de Hervormde gemeente en later PKN.

Verderop in de staan staan dicht bij elkaar de Grote Vermaning en de Kleine Vermaning. De Grote Vermaning is de Doopsgezinde kerk en stamt uit 1653. De kleine, ook wel de Likserke is verbouwd tot woning.

SluisBewerken

 
Het blauwe hok, voormalige bergplaats roeireddingsboot KNRM (2005)

De Sluis Hindeloopen is een schutsluis en vormt de verbinding voor de pleziervaart tussen het centrum en de haven en IJsselmeer (Jan Broerskanaal). De voormalige Zuiderzeesluis wordt nog steeds met de hand bediend. Over de sluis is er ook een brug gelegen. Bij de brug staat ook het sluiswachtershuis, het Sylhús.

FolkloreBewerken

 
Hindeloopen (1924)

Hindeloopen had vroeger zijn eigen klederdracht. Anno 21ste eeuw toont alleen de folkloristische zang- en dansgroep "Aald Hielpen" de klederdracht nog bij optredens in Hindeloopen of ver daarbuiten, tot Amerika en Japan toe.

De Hindelooper schilderkunst is wereldwijd beroemd. Bedsteewanden, meubels zoals tafels en stoelen, klaptafels, kastjes, reiskoffers, miniatuurmeubeltjes: in de 18e eeuw werden deze objecten beschilderd in de kenmerkende Hindelooper kleuren en motieven. De krullen, bloemen en bladeren in de kleuren rood, blauw, wit en groen, werden in Hindeloopen verwerkt tot een aparte stijl. In platenbijbels en prentenboeken werden de motieven gevonden.

MuseaBewerken

 
"Hindelooper kamer" in het Fries Museum, Leeuwarden (2009)

VoorzieningenBewerken

Dankzij de watersport en musea zijn er ondanks het geringe inwonertal relatief veel voorzieningen in Hindeloopen. Zo is er een kleine middenstand en 10 horecagelegenheden. De jachthaven Hindeloopen heeft tal van voorzieningen, zoals een overdekt zwembad, sauna en watersportwinkels.

SportBewerken

 
woning aan de Nieuwe Weide

De stad kent de voetbalvereniging SV Hielpen. In mei vind er jaarslijk de Hindeloop plaats.

CultuurBewerken

Op 14 november 1981 en op 23 november 1991 was Hindeloopen de plaats waar de landelijke intocht van Sint Nicolaas plaatsvond. De stad kent verder het viswijvenkoor Grietje Sprot, trekharmonicaclub Hindeloopen en Zeemanskoor Auke Wybesz.

 
Bewoning aan de Nieuwstad

Geboren in HindeloopenBewerken

Overleden in HindeloopenBewerken

Openbaar vervoerBewerken

Zie ookBewerken