Hindeloopen

Stad in Súdwest-Fryslân, Nederland

Hindeloopen (Standaard-Fries: Hylpen, Hindeloopers: Hielpen, Woudfries en Kleifries: Hynljippen) is een stad in de gemeente Súdwest-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. De stad was tot 1984 een zelfstandige gemeente.

Hindeloopen
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Hindeloopen, stadszicht vanaf het bruggetje bij de Sudersewei met de Grote Kerk RM22171 op de achtergrond IMG 2502 2018-04-19 10.08.jpg
Hindeloopen vanuit het oosten in 2018
Vlag van Hindeloopen Wapen van Hindeloopen
(Details) (Details)
Hindeloopen (Nederland)
Hindeloopen
Situering
Provincie Friesland
Gemeente Súdwest-Fryslân
Coördinaten 52° 57′ NB, 05° 24′ OL
Algemeen
Inwoners (BAG, 2019) 865[1]
Overig
Postcode 8713
Netnummer 0514
Woonplaatscode 1968
Belangrijke verkeersaders N359
Detailkaart
Kaart van de stad Hindeloopen in 2020
Kaart van de stad Hindeloopen in 2020
Foto's
De Grote Kerk en het Museum Hindeloopen in 2008
De Grote Kerk en het Museum Hindeloopen in 2008
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Súdwest-Fryslân

Hindeloopen ligt ten zuidoosten van Workum, ten noordoosten van Koudum en ten noorden van Molkwerum. De stadskern ligt direct aan het IJsselmeer, aan De Zijlroete en Indijk.

De stad heeft een grote jachthaven in het noorden met wat vakantiehuizen, en in het zuiden een groter vakantiepark en enkele campings. De kleinere oude gemeente-vissershaven is later een passantenhaven van de Vereniging Hylper Haven.

In 2019 telde de stad 865 inwoners, waarvan ruim 70 in het relatief groot buitengebied van de stad wonen. De stad is na Sloten de kleinste van de Friese elf steden. Hindeloopen heeft een sterk van het Westerlauwers Fries afwijkend dialect, het Hindeloopers, dat zich daarvan vooral onderscheidt door het behoud van de middeleeuwse klinkers.

GeschiedenisBewerken

Hindeloopen is ontstaan als een kleine nederzetting, maar groeide vrij snel tot een niet onbelangrijke plaats. In de 12e eeuw werd de plaats in een kopie van een document uit 822 vermeld als Hitinkufe en Hintinlvofe. In dezelfde eeuw werd op een kopie van een document van 825 vermeld als Hindahlop.

In een vervalst document uit de 13e eeuw werd de plaats vermeld als Hindelepum, in 1398 als Hinlopen, in 1436 als hindelopen, in 1486-1487 als to hindelepen, in 1579 als Hindelopen. De plaatsnaam zou verwijzen naar de sprong (hlop) van de hinde (hinda). De plaats zou dus ontstaan zijn waar herten paarden.

Hindeloopen kreeg in 1225 stadsrechten en is een van de Friese elf steden. Ondanks dat de stad geen haven had, maar slechts een rede in de Zuiderzee, was Hindeloopen lange tijd een belangrijke handelsplaats. De Hindelooper Grootschippers voeren in hun fluitschepen naar de Oostzee om handel te drijven. Ze verkochten in de Oostzeelanden veel Nederlandse producten zoals jenever en wollen stoffen. Op de terugreis naar Hindeloopen werd hout getransporteerd naar Amsterdam en de Zaanstreek. Uit deze periode stammen ook de bijzondere leefcultuur, het Hindelooper schilderkunst en de Hinderlooper klederdracht.

De bloeiperiode van de stad lag tussen 1650 en 1790, toen Hindeloopen een grote vloot bezat van ruim tachtig schepen. Volgens gegevens van de lokale belastingen uit 1749 had de stad 1600 inwoners.[2] Aan de kapitale 17e- en 18e-eeuwse kapiteinshuizen is nog te zien hoe rijk de Hindeloopers waren. Later, tijdens de Napoleontische tijd, werd Hindeloopen arm door handelsbeperkingen en werd het steeds meer een vissersplaats. De vissersschepen droegen de lettercode HI.

Hindeloopen vormde een zelfstandige gemeente, tot die in 1984 samen met Workum, Stavoren en een groot deel van Hemelumer Oldeferd opging in de nieuwe gemeente Nijefurd. Per 1 januari 2011 maakt Hindeloopen deel uit van de fusiegemeente Súdwest-Fryslân.

Beschermd stadsgezichtBewerken

Een deel van Hindeloopen is het Rijksbeschermd gezicht Hindeloopen, een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Verder zijn er in de stad verschillende rijksmonumenten.

Alhoewel Hindeloopen klein is, zijn er veel bezienswaardigheden, zoals:

  • Voormalig stadhuis, nu museum
  • Voormalige overdekte visafslag, nu leugenbank uit 1785
  • De oude vissershaven in 2006, gereconstrueerd naar de haven uit 1934
  • De Sluis Hindeloopen is een schutsluis en vormt de verbinding voor de pleziervaart tussen het centrum en de haven en IJsselmeer (Jan Broerskanaal). De voormalige Zuiderzeesluis wordt nog steeds met de hand bediend. Over de sluis ligt ook een brug.
  • Sluiswachtershuis, het Sylhús. Gevelbeeltenis uit 1911, de "Wonderbare visvangst", op het Sluishuis. Het voormalig havengebouw heeft een open klokken(stoel)toren uit 1619

KerkenBewerken

De stad heeft enkele kerken. De meest prominente kerk is de Grote Kerk (Hindeloopers: Graet Serke) uit 1632, vroeger van de Hervormde gemeente en later van de PKN. Verder is er de Westertoren uit 1593. Dicht bij elkaar staan de Grote Vermaning en de Kleine Vermaning. De Grote Vermaning is de Doopsgezinde kerk en stamt uit 1653. De kleine, ook wel de Likserke genoemd, is verbouwd tot woning.

FolkloreBewerken

 
Hindeloopen (1924)

Hindeloopen had vroeger zijn eigen klederdracht. Anno 21ste eeuw toont alleen de folkloristische zang- en dansgroep "Aald Hielpen" de klederdracht nog bij optredens in Hindeloopen of ver daarbuiten, tot in Amerika en Japan toe.

De Hindelooper schilderkunst is wereldwijd beroemd. Bedsteewanden, meubels zoals tafels en stoelen, klaptafels, kastjes, reiskoffers, miniatuurmeubeltjes: in de 18e eeuw werden deze objecten beschilderd in de kenmerkende Hindelooper kleuren en motieven. De krullen, bloemen en bladeren in de kleuren rood, blauw, wit en groen, werden in Hindeloopen verwerkt tot een aparte stijl. In platenbijbels en prentenboeken werden de motieven gevonden.

MuseaBewerken

 
"Hindelooper kamer" in het Fries Museum, Leeuwarden (2009)

VoorzieningenBewerken

Dankzij de watersport en de musea zijn er ondanks het geringe inwonertal relatief veel voorzieningen in Hindeloopen. Zo is er een kleine middenstand en zijn er tien horecagelegenheden. De jachthaven Hindeloopen heeft tal van voorzieningen, zoals een overdekt zwembad, sauna en watersportwinkels.

SportBewerken

De stad kent de voetbalvereniging SV Hielpen. Jaarlijks vindt in mei de Hindeloop plaats.

CultuurBewerken

Op 14 november 1981 en op 23 november 1991 was Hindeloopen de plaats waar de landelijke intocht van Sinterklaas plaatsvond. De stad kent verder het viswijvenkoor Grietje Sprot, trekharmonicaclub Hindeloopen en Zeemanskoor Auke Wybesz.

Geboren in HindeloopenBewerken

Overleden in HindeloopenBewerken

Openbaar vervoerBewerken

Zie ookBewerken

  Zie de categorie Hindeloopen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.