Tjerkwerd

dorp in Súdwest-Fryslân, Nederland

Tjerkwerd (Fries: Tsjerkwert, [’tsjɛrkvət]?) is een dorp in de gemeente Súdwest-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. Tjerkwerd ligt tussen Bolsward en Parrega aan de Workumertrekvaart en het Van Panhuyskanaal.

Tjerkwerd
Tsjerkwert
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Tjerkwerd (Friesland)
Tjerkwerd
Situering
Provincie Friesland
Gemeente Súdwest-Fryslân
Coördinaten 53° 3′ NB, 5° 30′ OL
Algemeen
Inwoners
(2021-01-01)
450[1]
Overig
Postcode 8765
Woonplaatscode 2324
Belangrijke verkeersaders N359
Foto's
De Workumertrekvaart in Tjerkwerd in 2009
De Workumertrekvaart in Tjerkwerd in 2009
De Sint-Petruskerk in 1959
De Sint-Petruskerk in 1959
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Súdwest-Fryslân

In 2021 telde het dorp 450 inwoners. In de buurt van het dorp liggen de buurtschappen Arkum, Baburen, Eemswoude, Jonkershuizen, Jousterp en Rijtseterp.

Geschiedenis bewerken

Het dorp is ontstaan op een terp. Later ontwikkelde het zich ook langs de vaart. Zo ontstond er een langgerekte, maar ook compacte dorpskern.

Het dorp werd in de 13e eeuw vermeld als Kercwere, in 1313 als Kercwerve, in 1331 als Kerkwerc (te lezen als Kerkwert), in 1333 als Kercward, Karcwarde en Kercwaerd, 1399 als Kercweer, in 1453 als Tzerckwert en in 1664 als Tjerckwert.

De plaatsnaam zou duiden op een kerk (kerc/tjerk) op een opgehoogde hoogte, in het Oudfries werve geheten.

In het Aardrijkskundig Woordenboek van A.J. van der Aa wordt het Tjerkwerd van rond 1840 als volgt omschreven:

Tjerkwerd of Kerkwaard, dorp, provincie Friesland, kwartier Westergoo, grietenij Wonseradeel, arrondissement en 2½ uur West ten Noorden van Sneek, kanton en ½ uur Zuid West van Bolsward. Men telt er met de daartoe behorende buurt Baburen, Buwalda [Buwaldaburen], Eemswoude, Jonkershuizen, Jousterp en Rijtseterp, 63 huizen en 460 inwoners, die meest in de veeteelt hun bestaan vinden. Voorheen stonden hier de staten Hoitema en Walta.

NB: de buurt 'Buwaldaburen' oftewel Buwaldabuorren in het Fries, werd vanaf de 19e eeuw Jonkershuizen genoemd. Hier stonden in vroegere tijden o.a. Buwalda State en Hoytema State.

Tot 2011 behoorde Tjerkwerd tot de gemeente Wonseradeel. De gemeente Wonseradeel is in 2011 opgegaan in de gemeente Súdwest-Fryslân.

Kerk bewerken

De kerk van Tjerkwerd, de Sint-Petruskerk, is een zaalkerk en dateert mogelijk uit 14e eeuw en mogelijk het muurwerk zelfs uit de 12e eeuw.

In plaats van een kerktoren had de kerk een klokkenstoel met schilddak. Deze dateerde uit 1632 en in 1830 werd die vervangen door een koepeltorentje. De toren en de westgevel werden in 1888 weer vervangen door een half ingebouwde toren van drie geledingen met een ingesnoerde spits.

Sport bewerken

Het dorp heeft samen met Dedgum een kaatsvereniging De Twa Doarpen. Verder zijn er enkele kleinere sportverenigingen, zoals een ijsclub en biljartclub.

Cultuur bewerken

Het dorp heeft een dorpshuis, 't Waltahûs geheten, een dorpskrant, een muziekvereniging Eensgezindheid en samen met Dedgum een kerkkoor.

Onderwijs bewerken

Het dorp heeft een basisschool, De Reinbôge. Deze zit sinds 2010 samen met onder meer een kleuterspeelzaal en een schoolbibliotheek in een groot gebouw.

Geboren in Tjerkwerd bewerken

Openbaar vervoer bewerken

Afbeeldingen bewerken

Zie ook bewerken

Externe link bewerken

Zie de categorie Tjerkwerd van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.