Hoofdmenu openen

Tjerkwerd

nederzetting in Súdwest-Fryslân, Nederland

Tjerkwerd (Fries: Tsjerkwert) is een dorp in de gemeente Súdwest-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland.

Tjerkwerd
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Tjerkwerd Wapen van Tjerkwerd
Details Details
Tjerkwerd (Friesland (hoofdbetekenis))
Tjerkwerd
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Súdwest-Fryslân Súdwest-Fryslân
Coördinaten 53° 3′ NB, 5° 30′ OL
Algemeen
Inwoners (2018) 465
Overig
Postcode 8765
Belangrijke verkeersaders N359
Foto's
Tjerkwerd
Tjerkwerd
Tjerkwerd Tsjerkwert.jpg
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Súdwest-Fryslân

Het ligt ten zuidwesten van Bolsward, ten noordwesten van Blauwhuis en ten noorden van Dedgum. De dorpskern ligt aan de oostoever van de Workumertrekvaart en aan de zuidzijde is er verbinding met het Van Panhuyskanaal.

In 2018 telde het dorp 465 inwoners. Onder het dorp vallen de buurtschappen Aaksens, Arkum, Baburen, Eemswoude, Jonkershuizen, Jousterp en Rijtseterp.

Inhoud

GeschiedenisBewerken

Het dorp is oorspronkelijk ontstaan op een terp. Later ontwikkelde zich ook ook langs de vaart. Zo ontstond er een langgerekt maar ook compact dorpskern.

Het werd in de 13e eeuw vermeld als Kercwere, in 1313 als Kercwerve, in 1331 als Kerkwerc (te lezen als Kerkwert), in 1333 als Kercward, Karcwarde en Kercwaerd, 1399 als Kercweer, in 1453 als Tzerckwert en in 1664 als Tjerckwert.

De plaatsnaam zou duiden op het feit dat er een kerk (kerc/tjerk) stond op een opgehoogde hoogte voor bewoning, in het Oudfries werve geheten.

In het Aardrijkskundig Woordenboek van A.J. van der Aa wordt het Tjerkwerd van rond 1840 als volgt omschreven:

 

Tjerkwerd of Kerkwaard, dorp, provincie Friesland, kwartier Westergoo, grietenij Wonseradeel, arrondissement en 2½ uur West ten Noorden van Sneek, kanton en ½ uur Zuid West van Bolsward. Men telt er met de daartoe behorende buurt Baburen, Buwalda [Buwaldaburen], Eemswoude, Jonkershuizen, Jousterp en Rijtseterp, 63 huizen en 460 inwoners, die meest in de veeteelt hun bestaan vinden. Voorheen stonden hier de staten Hoitema en Walta.

 

NB: de buurt 'Buwaldaburen' oftewel Buwaldabuorren in het Fries, werd vanaf de 19e eeuw Jonkershuizen genoemd. Hier stonden in vroegere tijden o.a. Buwalda State en Hoytema State.

Tot 2011 behoorde Tjerkwerd tot de gemeente Wonseradeel. De gemeente Wonseradeel is in 2011 opgegaan in de gemeente Súdwest-Fryslân.

KerkBewerken

De kerk van Tjerkwerd, de Sint-Petruskerk is een zaalkerk dateert mogelijk uit 14e eeuw, en mogelijk zelf het muurwerk uit de 12e eeuw.

In plaats van kerktoren had het een klokkenstoel met schilddak. Deze dateerde uit 1632 en in 1830 werd het vervangen door een koepeltorentje. De toren en de westgevel werden in 1888 dan weer vervangen door een half ingebouwde toren van drie geledingen met ingesnoerde spits.

SportBewerken

Het dorp heeft samen met Dedgum de kaatsvereniging De Twa Doarpen. Verder kent het enkele kleinere sportvereniging, zoals een ijsclub en biljartclub.

CultuurBewerken

Het dorp heeft een eigen dorpshuis, 't Waltahûs geheten. Het kent verder een eigen dorpskrant, de muziekvereniging Eensgezindheid en samen met Dedgum heeft het een gezamenlijk kerkkoor.

OnderwijsBewerken

Het dorp heeft een eigen basisschool, De Reinbôge. Deze zit sinds 2010 samen met onder meer een kleuterspeelzaal en een schoolbibliotheek in een groot gebouw.

Geboren in TjerkwerdBewerken

Openbaar vervoerBewerken

Zie ookBewerken

Externe linkBewerken