Hoofdmenu openen

Roodhuis

nederzetting in Súdwest-Fryslân, Nederland

Roodhuis (officieel, Fries: Reahûs) is een dorp in de gemeente Súdwest-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland.

Roodhuis
Reahûs
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Roodhuis Wapen van Roodhuis
Details Details
Roodhuis (Friesland (hoofdbetekenis))
Roodhuis
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Súdwest-Fryslân Súdwest-Fryslân
Coördinaten 53° 5′ NB, 5° 38′ OL
Algemeen
Inwoners (2018) 180
Overig
Postcode 8736
Netnummer 0515
Foto's
Roodhuis met de Sint-Martinuskerk
Roodhuis met de Sint-Martinuskerk
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Het ligt ten noordwesten van Sneek en Scharnegoutum, ten zuidoosten van Hidaard en Oosterend en ten zuidwesten van Itens, Rien en Lutkewierum. De dorpskern ligt aan de oostkant van de Franekervaart en de noordkant van de Oude Ried.

Aan de Franekervaart heeft een camping, verder stroomt ook de Slijpervaart door het dorpsgebied. In 2018 telde het dorp 180 inwoners. Onder het dorp valt ook de buurtschap Hoekens en een een klein stukje van de buurtschap De Klieuw.

Inhoud

GeschiedenisBewerken

De dorpen Oosterend, Itens, Hidaard en Lutkewierum lagen oorspronkelijk op een eiland. Overtollig water van het eiland werd onder andere geloosd bij Sânleanstersyl; In de 12e eeuw is de Middelzee langzaam dichtgeslibd. Het dorp is ontstaan aan de Slachtedijk de oude zeewering van het Middelzeegebied.

In 1580 mocht pastoor Dominicus niet meer voorgaan in de kerk van Oosterend, hij kreeg een klein pensioen en vertrok naar de Pôlle bij Sânlean, alwaar een paar boerderijen stonden waar hij stiekem doorging met preken. Lang niet iedereen wilde protestant worden en de kerk dook onder. Op de boerderij Slippens (de eerste schuilkerk) en later in het Blauwe Huys van Bongastate (de tweede schuilkerk) werden illegale kerkdiensten gehouden door mensen die trouw bleven aan het roomse geloof. Vanwege het isolement en omdat het niet opviel werd dit oogluikend toegelaten.

In 1709 kwam kapelaan Cramers vanuit het huis met het blauwe dak (= Bongastate ) waar destijds de katholieke Oostenders bijeenkwamen naar de Oude Pôlle bij Sânlean, daar werd de derde schuilkerk gebouwd met een rood dak om duidelijk te maken dat het was afgelopen met de diensten in het Blauwe huis. Ignatius Crames of eigenlijk Franciscus wordt daarom beschouwd als de stichter van Roodhuis.

In 1762 werd de vierde schuilkerk gebouwd door pastoor van Rijswijk, in 1850 werd deze kerk verbouwd. In de loop der jaren kwamen er ook huizen bij. Vervolgens groeide de buurschap met een nieuwe pastorie, een kerkhof en de nieuwe Sint-Martinuskerk (onder leiding van pastoor ten Bokum). Vervolgens kwam de St Bonifaciusschool erbij (1922).

Omdat het buurschap onder Oosterend steeds verder groeide en officieus wel, maar officieel niet bestond werd op 27 augustus 1954 door de gemeenteraad besloten dat Roodhuis een dorp moest worden. Ter uitvoering van dit besluit heeft het college van B en W vervolgens vastgesteld, dat Roodhuis met ingang van 2 mei 1955 de dorpsstatus krijgt.

Tot de gemeentelijke herindeling in 1984 maakte Roodhuis deel uit van de gemeente Hennaarderadeel, dat toen met de gemeente Baarderadeel opging in de toen nieuwe gemeente Littenseradeel. Sinds 1991 is de officiële naam het Friestalige Reahûs. Sinds 2018 ligt het dorp in de gemeente Súdwest-Fryslân.

KerkBewerken

De kerk van het dorp is de Sint-Martinuskerk. De neogotische pseudobasiliek uit 1892 is gewijd aan Sint Martinus en werd ontworpen door de architect Alfred Tepe.

Markante gebouwenBewerken

In het midden van het dorp, aan de Sanleansterdyk, stond een voormalige bakkerij waarvan gevel nog origineel is. Aan de Sânleansterdyk 13 was vroeger een Café gevestigd, Café Zanlaan.

Even buiten het dorp staan aan de Sânleansterdyk de oudste boerderij van Friesland. De eikenbalken van het dakgebint stammen uit 1595 en zijn nog in originele staat bewaard gebleven, zo heeft onderzoek van Paul Borghaerts uitgewezen, in het Friesch Dagblad van 11 april 2015.

SportBewerken

Samen met het dorp Tirns heeft het dorp de kaatsvereniging Reahûs-Turns. Met onder meer het dorp Oosterend heeft het ook de volleybalvereniging COVOS. Verder kent het dorp een eigen badmintonvereniging en ijsclub.

CultuurBewerken

Het dorp heeft een eigen dorpshuis, It Readhûs die tevens een sportzaal heeft. Het kent onder meer een zangkoor, een toneelvereniging en een eigen dorpskrant.

OnderwijsBewerken

Het dorp heeft een eigen basisschool, de Sint Bonifaciusschool. De school zit in een gebouw uit 1922 en deze is in 2010 verbouwd.

BevolkingBewerken

  • 1959 - 234
  • 1964 - 217
  • 1969 - 197
  • 1974 - 168
  • 2004 - 180
  • 2016 - 178

LiteratuurBewerken

  • M.H. de Vries, Het Geheim van de Oude Pôlle, 1987