Koudum

nederzetting in Súdwest-Fryslân, Nederland

Koudum is een dorp in de gemeente Súdwest-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland.

Koudum
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Koudum Wapen van Koudum
Details Details
Koudum (Friesland)
Koudum
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Súdwest-Fryslân Súdwest-Fryslân
Coördinaten 52° 54′ 53″ NB, 05° 27′ 1″ OL
Algemeen
Inwoners (2021-01-01) 2.660[1]
Overig
Postcode 8723
Netnummer 0514
Woonplaatscode 1966
Belangrijke verkeersaders N359
Foto's
Centrum van het dorp
Centrum van het dorp
Voormalige gemeentehuis
Voormalige gemeentehuis
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Súdwest-Fryslân

Het ligt ten ten zuidoosten van Hindeloopen, ten zuidwesten van It Heidenskip, ten noordwesten van Oudega en ten noordoosten van Hemelum. De dorpskern ligt tussen het Jan Broerskanaal, de Koudumervaart en de N359.

In 2021 telde het dorp 2.660 inwoners. Onder het dorp vallen ook de buurtschappen Bovenburen, Galamadammen en Grote Wiske. Hoewel het bekend staat als een watersportplaats kent het dorp zelf maar een kleine haven aan de Koudumervaart, de grote jachthavens bevinden zich in de buurtschap Galamadammen.

GeschiedenisBewerken

Het dorp is een kom- en centrumdorp dat is ontstaan uit drie bewoonde parallellopende straten. Deze bewoning was ontstaan op een brede pleistocene zandrug, ook wel een stuwwal genoemd en ± 10 meter boven NAP. Het was al op het einde van de middeleeuwen een groot dorp te noemen. Rond 1620 was er al sprake van zo'n 100 woningen.

In 10e eeuw werd de plaats al genoemd, in een kopie van een document uit 855. Het werd toen vermeld als Coluuidum. In 1325 werd de plaatsnaam vermeld als Coldum, in 1398 als Koldem, in 1579 als Coldem en in 1845 als Koudum of Koldum.

De naam zou duiden op het feit dat de plaats bij een kolen(branders)woud was gelegen, van het Oudfriese woord col voor houtskool en widum wat een datief meervoud is van widu, een bos of kreupelhout. Er wordt ook gezegd dat het 'een hoog punt in een bos' zou betekenen. Koudum lag op een hoogte die omringd werd door bossen en water.

Tot een gemeentelijke herindeling in 2011 was Koudum de gemeentezetel van de gemeente Nijefurd. Op diens beurt was Nijefurd in 1984 ontstaan uit de gemeente Hemelumer Oldeferd (waarvan Koudum ook de hoofdplaats was) en de steden Hindeloopen, Stavoren en Workum. In 2011 is de gemeente Nijefurd opgegaan in de nieuwe gemeente Súdwest-Fryslân.

In 2006 werd Koudum winnaar van de Europese dorpsvernieuwingsprijs uit 31 genomineerde dorpen uit elf Europese landen.

KerkBewerken

De kerk van het dorp is de protestantse Martinikerk. De zaalkerk met driezijdige koorsluiting dateert uit 1857 en werd gebouwd als opvolger van de kerk uit 1831.

Die kerk was zelf ook al de opvolger van een kerk uit 1617. De kerk uit 1857 heeft een toren van twee geledingen en een ingesnoerde spits.

MolensBewerken

In de Molenbuurt staat de stellingmolen De Vlijt. In de omgeving van het dorp bevindt zich verder een Amerikaanse windmotor: de Windmotor Polder Folkertsma, ook wel Windmotor Koudum geheten. Net over de grens met Molkwerum staat de Windmotor Molkwerum.

SportBewerken

De voetbalvereniging SV Oeverzwaluwen is onderdeel van omnisportvereniging Oeverzwaluwen, die ook een volleybal-, tennis- en- gymnastiekvereniging onder zich heeft. Verder kent het dorp een zaalvoetbalteam, een ijsvereniging, biljartclub, damclub en een paardensportmanege.

In het oostelijk dorpsgebied ligt er tevens een golfbaan, met 18-holes.

CultuurBewerken

 
de Richting Kunstwerk voor nieuwe woonwijk, van Hanshan Roebers

Het dorp heeft een eigen dorpshuis, De Klink, gebouwd in 1968. Op het Frieslandplein is het Centrium gevestigd, een openluchtpodium. Verder kent het dorp de toneelvereniging Artiku, fanfarekorps Nij Libben, blaaskapel De Koudumer Hofkesjongers en zangkoor Sjonggroep Majim. Er zijn diverse galeries in het dorp.

De lokale omroep van de gemeente Súdwest-Fryslân heet Omroep Súdwest en is gevestigd in Koudum.

OnderwijsBewerken

Het dorp kende een tweetal basisscholen, openbare basisschool De Welle en christelijke basisschool It Grovestinshôf, in 2017 samengevoegd tot samenwerkingsschool De Klimbeam. Voor middelbaar onderwijs is er het csg Bogerman Koudum (voor vmbo, havo en vwo) van het Bogerman College, dat sinds 2015 in de multifunctionele accommodatie De Swel is gevestigd.

Bekende (ex-)inwonersBewerken

De monumentaal ontwerper Hanshan Roebers (1941-) woont in het dorp. Hij ontwierp o.a. voor Koudum de Richting (2001, kunstwerk ter ere van een nieuwe woonwijk) en het Centrium (2015, openluchtpodium).

Geboren in KoudumBewerken

Overleden in KoudumBewerken

Openbaar vervoerBewerken

Zie ookBewerken

Externe linkBewerken

  Zie de categorie Koudum van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.