Grietenij

Een grietenij was een rechtsgebied in de provincie Friesland en in het het Westerkwartier van de provincie Groningen. (In de andere kwartieren van de provincie Groningen werd de naam rechtstoel gebruikt voor de plaatselijke rechtbanken.) Een grietenij werd bestuurd door een grietman met mederechters, die ook waren belast met (een deel van) de rechtspraak. Van het begin van de 16e eeuw tot 1851 waren er in Friesland 30 grietenijen. Het woord 'grietenij' komt van het Oudfriese 'gretene' dat weer een afleiding is van greta: in rechte aanspreken.[1] De grietenijen maakten deel uit van de Friese kwartieren (regio's) Oostergo, Westergo en Zevenwouden.

De Tiende Grietenij van Zevenwouden: Stelingwerf Westeinde

De grietenijen maakten deel uit van de kwartieren (regio's) Oostergo, Westergo en Zevenwouden.

Bij de gemeentewet van 1851 werd de benaming 'grietenij' vervangen door 'gemeente' en 'grietman' door 'burgemeester', zodat in heel Nederland dezelfde naamgeving werd gebruikt.

Zie ookBewerken

Grietman

 
Kaart van Friesland uit 1762 met 30 grietenijen, 314 dorpen en 11 steden.

Grietenijen in Friesland in de 18e eeuwBewerken

Kwartier Grietenij Alternatieve namen Grietmannen
Oostergo Achtkarspelen Lijst
Zevenwouden Aengwirden Ængwirden, Engwirden of Annewaerde Lijst
Westergo Baarderadeel Lijst
Westergo Barradeel Lijst
Oostergo Dantumadeel Lijst
Zevenwouden Doniawerstal Lijst
Oostergo Ferwerderadeel Lijst
Westergo Franekeradeel Lijst
Zevenwouden Gaasterland Lijst
Zevenwouden Haskerland Lijst
Westergo Hemelumer Oldeferd Hemelumer Oldephaert en Noordwolde Lijst
Westergo Hennaarderadeel Lijst
Westergo Het Bildt Lijst
Oostergo Idaarderadeel Lijst
Oostergo Kollumerland en Nieuwkruisland Lijst
Oostergo Leeuwarderadeel Lijst
Zevenwouden Lemsterland Lijst
Westergo Menaldumadeel Lijst
Oostergo Oostdongeradeel Dongeradeel oostzijde der Paesens Lijst
Zevenwouden Ooststellingwerf Stellingwerf-Oosteinde Lijst
Zevenwouden Opsterland Lijst
Oostergo Rauwerderhem Lijst
Zevenwouden Schoterland Lijst
Oostergo Smallingerland Lijst
Oostergo Tietjerksteradeel Lijst
Zevenwouden Utingeradeel Lijst
Oostergo Westdongeradeel Dongeradeel westzijde der Paesens Lijst
Zevenwouden Weststellingwerf Stellingwerf-Westeinde Lijst
Westergo Wonseradeel Lijst
Westergo Wymbritseradeel Wijmbritseradeel Lijst

Op zijn elfendertigstBewerken

Vroeger dacht dat op zijn elfendertigst terugging op de langzame manier waarop de Staten van Friesland, bestaande uit de afgevaardigden van 11 steden en 30 grietenijen, overlegden. Maar de samenstelling van de Friese Staten was anders. De uitdrukking komt uit de weverijwereld.[2]