Hoofdmenu openen

Waaxens (Noardeast-Fryslân)

nederzetting in Noardeast-Fryslân, Nederland
(Doorverwezen vanaf Waaxens (Dongeradeel))

Waaxens (Fries: Waaksens) is een dorp in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland.

Waaxens
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Waaxens Wapen van Waaxens
Details Details
Waaxens (Noardeast-Fryslân) (Friesland (hoofdbetekenis))
Waaxens (Noardeast-Fryslân)
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Noardeast-Fryslân
Coördinaten 53° 21′ NB, 5° 55′ OL
Algemeen
Inwoners (BAG, 2018) 35[1]
Overig
Postcode 9152
Netnummer 0519
Woonplaatscode 3412
Belangrijke verkeersaders N356
Foto's
Verborgen Kop-hals-rompboerderij in Waaxens
Verborgen Kop-hals-rompboerderij in Waaxens
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Het ligt ten noordwesten van Dokkum, tussen Brantgum en Holwerd. De dunne dorpskern ligt aan beide kanten van de N356.

Waaxens werkt op veel fronten samen de dorpen Brantgum en Foudgum. In 2018 telde het dorp 35 inwoners.

Inhoud

GeschiedenisBewerken

Waaxens is ontstaan op een terp. De bijna vijf en halve meter hoge terp werd enkele eeuwen voor de christelijke jaartelling op een kwelderwal opgeworpen. Door de eeuwen heen is het klein dorp gebleven. Het was in 1768 vermeld als de kleinste dorpen van de grietenij Westdongeradeel.

In de 12e eeuw werd het in een kopie van een document uit 825-842 vermeld als Wacheringe (te lezen als Wachesinge) en in een kopie van 944 als Wasginge. In de 13e eeuw werd het vermeld als Waxinge, in 1453 als Waaxens, in 1491 als Waexens, in 1505 als Waxens en in 1664 als Waexens.

De plaatsnaam zou verwijzen naar een patroniem, in de betekenis; de lieden van de persoon Wachsa.

Tot de gemeentelijke herindeling in 1984 maakte Waaxens deel uit van de toenmalige gemeente Westdongeradeel. Van 1984 tot 2019 lag het in gemeente Dongeradeel, waarna deze opging in de nieuwe gemeente Noardeast-Fryslân.

 
De Sint-Thomaskerk van Waaxens anno 2010

KerkBewerken

De Sint-Thomaskerk van Waaxens dateert uit de 12e eeuw, maar heeft in de 15e eeuw zijn huidige gotische uiterlijk gekregen. Het onderste gedeelte van de zadeldaktoren werd in dezelfde periode ingebouwd. Voor die tijd was de toren onderdeel van een gereduceerd westwerk. De kerk staat op de terp.

StateBewerken

 
Wapensteen in het poortgebouw van de voormalige Sjucksmastate

Van de Sjucksmastate is het poortgebouw bewaard gebleven. Het werd gebouwd in 1616. In de voorgevel bevindt zich een steen gedateerd 1668 met de familiewapens van Van Harinxma en Van Bothnia, ter herinnering aan de vroegere bewoners Ernst van Harinxma (ca. 1562-1631) en Tietke van Botnia (1585-1610).[2]

CultuurBewerken

Het dorp Brantgum heeft een eigen dorpshuis, De Terpring die er ook voor Waaxens is en ook wel voor Foudgum. Brantgum kent verder jaarlijks een openluchtspel, waarmee ook Waaxens is betrokken.

BevolkingsontwikkelingBewerken

1999 2002 2003 2004 2018
39 40 40 35 35

Openbaar vervoerBewerken

Waaxens wordt bediend door vervoersmaatschappij Arriva:

Zie ookBewerken