Hoofdmenu openen

Holwerd (Fries: Holwert) is een dorp in de gemeente Noardeast-Fryslân in de Nederlandse provincie Friesland.

Holwerd
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Holwerd Wapen van Holwerd
Details Details
Holwerd (Friesland (hoofdbetekenis))
Holwerd
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Noardeast-Fryslân
Coördinaten 53° 22′ NB, 5° 54′ OL
Algemeen
Inwoners (2018) 1.590
Overig
Postcode 9151
Netnummer 0519
Belangrijke verkeersaders N356, N357, N358
Foto's
Zicht op Holwerd met toren van de Sint-Willibrorduskerk anno 2010
Zicht op Holwerd met toren van de Sint-Willibrorduskerk anno 2010
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Het ligt ten noordwesten van Dokkum en ten zuiden van de Waddenzee, tussen Blija, Waaxens en Ternaard. De dorpskern ligt ingeklemd tussen de N357, de N356 en de N358. Van de N536 stroomt ook de Holwerdervaart naar het zuiden toe. Er zit ook een kleine aanleghaven aan.

Maar het dorp is vooral bekend wegens de veerdienst naar het waddeneiland Ameland en het wadlopen. Tussen het buitendijkse gebied en het dorp zit er een klein industrieterrein. In 2018 telde het dorp 1590 inwoners. Onder het dorp vallen ook de buurtschappen Kletterbuurt en Drieboerehuizen.

Oude Post- en Telegraafkantoor
De Veerdiensthaven

Inhoud

Beschermd dorpsgezichtBewerken

Een deel van Holwerd is een beschermd dorpsgezicht, een van de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Verder zijn er in het dorp een aantal rijksmonumenten, waar onder het oude post- en telegraafkantoor uit 1810.

GeschiedenisBewerken

Het dorp is ontstaan op een terp die al enkele eeuwen voor de christelijke jaartelling bewoond werd. In de 8e/9e of 10e eeuw eeuw werd zuidwaarts daar aan langgerekte handelsterp op aangesloten. Daarop is de moderne dorp zich ontwikkeld. De Holwerdvaart werd in de 17e eeuw aangelegd.

In de eerste helft van de 11e eeuw werd de plaats vermeld als Holeuurt, in 1399 als tot Hoelwerde en Holwerde, in 1486-1487 als to holwert, in 1500 als jn dat holuerde en in 1505 als Holwerdt.

De plaatsnaam duidt waarschijnlijk op het feit dat het een bewoonde hoogte (uurt->werd) was met een kuil of laagte (hol/hole). Mogelijk duidend hier opdat het in uitholling lag van het land, die al dan niet moerassig was.

Holwerd lag tot de gemeentelijke herindeling van 1984 in de toenmalige gemeente Westdongeradeel. Van 1984 tot 2019 lag het in gemeente Dongeradeel, waarna deze opging in de nieuwe gemeente Noardeast-Fryslân.

MelkpijpleidingBewerken

In Holwerd bevond zich het ontvangststation van de voormalige melkpijpleiding van de verenigde boeren van Ameland, waardoor melk getransporteerd werd van dit eiland naar het vasteland. De leiding wordt niet meer gebruikt voor de transport van melk, maar doet dienst ten behoeve van het glasvezelkabelnet.

KerkenBewerken

Het dorp kent meerdere kerken. De oudste kerk is de Sint-Willibrorduskerk. Deze kerk dateert uit 1175-77. Het was een vervanger van een oudere kerk. Die kerk was op een eigen terp geplaatst. De kerktoren staat los en zou in basis uit de 13e eeuw komen. In de 17e eeuw werd de toren echter opnieuw gebouwd. In 1739 (of 1661) werd de zadeldak van de toren vervangen door een torenspits. Beide gebouwen zijn een rijksmonument.

Op het kerkhof ligt er nog een erehof voor enkele gesneuvelde tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Ook de Doopsgezinde kerk is een rijksmonument. Deze kerk dateert uit 1850, als opvolger van een kerk uit 1692. De voorzijde heeft een Neoclassicistisch voorkomen en is wit gepleisterd. De achterliggende kerk is ongepleisterd en van baksteen opgetrokken.

De gereformeerde kerk uit 1933 werd ontworpen door de architecten P. en R. Offringa. De kerk heeft diens oorspronkelijke bestemming verloren en is verbouwd tot een Waddeninformatiecentrum, De Noordhoren geheten.

MolensBewerken

Bij Holwerd staan een tweetal molens. stellingmolen De Hoop is een stellingmolen uit circa 1713. De achtkante bovenkruier is sinds 1980 weer in gebruik als koren- en pelmolen, nadat in de jaren 50 van twintigste eeuw nog het binnenwerk was verwijderd.

Aan de Holwerdervaart ten zuiden van het dorp staat de Miedenmolen. Het betreft een poldermolen van het typ[e grondzeiler en werd in 1855 gebouwd ter bemaling van de polder Dwergsmear. Sinds 2006 is het aangewezen als reservegemaal in geval van wateroverlast.

SportBewerken

 
Fietselfstedentocht
 
De Foarstrjitte

Het dorp kent de voetbalvereniging VV Holwerd, volleybalvereniging De Roeken, de gymnastiekvereniging Chariëtto en een eigen ijsclub.

WandelrouteBewerken

Ten noorden van het dorp loopt de Europese wandelroute E9, ter plaatse ook North Sea Trail of Friese Kustpad geheten.

CultuurBewerken

Het dorp heeft een eigen dorpshuis, een dorpshuis plus in de voormalige sporthal. In 2014 werd de tot multifunctionele accommodatie verbouwde sporthal De Ynset heropend. In dit gebouw bevinden zich onder meer een sporthal, jeugdhonk, een theaterzaal, diverse vergaderzalen en een peuterspeelzaal en de buitenschoolse opvang.

Het dorp kent verder de muziekverenigingen Cresendo en De Bazuin, het zangkoor Wad'n koor en de toneelvereniging Pro Rege. Jaarlijks vindt in de oktober verder de Nachtkuier plaats.

OnderwijsBewerken

Het dorp kent een tweetal basisscholen, De Tsjelke en de Ploos van Amstelskoalle.

BevolkingsontwikkelingBewerken

1999 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2018
1687 1762 1778 1620 1600 1530 1500 1480 1490 1500 1500 1495 1520 1475 1590

Gegevens zijn ontleend aan het CBS.[1]

 
Het Wad bij Holwerd

Geboren in HolwerdBewerken

Overleden in HolwerdBewerken

Openbaar vervoerBewerken

Per openbaar vervoer zijn er de buslijen:

TreinstationBewerken

Holwerd had van 1901 tot 1 december 1940 het een eigen station aan de voormalige spoorlijn Leeuwarden - Anjum. Het gebouw is na de sluiting behouden maar is meerdere keren verbouwd waardoor het niet echt meer als stationsgebouw is te herkennen.

Externe linkBewerken