Warfstermolen

nederzetting in Noardeast-Fryslân, Nederland

Warfstermolen (Kollumerlands: Warfstermeul; Fries: Warfstermûne) is een streekdorp in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. Het is gelegen ten (noord)oosten van Kollum en ten zuiden van het Lauwersmeer. In 2021 telde het dorp 205 inwoners. Onder het dorp vallen de buurtschappen De Kolk (deels), De Leegte en Halfweg.

Warfstermolen
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Warfstermolen (Friesland)
Warfstermolen
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag van Noardeast-Fryslân Noardeast-Fryslân
Coördinaten 53° 18′ NB, 6° 14′ OL
Algemeen
Inwoners
(2021-01-01)
205[1]
Overig
Postcode 9852
Woonplaatscode 3316
Foto's
Gruytsweg (westelijk deel)
Gruytsweg (westelijk deel)
Centrum; de driesprong tussen de Gruytsweg en De Warf (rechts)
Centrum; de driesprong tussen de Gruytsweg en De Warf (rechts)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

GeschiedenisBewerken

Ontstaan en ontwikkelingBewerken

Warfstermolen is ontstaan aan de omstreeks 1315 aangelegde oude zeedijk, waarschijnlijk nadat in 1529 de nieuwe dijk om het Nieuwkruisland was aangelegd. Het element 'warf' in de plaatsnaam zou duiden op een huis op de dijk waar de dijkvergaderingen werden gehouden. Andere element verwijst naar een molen die dan in de buurt stond.

Deze molen komt in 1574 voor in de bronnen als 'wyntmolen staende op de dyk by de Warff' (volgens de database van verdwenen molens zelfs al in een document van rond 1550). Op de Schotanuskaarten van 1664 en 1718 staat de molen afgebeeld; op de laatste kaart staat de molen op een andere plek, dus mogelijk is deze later verplaatst. Rond 1700 bleken er veel te veel molens in de grietenij Kollumerland te zijn om rendabel te kunnen werken, waarop in 1712 door de Staten van Friesland werd verordineerd dat een aantal molens dienden te verdwijnen, waaronder de Warfstermolen.[2]

De molen was mogelijk gebouwd bij een voor bewoning opgeworpen hoogte (warf), later zou dan het dan verwijzen naar het huis voor de dijkvergaderingen. Rond 1600 heeft de plaats zicht ontwikkeld als een buurtschap van Burum. Later verkreeg het de dorpsstatus. Het dorp ontwikkelde zich in eerste instantie aan voornamelijk de zuidzijde van de oude dijk. tot een tamelijk gesloten lintbebouwing. Bij de straat De Warf kent het een bescheiden dorpsuitbreiding van na de Tweede Wereldoorlog. Ook aan de Gruytsweg is in deze naoorlogse periode nog nieuwe volkshuisvesting gekomen.

Tot 2019 viel Warfstermolen onder de gemeente Kollumerland en Nieuwkruisland waarna deze is opgegaan in de Noardeast-Fryslân.

Voorzieningen en armste dorp van NederlandBewerken

In vroegere tijden bezat het dorp veel voorzieningen, waaronder een bakker, meerdere kruideniers, een melkboer, schilder, slager, smid, timmerman en een dorpscafé (Café Hulst). Met name in de tweede helft van de twintigste eeuw verdwenen de meeste voorzieningen. Het heeft anno 2019 nog maar weinig voorzieningen. Het dorpscafé werd in 1994 wegens sluiting vervangen door het dorpshuis 'De Warf'.

Het dorp werd in 1997 door het SCP genoemd als het armste dorp van Nederland.[3]

 
Gruytsweg (oostelijk deel)
 
Gruytsweg gezien vanaf de driesprong

BevolkingsontwikkelingBewerken

Demografische ontwikkeling tussen 1869 en 2019
 Data afkomstig van volkstellingen.nl
 Data afkomstig van het CBS

OnderwijsBewerken

Het dorp heeft een eigen basisschool gehad. De school moest in 1991 gesloten worden.[4] In de buurtschap Halfweg stond tot 1984 ook nog een hervormde lagere school. Deze is na de sluiting een woonhuis geworden.

SportBewerken

Het dorp heeft een eigen voetbalvereniging VV de Lauwers, die veel spelers kent vanuit de omliggende dorpen. De voetbalclub speelt op het in 1962 opgerichte sportcomplex het sportcomplex 't Meertenust in de buurtschap Halfweg.

Het dorp kende tot 2020 ook de korfbalvereniging De Lauwers. Deze vereniging was onderdeel van SV de Lauwers, die in 1955 was opgericht als overkoepelde sportvereniging. Deze omvatte de drie verenigde sportverenigingen van het dorp, de voetbalclub, de korfbalvereniging en de volleybalvereniging, die laatste moest eerder al worden opgeheven wegens te weinig leden.

Zie de categorie Warfstermolen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.