Hoofdmenu openen

Reitsum

nederzetting in Noardeast-Fryslân, Nederland

Reitsum is een dorp in de gemeente Noardeast-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland.

Reitsum
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Reitsum (Friesland (hoofdbetekenis))
Reitsum
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Noardeast-Fryslân
Coördinaten 53° 19′ NB, 5° 53′ OL
Algemeen
Inwoners (BAG, 2018) 130[1]
Overig
Postcode 9175
Woonplaatscode 3209
Foto's
Het Friese dorp Reitsum.JPG
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Het ligt ten westen van Dokkum, tussen Lichtaard en Genum. De dorpskern ligt aan beide kanten van de Flieterpsterdyk en maakt deel uit van de Vlieterpen. De andere dorpen ervan zijn Lichtaard, Genum en Janum. In 2018 telde het dorp Reitsum 130 inwoners en vormt het centrumdorp van de vier dorpen.

GeschiedenisBewerken

Het dorp is ontstaan op een terp die al enkele eeuwen voor de christelijk jaartelling werd bewoond.

De oudste vermelding is vermoedelijk in de 9e eeuw toen het in circa 822-25 als in Richeim werd vermeld, zoals vermeld in de 12e eeuw in een kopie. In een kopie van een document uit 944 werd het vermeld als Reishem. In 1314 werd het vermeld als Reisim, in 1465 als to Reysem en in 1511 als Reysim en Resum.

De plaatsnaam zou duidt waarschijnlijk op dat het een woonplaats (heem/um) is van of bewoond door de persoon Ric, Ritse of Reitse. Anderen denken aan het Oudfries rikja, in plaats van direct de persoonsnaam dat machtig betekent. De twee zijn sowieso etymologisch gezien identiek in de betekenis. De oudste duiding heim, is het Hoogduits van heem/um van de schrijver die de plaatsen in het Duitse klooster Fulda optekende.

Tot 2019 viel Reitsum onder de toenmalige gemeente Ferwerderadeel. Reitsum was vroeger het kleinste dorp in de toenmalige gemeente Ferwerderadeel. De andere Vlieterpen waren weliswaar niet veel groter, maar Reitsum bleef toch achterop, met een tiental inwoners minder. Het inwonertal schommelde lange tijd tussen de 60 en de 70.

Reitsum was een klein dorp met een kerk en een pastorie, waar wat boerderijen omheen lagen. Bij de volkstelling van 1830 werd er ook nog een timmerman en een schoenmaker geregistreerd. Reitsum heeft nog lang een eigen timmerman gehad.

KerkenBewerken

Het dorp kent de Hervormde kerk die dateert uit 1738. Deze driezijdig gesloten zaalkerk kreeg in 1874 een geveltoren en in 1881 een noordelijke aanbouw. Voor de Reformatie werd Reitsum bediend door het klooster Mariëngaarde bij Hallum.

Bij de uitbreiding van het dorp is aan de noordzijde van de kerk een stuk aangebouwd. Dit had ook te maken met het feit dat de preken van dominee J.J.A. Ploos van Amstel nogal wat toehoorders trokken. Reitsum is wellicht ook de enige plaats met een slot op de preekstoel. Dat is er tijdens de Doleantie (1886) opgezet.

Ploos van Amstel was een Friese voorman van de Doleantie. Hij preekte rustig door, hoewel de dominees van de ring Holwerd was opgedragen om op zondag in Reitsum te preken. Het gebeurde dan wel dat Ploos al op de preekstoel stond als de ringdominee arriveerde. Om dit te voorkomen werd een slot op de preekstoel gezet. De ringdominee had de sleutel bij zich.

In 1888 maakte de kerkeraad een eerder genomen besluit om uit de Hervormde kerk te treden openbaar. Het besluit had de instemming van de gehele kerkelijke gemeente, op twee huishoudingen na.

Het dorp had ook een Gereformeerde kerk, deze dateert uit 1896 maar werd in 1981 gesloten als kerk. Later is het de dorpshuis geworden.

Stania stateBewerken

Tegen Lichtaard aan ligt de boerderij Staniahûs. In de 15e eeuw stond hier de stins Stania State. De Stania's hadden veel invloed. Van een van hen, Abbe Stania, wordt gedacht dat hij grietman van Ferwerderadeel is geweest. Zijn zoon Jeppe trouwde met Margaret Heemstra in Oenkerk. Het paar liet ook daar een Stania State bouwen. In 1544 is het geslacht Stania uitgestorven.

SportBewerken

De jeugdafdeling van de korfbalvereniging ckv NQL speelt op het sportterrein van Reitsum. Verder kent het dorp onder meer de kaatsvereniging Nea Kwea.

CultuurBewerken

Het dorp Reitsum kent het dorpshuis van de Vlieterpen, de Fjouwer geheten. Ook veel van de andere verenigingen zijn er voor de vier dorpen, zoals de toneelvereniging blau moandei en zangvereniging God is mijn lied.

OnderwijsBewerken

In het dorp Reitsum staat de basisschool van de Vlieterpen, De Flieterpen, een fusie school van 1956. Tot eind 19e eeuw hadden Genum en Lichtaard een eigen school.

Geboren in ReitsumBewerken

Zie ookBewerken