Lingewaard

gemeente in Gelderland, Nederland
Zie artikel Dit artikel gaat over een gemeente in het midden van Gelderland. Niet te verwarren met de voormalige Gelderse gemeente Lingewaal in het westen van de provincie.

Lingewaard is een gemeente in het oosten van Nederland, in de provincie Gelderland. Het is een van de zeven gemeenten die samen de landstreek de Betuwe vormen. Binnen de Betuwe maakt Lingewaard deel uit van de Over-Betuwe. Lingewaard heeft 46.475 inwoners (1 januari 2019).

Lingewaard
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Lingewaard Wapen van de gemeente Lingewaard
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Lingewaard (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Vlag Gelderland Gelderland
Coördinaten 51° 54′ NB, 5° 54′ OL
Algemeen
Oppervlakte 69,14 km²
- land 62,00 km²
- water 7,14 km²
Inwoners (1 januari 2019) 46.475?
(750 inw./km²)
Bestuurscentrum Bemmel
Belangrijke verkeersaders A15 A325 N325
Politiek
Burgemeester (lijst) Josan Meijers (PvdA, wnd.)
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 36.000 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (01-01-2019[1]) € 258.000
WW-uitkeringen (2014) 45 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 6680-6681, 6684-6687, 6690-6691, 6851-6852
Netnummer(s) 026, 0481
CBS-code 1705
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10744
Website www.lingewaard.nl
Bevolkingspiramide (2008)
Bevolkingspiramide van de gemeente Lingewaard
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische kaart van Lingewaard

Lingewaard ligt in het oosten van het Gelderse rivierengebied. De gemeente is gesitueerd in het stroomgebied van de Waal, Nederrijn en Linge, in het laagland tussen Arnhem en Nijmegen. Aan de zuidkant wordt de gemeente begrensd door de Waal, en aan de oostzijde door de Nederrijn en het Pannerdensch Kanaal. Tot Lingewaard behoort ook nog de Middelwaard: een kleine strook in de uiterwaarden aan de overzijde van de Nederrijn, tegenover de Huissense buurtschap Looveer. Lingewaard grenst aan de gemeenten Arnhem, Westervoort, Duiven, Zevenaar, Berg en Dal, Nijmegen en Overbetuwe.

Lingewaard is aangesloten bij het Gemeenschappelijk Orgaan Arnhem Nijmegen City Region (Regio Arnhem Nijmegen); dit is de voortzetting van de Stadsregio Arnhem-Nijmegen. Van 2009 tot 2014 had Lingewaard een stedenband met het Roemeense Mizil.

KernenBewerken

De gemeente is per 1 januari 2001 ontstaan door een fusie van de voormalige gemeentes Bemmel, Gendt en Huissen. Deze fusiegemeente werd in eerste instantie vernoemd naar de gemeente Bemmel. Op 1 januari 2003 werd de naam van de gemeente gewijzigd naar haar huidige naam: Lingewaard. Gemeente Lingewaard bestaat uit de plaatsen in de onderstaande tabel.

Plaats Inwoners[2]
Huissen 19.414
Bemmel 12.161
Gendt 7.230
Angeren 2.857
Doornenburg 2.759
Haalderen 2.061
Ressen 137
Loo (deels) 6

De dorpen Angeren, Doornenburg, Haalderen en Ressen behoorden voorheen tot de gemeente Bemmel. Het deel van Loo dat tot Lingewaard behoort, de Middelwaard, behoorde voorheen tot de gemeente Huissen. Hulhuizen, dat sinds 1817 bij Gendt hoort, en Doornik, dat onder Bemmel valt, waren eerst aparte dorpen, maar zijn door verwoestingen van de rivier teruggebracht tot enkel buurtschappen.

GemeenteraadBewerken

De gemeenteraad van Lingewaard bestaat uit 29 zetels. De eerste verkiezingen voor de nieuwe gemeenteraad vonden eind 2000 plaats, in verband met de gemeentefusie die in 2001 zou plaatsvinden. Pas in 2006 vond de volgende gemeenteraadsverkiezing plaats. In de onderstaande tabel is de samenstelling te zien van de gemeenteraad van Lingewaard sinds 2001.

Gemeenteraadszetels
Partij 2001 2006 2010 2014 2018
VVD 3 3 3 3 6
SP - - - 4 4
Lokaal Belang Lingewaard 8 5 4 5 4
CDA 8 6 4 4 3
GroenLinks - 1 2 1 3
B06 (was B06/L2000) - - 8 4 3
Lingewaard.NU - - 3 4 3
D66 1 - 3 3 2
PvdA 3 6 2 1 1
Huissen '90 2 2 - - -
B'06 - 3 - - -
Lokaal2000 2 1 - - -
Totaal 27 27 29 29 29

BestuurBewerken

 
Bestuurscentrum Lingewaard in Bemmel

Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 is een college van burgemeester en wethouders gevormd met een coalitie van D66 (weth. Kees Telder), GroenLinks (weth. Bert Frings, opgevolgd door Bart van Eeten in 2011) en de lokale partijen Lingewaard.NU (weth. Theo Janssen) en B06-L2000 (weth. Frans Schut). Dit bestuur kwam in 2011 met een opmerkelijke oplossing voor het tekort op de gemeentelijke begroting: een verhoging van de onroerendezaakbelasting met 50%.[3]

Op 21 juni 2012 kwam er een breuk in de coalitie na een geschil over de komst van de trolleybus.[4] Per 20 september werd een nieuw college gevormd met Kees Telder (D66), Barth van Eeten (GroenLinks) en Louis Dolmans (als onafhankelijk wethouder), met steun uit de raad van CDA, Fractie Reijmers, Lokaal Belang Lingewaard, PvdA en VVD.[5]

 
De Kinkelenburg in Bemmel: een vergader- en trouwlocatie van gemeente Lingewaard

Na de gemeenteraadsverkiezingen in 2014 is een college gevormd met wethouders Johan Sluiter (Lokaal Belang Lingewaard), Theo Peren (CDA), Theo Janssen (Lingewaard.NU) en Helga Witjes (VVD).[6] Het college is na de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 qua samenstelling nagenoeg onveranderd gebleven: alleen heeft Aart Slob de plaats van Theo Peren als wethouder (CDA) ingenomen.

De eerste burgemeester van Lingewaard was Rob Persoon (CDA), van 2001 tot 2006. Hij werd opgevolgd door Paul Peters (CDA), die het ambt van 2006 tot 2007 vervulde. Aansluitend werd Peters opgevolgd door Harry de Vries (CDA). De Vries was burgemeester van Lingewaard van 2007 tot 25 oktober 2012; op die dag diende hij zijn ontslag in, na een vertrouwensbreuk wegens onterechte declaraties.[7] Met ingang van 26 oktober 2012 werd Steven de Vreeze (PVdA) belast met de waarneming van het ambt van burgemeester van de gemeente Lingewaard. In 2013 werd De Vreeze vervangen door Marianne Schuurmans-Wijdeven (VVD); zij werd op 26 september 2013 officieel geïnstalleerd als burgemeester van Lingewaard. Kort nadat de gemeenteraad haar op 16 mei 2019 had voorgedragen voor herbenoeming, kwam het bericht dat zij per 10 juli 2019 als burgemeester van de gemeente Haarlemmermeer zou worden geïnstalleerd. In verband hiermee werd Josan Meijers met ingang van 10 juli 2019 belast met de waarneming van het burgemeesterschap in Lingewaard. Op 7 juli 2020 werd Nelly Kalfs voorgedragen als burgemeester van Lingewaard.[8] Nelly Kalfs is partijloos.

Aangrenzende gemeentenBewerken

   Aangrenzende gemeenten   
    Arnhem   Westervoort
Duiven 
 Overbetuwe      
 Nijmegen   Berg en Dal   Zevenaar 

Natuur en landschapBewerken

 
Boomgaard van bloeiende zoete kersen (Prunus avium), in het buitengebied tussen Haalderen en Bemmel (tijdens de lente)

Fysisch-geografisch gezien ligt Lingewaard volledig in het Betuwse rivierlandschap. Het bevat veelal vruchtbare bodems van rivierafzettingen. Langs de zuid- en oostgrens van Lingewaard komen veel overslaggronden voor (ooivaaggronden); deze bestaan uit sediment van dijkdoorbraken uit het verleden. In Lingewaard liggen naar verhouding zowel binnendijks als buitendijks veel kolken.

Vanuit agrarisch oogpunt gezien speelt de tuinbouw al van oudsher een prominente rol in het Lingewaardse landschap. Er liggen relatief veel boomgaarden en glastuinbouwkassen binnen het grondgebied van de gemeente. Dit is niet toevallig zo, want de bodemtypen die voorkomen in de streek zijn bijzonder goed geschikt voor de tuinbouw; er is een sterk agrogeologisch verband.

Uit de bodems van de Lingewaardse uiterwaarden werd op veel plaatsen grootschalig rivierklei gewonnen ten behoeve van de baksteenindustrie, die na 1850 flink tot bloei kwam in Lingewaard. De hoge schoorstenen van de steenfabrieken zijn op sommige plaatsen nog blijven staan; ze worden beschouwd als industrieel erfgoed. Van de opgebroken delen van de rails voor de locomotieven die het klei vervoerde, zijn op veel plaatsen omheiningen gemaakt voor weilanden en natuurgebieden. Deze omheiningen staan nog steeds op verschillende plekken in het buitendijkse landschap van Lingewaard.

 
Rivierstrand van de Waal in de Gendtse en Haalderse uiterwaarden (onderdeel van de Gelderse Poort). Aan de horizon van dit rivierlandschap zijn twee schoorstenen van oude steenfabrieken zeer goed zichtbaar.

De zuid- en oostkant van Lingewaard zijn onderdeel van het natuurgebied de Gelderse Poort van Staatsbosbeheer. Hieronder vallen onder andere de uiterwaarden van Bemmel, Haalderen, Gendt, Doornenburg, Angeren en Huissen. De Klompenwaard bij Doornenburg is een aanzienlijk, relatief nieuw natuurontwikkelingsgebied van de Gelderse Poort. Dit gebied is na 1995 veranderd van landbouwgebied naar natuurgebied. De riviernatuur in de Lingewaardse uiterwaarden bestaat hoofdzakelijk uit zachthoutooibos, ruigte, grasland en rivierstrand. Er lopen verschillende soorten grote grazers rond door de uiterwaarden, zoals koniks en Rode Geuzen. Zij spelen een belangrijke rol in de landschapsvormende processen, waaronder vooral het creëren van een veelzijdige vegetatiestructuur.

Door het westelijk deel van Lingewaard loopt het landschapspark Park Lingezegen. Hierbij hoort onder andere het Bemmelse Landgoed Doornik. Dit landgoed kent een hoge natuurwaarde en is vooral bekend vanwege de akkerreservaten die er liggen, waarin zeldzame Nederlandse akkerkruiden voorkomen.

Ooibos rondom de Kleine Kolk van Hoogerbrugge: een binnendijkse kolk van de Nederrijn bij Huissen
Koniks tussen bloemrijke ruigten in de Klompenwaard bij Doornenburg (onderdeel van de Gelderse Poort)

MonumentenBewerken

De gemeente kent een aantal monumenten, zie onderstaande doorverwijspagina's:

Bekende personenBewerken

 
Stijn Schaars, voormalig profvoetballer uit Gendt. Schaars was in de periode 2006-2016 international in het Nederlands voetbalelftal.

Bekende personen die in Lingewaard zijn geboren, er wonen of gewoond hebben zijn:

AfbeeldingenBewerken

TriviaBewerken

  • Op 22 augustus 2018 werd een aanslag gepleegd op het gemeentehuis van Lingewaard. Een man reed met een auto met twee gasflessen erin het pand binnen. Een van de flessen ontplofte en zorgde onder andere voor ernstige brand- en roetschade aan het gebouw. De bestuurder kwam om het leven.
  • Het internationale wandelevenement de Nijmeegse Vierdaagse komt op de zogenaamde 'Dag van Elst' door Lingewaard; de route loopt door de plaatsen Bemmel en Huissen. Afhankelijk van de editie kan dit op de eerste of de vierde dag van dit wandelevenement zijn.

Externe linksBewerken