Hoofdmenu openen

Haarlemmermeer

gemeente en polder in Nederland

Haarlemmermeer (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een Nederlandse droogmakerij en gelijknamige gemeente in het zuiden van de Nederlandse provincie Noord-Holland. In de eeuwen voor de droogmaking (1849-1852) was het Haarlemmermeer een enorme watervlakte.

Haarlemmermeer
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Haarlemmermeer Wapen van de gemeente Haarlemmermeer
(Details) (Details)
Map - NL - Municipality code 0394 (2019).svg
Situering
Provincie Vlag Noord-Holland Noord-Holland
COROP-gebied Groot-Amsterdam
Coördinaten 52° 19′ NB, 4° 41′ OL
Algemeen
Oppervlakte 185,29 km²
- land 178,66 km²
- water 6,63 km²
Inwoners (1 januari 2019) 154.223?
(863 inw./km²)
Bestuurscentrum Hoofddorp
Belangrijke verkeersaders A4 A5 A9 A44 N201 N205 N207 N232 N520, Schiphollijn, HSL-Zuid, R-net-lijn 300, 397
Partnerstad Cebu City (Filipijnen)
Politiek
Burgemeester (lijst) M.H.F. Schuurmans-Wijdeven (VVD)
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 39.700 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 248.000
WW-uitkeringen (2014) 35 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 1165 1117-1119, 1160-1161, 1170-1175, 1435-1438, 2060-2061, 2064-2065, 2130-2158, 2165
Netnummer(s) 0172, 020, 023, 0252, 0297, 071
CBS-code 0394
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.haarlemmermeer.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Haarlemmermeer
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Slag op het Haarlemmermeer op 26 mei 1573. Gevecht tussen Hollandse en Spaanse schepen. Op de achtergrond ligt Haarlem. Schilderij gemaakt in 1629 door Hendrik Cornelisz Vroom. Collectie Rijksmuseum Amsterdam.
Het Haarlemmermeer in 1656; schilderij van Jan van Goyen.
Ligging van de Spieringmeer, (oude) Haarlemmermeer en Leidsemeer, op een kaart van A.J. Enschedé (1870), naar de kaart van Symen Fransz. van der Merwen uit 1578.
Kaartje van hoe het Haarlemmermeer zich ontwikkelde volgens Melchior Bolstra.
Nauwkeurige kaart van de Haarlemmer of Leidsemeer, door Melchior Bolstra; 1745.
De gemeente Haarlemmermeer in 1867.
Het Polderhuis te Hoofddorp.
Monumentale boerderij 'De Stad Zaandam' aan de IJweg 1071 te Hoofddorp.

De Haarlemmermeer is omgeven door een ringvaart. In het noordoosten van de gemeente ligt de Luchthaven Schiphol. De gemeente telt 154.223 inwoners (1 januari 2019, bron: CBS). De grootste plaats, Hoofddorp, telt ongeveer 75.000 inwoners.[1]

Inhoud

GeschiedenisBewerken

Van drie meren tot één meerBewerken

In de middeleeuwen, rond de 13e eeuw, kende het gebied tussen de steden Amsterdam, Haarlem en Leiden ten minste drie veenmeren, te weten: het Spieringmeer in het noorden, het (oude) Haarlemmermeer in het midden en het Leidsemeer in het zuiden. Voor delen van deze meren bestonden plaatselijk ook namen als Hellemeer en Oude Meer, maar dat waren delen van de voornoemde meren. Door vervening (met name door Haarlemmers) ten behoeve van de brandstofvoorziening van de groeiende steden en hun bedrijvigheid en als gevolg van golfafslag door slechte of ontbrekende bedijking verdween in de loop der jaren vooral aan de noordelijke en oostelijke oevers steeds meer veenland.

De landengte tussen het Oude Haarlemmermeer en het Spieringmeer werd steeds verder aangetast. Dit wordt treffend geïllustreerd door de ondergang van het ambacht en de parochie Nieuwerkerk, ten zuidoosten van Haarlem. Eerst verdwenen de woonkernen Boesingheliede en Haarlemmerwoude.

In 1457 werd de weg langs het Oude Haarlemmermeer verlegd omdat hij op veel plaatsen afgeslagen was. Tien jaar later moest de kerk van Nieuwerkerk naar het noorden verplaatst worden en werden de parochiegrenzen gewijzigd. De inwoners van Vijfhuizen en Noord-Schalkwijk in het westen van de parochie Nieuwerkerk gingen voortaan in Haarlem naar de kerk omdat de weg naar Nieuwerkerk bij slecht weer te gevaarlijk was. In 1502 stonden nog twee huizen in Nieuwerkerk.

Omstreeks 1477 ontstond bij De Vennip en Beinsdorp een open verbinding tussen het Oude Haarlemmermeer en het Leidsemeer, waarschijnlijk als gevolg van de stormvloed van 27 september 1477 waarbij ook de Spaarndammerdijk doorbrak. In de daaropvolgende decennia verdwenen steeds meer restanten van de landengte tussen de beide meren.

In 1508 werden de laatste restanten van de landbrug die het Oude Haarlemmermeer en het Spieringmeer van elkaar scheidden weggespoeld. Hierbij ging tevens de belangrijkste verbinding over land tussen Haarlem en Amsterdam via Sloten verloren, waarna nog slechts de route via de Spaarndammerdijk overbleef.

Ook de landverbinding die het Haarlemmermeer van het IJ scheidde dreigde verloren te gaan, maar met veel moeite kon in de jaren na 1509 de Spaarndammerdijk hersteld worden, waardoor het Haarlemmermeer uiteindelijk geen deel ging uitmaken van de zeearm met zout water die zich vanaf de Zuiderzee westwaarts via het IJ uitstrekte.

Er was nu een meer ontstaan van Polanen (Halfweg) tot De Kaag. De oude namen van de afzonderlijke meren bleven nog lang in gebruik voor de verschillende delen van het meer, maar daarnaast kwam in de 16e eeuw de naam 'Grote Haarlemmermeer' in zwang. Dit was het grootste meer van Holland, met een oppervlakte van bijna 17 duizend hectare. Vanwege het woeste en landvretende karakter van het meer kreeg het de bijnaam de "Waterwolf".[2]

Niet alleen veel land ging verloren, ook verschillende dorpen, waaronder Nieuwerkerk en Rijk, werden door het water verzwolgen. Van het dorpsgebied van Aalsmeer verdween meer dan de helft, doch de dorpskern van Aalsmeer bleef net buiten de oevers van het meer behouden.

Op 26 mei 1573 vond tijdens het Beleg van Haarlem de slag op het Haarlemmermeer plaats tussen een Spaanse vloot onder leiding van Bossu en een Hollandse vloot onder leiding van Marinus Brandts.

Plannen tot droogmakingBewerken

Al in de 17e eeuw werden, onder andere door Jan Adriaenszoon Leeghwater, plannen gemaakt om het Haarlemmermeer droog te malen. In 1641 publiceerde Leeghwater zijn Haarlemmermeer-boek. Hiervoor zouden circa 200 poldermolens nodig zijn geweest. Tegen deze plannen bestond echter sterke oppositie. Zo wilde Leiden zijn lucratieve visrechten niet kwijt (die het had sinds 1583) en lag Haarlem dwars omdat het fors verdiende aan de scheepvaart; het transportmiddel bij uitstek in het drassige Holland. Daarnaast ontbraken de middelen en was er weinig vertrouwen in de technische haalbaarheid van een droogmakerij op deze schaal.

Eind 1836 hadden twee stormen het water opgejaagd tot de poorten van Amsterdam (in november) en van Leiden (in december), waarna koning Willem I in 1837 besloot dat het meer moest worden drooggemalen. De droogmaking van het Haarlemmermeer moest als groot project ook het na de afscheiding van België geschonden prestige van Holland opvijzelen. Bij Koninklijk Besluit van 1 augustus werd een commissie belast met het maken van een ontwerp voor de droogmaking. Dit ontwerp liet even op zich wachten; pas toen in 1839 Amsterdam en Leiden weer te kampen hadden met overlast kwam er schot in de zaak. Voor het graven van de Ringvaart en de bedijking zette jonkheer Frederik van de Poll in mei 1840 bij Hillegom de eerste spade in de grond. Na acht jaar graven was het meer volledig afgesloten door een ringdijk van 59,5 km lengte en 0,70 tot 1,70 m hoogte.

De droogmakerijBewerken

75 jaar drooglegging van de Haarlemmermeer, Polygoonjournaal 1927

Inmiddels was besloten de droogmaking volledig met stoomkracht te verrichten: een unicum in die tijd, want tot dan werden vooral windmolens gebruikt. De bedoeling was de benodigde machines in Nederland te laten bouwen, maar de laagste Nederlandse inschrijver zat veertig procent boven die uit het buitenland, en zo kreeg een Engels bedrijf de opdracht. In 1845 werd eerst een proefstoomtuig gebouwd, het Gemaal De Leeghwater (bij de Kaag), dat in 1848 begon met het droogmalen. In 1849 werden de andere twee stoomgemalen in gebruik genomen: Gemaal De Cruquius (bij Heemstede) en Gemaal De Lynden (bij Osdorp). De gemalen werden vernoemd naar personen die initiatieven hadden genomen tot droogmaking (Nicolaus Cruquius en Frans Godard baron van Lynden van Hemmen). Uiteindelijk viel het meer op 1 juli 1852 droog.

In de jaren daarna werd het nieuwe land ontgonnen. De grond bracht 8 miljoen gulden op, de kosten van de droogmaking bedroegen 14,5 miljoen. Het verschil werd in de jaren daarna via grondbelasting goedgemaakt. De kopers bestonden vooral uit rijke lieden uit de grote steden, die grond vervolgens aan boeren verpachtten.

De 20 km lange Hoofdvaart verbindt Gemaal De Lynden in het noorden met Gemaal De Leeghwater in het zuiden van de polder.

Gemeente HaarlemmermeerBewerken

Na het droogvallen duurde het nog tot 11 juli 1855 voordat de Haarlemmermeer een gemeente werd. Voordien zijn er plannen geweest om de Haarlemmermeer in twee gemeenten in te delen, waarbij het noordelijke deel bij Noord-Holland zou worden gevoegd en het zuiden bij Zuid-Holland. De eerste burgemeester was Matthijs Samuel Petrus Pabst. Het gemeentehuis stond oorspronkelijk in Heemstede, maar sinds 1867 in Hoofddorp.

In de polder zouden twee dorpen gesticht worden: Kruisdorp (het latere Hoofddorp) en Venneperdorp (het latere Nieuw-Vennep). Kruisdorp ontwikkelde zich al snel tot het belangrijkste dorp van de polder, mede doordat hier het gemeentehuis gebouwd werd. Ook het polderhuis kwam in dit dorp. Later kwamen er meer dorpen, waarvan Badhoevedorp en Zwanenburg de grootste zijn.

Gemaal De Cruquius werd in 1933 buiten gebruik gesteld en is sindsdien een museum. Nabij Aalsmeer verscheen in 1991 Gemaal De Bolstra (vernoemd naar Melchior Bolstra). Nabij Vijfhuizen is in 2001 gemaal Vijfhuizen in werking gesteld. Een jaar na ingebruikname werd het Gemaal Koning Willem I gedoopt. Dit gemaal is een paar kilometer ten oosten van het oude stoomgemaal De Cruquius gelegen. Het gemaal De Lynden werd in 2005 door een nieuwe gemaal ernaast vervangen met een grotere capaciteit, dit mede door de uitbreiding van het verharde oppervlak in de polder, als gevolg van uitbreiding van de (woon)bebouwing en uitbreiding van Schiphol.

Aanvankelijk was Haarlemmermeer een landbouwgemeente. In de 20e eeuw kwam de glastuinbouw op en werd de Luchthaven Schiphol ontwikkeld. Zowel rond Schiphol als Hoofddorp bevinden zich bedrijventerreinen en kantoorparken. Veel internationale bedrijven hebben hier een vestiging. In 2002 werd nabij Vijfhuizen de Floriade gehouden.

Op 1 januari 2019 fuseerden de gemeenten Haarlemmerliede en Spaarnwoude en Haarlemmermeer waardoor de gemeente nu ook buiten de Haarlemmermeerpolder ligt. De gemeente (h)erkent 31 "kernen" (woonplaatsen, dorpen en buurtschappen). De gemeente was, sinds de oprichting, in oppervlakte een van de grootste gemeenten van Nederland. Door fusies van andere gemeenten is die positie minder prominent geworden. Maar sinds het eind van de 20e eeuw wordt Haarlemmermeer, met meer dan 100.000 inwoners ook gerekend tot de grotere gemeenten naar inwonertal.

GeografieBewerken

TopografieBewerken

 

LET OP: Topografisch kaartbeeld van de gemeente Haarlemmermeer, per februari 2018.

Deze laat de gemeente Haarlemmermeer zien van voor de fusie op 1 januari 2019 met de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude.

   Aangrenzende gemeenten   
 Heemstede, Haarlem, Velsen   Zaanstad   Amsterdam 
 Bloemendaal, Hillegom (ZH), Lisse (ZH)     Amstelveen 
 Teylingen (ZH)   Kaag en Braassem (ZH)   Aalsmeer 

De Haarlemmermeerpolder wordt omringd door de Ringvaart. Ongeveer van noordoost naar zuidwest loopt de Hoofdvaart dwars door de polder. De polder wordt drooggehouden door vijf gemalen en wordt doorsneden door een strak patroon van wegen en afwateringskanalen. Ongeveer in de richting noordoost-zuidwest (in het dagelijks spraakgebruik in de polder: "noord-zuid") loopt precies elke twee kilometer een weg en precies in het midden daartussen een kanaal. Dwars daarop, ongeveer in de richting zuidoost-noordwest ("oost-west") loopt om de drie kilometer een weg, met direct naast de weg een kanaal. De oriëntatie van het patroon is gebaseerd op de lijn tussen Fort bij Schiphol en Fort aan de Liede; langs wat nu de Schipholweg is, was ooit een inundatiekade gepland. De kanalen hebben namen die eindigen op "tocht", behalve de Hoofdvaart en de Kruisvaart. In het noorden van de polder is het patroon inmiddels sterk gefragmenteerd door de start- en landingsbanen van Luchthaven Schiphol.

Dorpen en buurtschappenBewerken

 
Ligging van de Luchthaven Schiphol in de Haarlemmermeer
 
De Haarlemmermeer op een oude kaart van het Hoogheemraadschap van Rijnland.

Langs de ringdijk liggen met de klok mee de volgende dorpen en buurtschappen, vaak tegenover een plaats aan de overzijde van de Ringvaart: Lijnden, Badhoevedorp (Sloten), Nieuwe Meer*, Schiphol-Oost** (Amstelveen), Oude Meer, Aalsmeerderbrug (Aalsmeer), Rijsenhout (Aalsmeer), Burgerveen, Leimuiderbrug (Leimuiden), Weteringbrug (Oude Wetering), Vredeburg** (Nieuwe Wetering), Huigsloot**, Buitenkaag (Kaag (dorp)), Lisserbroek (Lisse), Beinsdorp (Hillegom), Zwaanshoek (Bennebroek), Cruquius (Heemstede), Vijfhuizen (Haarlem), Nieuwebrug (Haarlem)* en Zwanenburg (Halfweg).

Binnen de dijk liggen: Boesingheliede, Cruquius-Oost**, Weberbuurt**, Hoofddorp, De Hoek*, Rozenburg, Schiphol, Schiphol-Rijk, Nieuw-Vennep, 't Kabel* en Abbenes.

Na de gemeentelijke herindeling tussen de voormalige gemeente Haarlemmerliede-Spaarnwoude en Haarlemmermeer zijn er na 1 januari 2019 de volgende plaatsen, buiten de Ringvaart, bijgekomen: Halfweg, Haarlemmerliede, Penningsveer, Spaarndam-Oost, Spaarnwoude* en Vinkebrug**.

(Legenda: * : wordt door de gemeente onderscheiden als gebiedsdeel binnen de nabijgelegen plaats; ** : wordt niet officieel door de gemeente als aparte kern erkend.)

De kern Rijk heeft in de jaren vijftig moeten wijken voor Schiphol. Inmiddels is er een bedrijventerrein Schiphol-Rijk in de omgeving hiervan verrezen.

Aantal inwoners per woonkern op 1 januari 2019 (Bron: BRP Haarlemmermeer):

Kern
Hoofddorp 75.597
Nieuw-Vennep 31.550
Badhoevedorp / Nieuwe Meer 12.650
Zwanenburg 7.799
Vijfhuizen / Nieuwebrug 4.784
Rijsenhout 4.239
Lisserbroek 3.458
Spaarndam 3.269
Halfweg 2.563
Zwaanshoek 1.831
Abbenes 1.187
Cruquius 1.039
Beinsdorp 978
Lijnden 831
Aalsmeerderbrug 493
Buitenkaag 454
Weteringbrug 365
Burgerveen 333
Oude Meer 170
Spaarnwoude 160
Boesingheliede 139
Schiphol / Schiphol-Rijk 63
Rozenburg 56
Leimuiderbrug 45

Diverse dorpen hebben namen gekregen naar vroegere geografische locaties die in het verleden zijn verdwenen in het water van het Haarlemmermeer. Voorbeelden zijn: Oude Meer (naar het oorspronkelijke meer), Burgerveen (naar het Groot Burgerveen en Klein Burgerveen), Rijk (naar het verzwolgen dorp), Zwanenburg (naar het nog bestaande Huis Zwanenburg bij Halfweg); Boesingheliede (naar een verzwolgen dorp nabij Nieuwerkerk), Nieuw-Vennep (naar de Vennep, een eiland tussen het Oude Haarlemmermeer en het Leidsemeer), Beinsdorp (naar Beinsdorp, een eiland tussen het Oude Haarlemmermeer en het Leidsemeer), Abbenes (naar het schiereiland ter plaatse). Verzorgingsplaats Den Ruygen Hoek is genoemd naar een veengebied ten westen van Aalsmeer.

Toerisme en bezienswaardighedenBewerken

RecreatieBewerken

Luchthaven Schiphol is een grote toeristische trekpleister. Het Haarlemmermeerse Bos is een bosachtig recreatiegebied waar regelmatig evenementen gehouden worden, zoals jaarlijks Mysteryland en het Concours hippique. In 2002 werd in dit gebied de Floriade gehouden. Zowel in het Haarlemmermeerse Bos als ten zuiden van Hoofddorp bij de wijk Toolenburg is een recreatieplas. Nabij het Haarlemmermeerse Bos bevindt zich ook het Historisch Museum Haarlemmermeer. Voor zakelijke recreatie of golfliefhebbers is er nog de Haarlemmermeersche Golfclub met 3 golfbanen.[3]

MuseaBewerken

Haarlemmermeer heeft de volgende musea binnen de gemeentegrenzen: Historisch Museum Haarlemmermeer, Museum de Cruquius en het CRASH Luchtoorlog- en Verzetsmuseum '40-'45. In 2003 is het nationaal luchtvaartmuseum Aviodome verhuisd van Schiphol naar Lelystad onder de nieuwe naam Aviodrome. Sinds 2005 is Kunstfort bij Vijfhuizen een presentatie-instelling voor beeldende kunst. In april 2018 werd in de voormalige Bolsfabriek in Nieuw-Vennep het Nederlands Transport Museum geopend.

Theater en cultuurBewerken

De gemeente Haarlemmermeer kent op het gebied van theater ook diverse mogelijkheden. Zo zijn in het centrum van Hoofddorp Schouwburg De Meerse, Het Oude Raadhuis en Poppodium Duycker te vinden. Bovendien is er een bioscoop, namelijk Kinepolis CineMeerse, met acht verschillende zalen.[4]

Stelling van AmsterdamBewerken

 
Twee belangrijke onderdelen van de Stelling van Amsterdam in Hoofddorp: de Geniedijk en het Fort bij Hoofddorp vanuit de lucht gezien; 1977.

Dwars door Haarlemmermeer loopt een deel van de Stelling van Amsterdam, die op de werelderfgoedlijst van UNESCO staat. Het Haarlemmermeerse deel van de Stelling bestaat uit: Fort bij Vijfhuizen, Batterij aan de IJweg, Fort bij Hoofddorp, Batterij aan de Sloterweg en Fort bij Aalsmeer. De Geniedijk verbindt de forten en batterijen met elkaar.

ArchitectuurBewerken

 
Molen De Eersteling te Hoofddorp.
 
Brug de Harp over de Hoofdvaart.

Naast het Fort bij Hoofddorp staat de enige nog overgebleven windmolen in de Haarlemmermeer: molen De Eersteling (bouwjaar 1856 en in 1977 verplaatst naar de huidige locatie).

In het bijzijn van koningin Beatrix zijn in 2004 de Calatravabruggen, drie opvallende bruggen van de Spaanse architect Santiago Calatrava, geopend. De bruggen liggen over de Hoofdvaart en zijn genoemd naar snaarinstrumenten: Harp, Citer en Luit. De bruggen liggen respectievelijk in de Noordelijke Randweg in Nieuw-Vennep, de Nieuwe Bennebroekerweg tussen Hoofddorp en Nieuw-Vennep en bij de Maria Tesselschadelaan in Hoofddorp.

MonumentenBewerken

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Sinds 17 juni 2017 bevindt zich nabij Vijfhuizen het Nationaal Monument MH17.

Kunst in de openbare ruimteBewerken

In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:

Verkeer en vervoerBewerken

Autosnelwegen en provinciale wegenBewerken

Autosnelwegen:

  • A4 Amsterdam – Leiden, afritten bij Schiphol-Centrum, Schiphol Vracht, Hoofddorp en Nieuw-Vennep.
  • A44 Knooppunt Burgerveen (A4) – Wassenaar, afritten bij Weteringbrug, Abbenes en Nieuw-Vennep.
  • A5 Knooppunt De Hoek (A4) – Knooppunt Coenplein (A10)
  • A9 Velsen – Amstelveen, afritten bij Boesingheliede, Badhoevedorp, Schiphol-Oost en N205 Hoofddorp Zuid.

Provinciale wegen:

  • N201 (Kruisweg en Weg om de Noord): ... – Heemstede – (N205) – Hoofddorp – (A4) – Aalsmeer – ...
  • N205 (Drie Merenweg): Rottepolderplein – Hoofddorp (N201) – Nieuw Vennep – N207.
  • N207 (Leimuiderweg): Hillegom – (N205) – Nieuw Vennep – (A4) – Leimuiden – ...
  • N232 (Schipholweg): Haarlem – (N205) – Boesingheliede – (A9) – Badhoevedorp – Amstelveen – ...
  • N520 (Hoofdweg-Oostzijde): Lijnden – (N232) – (N201) – Hoofddorp – Nieuw Vennep – (N207) – Abbenes – (A44) – Buitenkaag.

Openbaar vervoerBewerken

SpoorwegenBewerken

 
Het Station Hoofddorp; circa 1912.

In 1912 werden de eerste twee lijnen van de Haarlemmermeerspoorlijnen geopend. De treinen op de lijn Hoofddorp – Leiden (via Roelofarendsveen) stopten in Haarlemmermeer bij de stations: Hoofddorp, Bennebroekerweg, Venneperweg, Nieuw-Vennep, Sloterweg Zuid en Leimuiden. Op de lijn AalsmeerHaarlem waren in Haarlemmermeer de volgende stations: Aalsmeerderweg, Sloterweg Noord, Hoofddorp, IJweg en Vijfhuizen. Per 1 januari 1936 werden beide lijnen gesloten en vervolgens opgebroken.

Het gedeelte Aalsmeer – Hoofddorp bleef nog tot 9 juni 1943 open voor goederenverkeer. Nadien werd een zijlijn aangelegd vanaf de halte Aalsmeerderweg naar het vliegveld Schiphol (het tegenwoordige Schiphol-Oost), dat voor militaire doeleinden werd gebruikt.[5] Na het bombardement op 13 december 1943 was het vliegveld echter onbruikbaar geworden. In de hongerwinter werd het spoor door de bevolking gesloopt voor brandhout, vervolgens is deze zijlijn opgebroken. Het gedeelte van Aalsmeer tot de halte Sloterweg Noord werd voor goederenvervoer gesloten op 15 december 1953 (vanwege de in slechte staat verkerende brug over de Ringvaart) en vervolgens opgebroken. Het uit 1912 daterende stationsgebouw van Hoofddorp is nog aanwezig. Ook het station van Vijfhuizen bestaat nog. Ook bestaan er nog enkele haltegebouwen

Vanaf 1978 rijdt er opnieuw een trein door Haarlemmermeer: op 20 december van dat jaar werd het eerste deel van de Schiphollijn geopend, tussen Schiphol en station Amsterdam RAI. In 1981 werd de Schiphollijn in Haarlemmermeer doorgetrokken naar Leiden, langs Hoofddorp en Nieuw-Vennep. Sindsdien heeft Haarlemmermeer drie spoorwegstations: Schiphol Airport, Hoofddorp en Nieuw Vennep. In 2000 kwam de spoorverdubbeling tussen Amsterdam-Riekerpolder, Schiphol en Hoofddorp gereed.

Met Schiphol heeft Haarlemmermeer bovendien sinds 2009 een station aan de HSL-Zuid. Tussen Amsterdam en Hoofddorp volgt de HSL-Zuid het klassieke spoor, tussen Hoofddorp en Nieuw-Vennep heeft deze een eigen spoor parallel daaraan, en vanaf Nieuw-Vennep buigt de lijn zuidwaarts af en loopt langs Roelofarendsveen verder naar Rotterdam.

In december 2012 is net buiten de Haarlemmermeerpolder het nieuwe station Halfweg-Zwanenburg aan de Oude Lijn geopend. Dit station ligt in Halfweg (gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude), sinds de fusie met deze gemeente ligt het station sinds 1 januari 2019 binnen de gemeente Haarlemmermeer.

BusBewerken

 
Vroegere Bus van de Zuidtangent op de halte Beukenhorst te Hoofddorp
 
Luchthaven Schiphol.
 
TransPort Building - Kantoren van Martinair en Transavia, Schiphol-Oost

Streekbusdiensten werden in Haarlemmermeer tot 1936 verzorgd door Van Kalmthout en Van Niel te Hoofddorp, dat als garagebedrijf nog steeds bestaat. Daarna door Maarse & Kroon totdat het in 1973 opging in Centraal Nederland. In 1994 werd het vervoer vanwege een ruil van concessiegebieden overgenomen door NZH, dat later opging in Connexxion. Sinds de jaren tachtig heeft Hoofddorp stadsbuslijnen. Daarnaast verzorgt het GVB Amsterdam een aantal lijnen van Amsterdam naar Schiphol.

Sinds 2002 rijdt door Haarlemmermeer de Zuidtangent, een snelle busverbinding van Haarlem naar Amsterdam-Zuidoost. Eind 2007 is daar een lijn van Nieuw-Vennep naar station Amsterdam Zuid bijgekomen. Eind 2011 werd de Zuidtangent onderdeel van R-net. In Haarlemmermeer heeft de Zuidtangent een eigen busbaan, alleen bij Schiphol volgt hij deels de gewone weg. Tussen Hoofddorp en Schiphol is een aparte tunnel gebouwd voor deze verbinding. De lijn heeft één halte in Vijfhuizen, tien in Hoofddorp, vier in Nieuw-Vennep en vier op Schiphol.

VaarwegenBewerken

De Ringvaart rond de Haarlemmermeerpolder is een belangrijke vaarweg, zowel voor beroeps- als pleziervaart. Het deel tussen Oude Wetering en de Nieuwe Meer, en het deel tussen Oude Wetering en het Spaarne, zijn deel van respectievelijk de oostelijke en westelijke variant van de Staande Mastroute.

De vaarten en tochten in de gemeente zelf hadden oorspronkelijk geen voor de scheepvaart bruikbare verbinding met de wateren daarbuiten, wat betekende dat goederen bij de ringdijk moesten worden overgeladen. In 1895 kwam er wel zo'n verbinding: een schutsluis bij het Fort bij Aalsmeer, die de Ringvaart verbond met het Voorkanaal van de Geniedijk. Vanwege het grote verval werd dit een dubbele sluis. De verbinding betekende een impuls voor de handel. In de jaren vijftig is de sluis gesloten voor scheepvaart, en in 1966 werd de brug in de ringdijk vervangen door een dam met duiker. De vaarten en tochten worden tegenwoordig praktisch niet meer voor scheepvaart gebruikt.

VliegverkeerBewerken

Via Schiphol heeft Haarlemmermeer vliegverbindingen met een groot deel van de wereld.

EconomieBewerken

Met de Luchthaven Schiphol binnen de gemeentegrenzen vormt Haarlemmermeer een sterke motor voor de (regionale) economie. Daarnaast zijn er grotere en kleinere bedrijventerreinen in Haarlemmermeer gevestigd, zoals bedrijvenpark De President nabij Hoofddorp en industrieterrein De Liede.

PolitiekBewerken

In onderstaande tabel staan de resultaten van de gemeenteraadsverkiezingen vanaf 1986. De laatste verkiezingen waren op 21 november 2018. Zowel na de verkiezingen in 2006, de verkiezingen van 2010 als die van 2014 waren er verschuivingen en afsplitsingen, waardoor de onderstaande tabel geen getrouw beeld geeft van de samenstelling van de gemeenteraad tussen de verkiezingen tussen die jaren. Tot op heden zijn er geen afsplitsingen in de huidige gemeenteraad.

Verkiezingsuitslagen gemeenteraad van Haarlemmermeer sinds 1986
Partij 1986 1990 1994 1998 2002 2006 2010 2014 2018
VVD 12 9 9 12 9 10 10 7 7
HAP 1 1 2 3 11 4 4 6 7
D66 2 5 5 2 1 1 5 6 3
CDA 12 11 8 7 8 7 5 5 5
Forza! - - - - - - 3 4 5
PvdA 8 5 5 6 4 8 4 4 3
GroenLinks 1 4 4 5 5 4 4 3 4
ChristenUnie / SGP1 1 1 1 2 1 2 1 1 2
Een Haarlemmermeer - - - - - - - 1 1
SRH - - - - - - 1 1 1
CDVP - - - - - - - 1 -
SP - - - - - 3 - - -
Trots op Nederland - - - - - - 2 - -
Nieuw Groen '90 - 1 3 2 - - - - -
Centrum Democraten - - 2 - - - - - -
Gezond Haarlemmermeer - - - - - - - - 1
Totaal 37 37 39 39 39 39 39 39 39

1Gemeenschappelijke lijst van CU en SGP. Vóór 2002 van SGP, GPV en RPF. In 1990 zonder RPF, in 1994 zonder SGP.

 
Raadzaal van de gemeente Haarlemmermeer

Het college bestaat in 2019 uit VVD, HAP, CDA en PvdA.

Op 30 juni 2016 stemde de gemeenteraad unaniem voor om per 1 januari 2019 te fuseren met de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude. De naam Haarlemmermeer zal echter blijven bestaan.

Haarlemmermeer maakte van 2006 tot en met 2016 deel uit van de Stadsregio Amsterdam (tot en met 2014 was dit een plusregio). Sinds 1 januari 2017 is dit verband verder gegaan als Vervoerregio Amsterdam.

BurgemeesterBewerken

Voormalig burgemeester Fons Hertog, bood op 21 september 2006 zijn ontslag aan naar aanleiding van een rapport over de Schipholbrand. Tussentijds trad Tineke Netelenbos op als waarnemend burgemeester.

Hertog werd in 2007 opgevolgd door Theo Weterings. Weterings is met ingang van 28 november 2017 benoemd tot burgemeester van Tilburg. Met ingang van diezelfde datum is Onno Hoes benoemd tot waarnemend burgemeester van Haarlemmermeer.[6]

Op 3 juni 2019 werd Marianne Schuurmans-Wijdeven door de gemeenteraad voorgedragen als nieuwe burgemeester van Haarlemmermeer.[7] Zij is sinds 10 juli 2019 burgemeester van Haarlemmermeer.[8]

SportBewerken

In de gemeente Haarlemmermeer liggen dertien verschillende voetbalclubs. Drie in Hoofddorp (sv Hoofddorp, sv Overbos en vv UNO), twee in Nieuw-Vennep (VVC en DIOS), twee in Badhoevedorp (rksv Pancratius en sc Badhoevedorp), een in Zwanenburg (vv Zwanenburg), een in Rijsenhout (SCW), een in Vijfhuizen (DSOV), een in Lisserbroek (vv Kagia), een in Abbenes (Abbenes) en een in Weteringbrug (SVOW). In Lisserbroek is heeft de IJs&Skeelerclub Lisserbroek een 333 meter wedstrijd skeelerbaan.

In Hoofddorp zijn het multifunctionele Sportcomplex Koning Willem-Alexander en het honkbalstadion van de Pioniers gelegen. Beide accommodaties zijn al gebruikt voor evenementen op internationaal niveau.

OnderwijsBewerken

  Zie Lijst van onderwijsinstellingen in Haarlemmermeer voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

GeborenBewerken

StedenbandenBewerken

LiteratuurBewerken

  • De Meer van Weleer. Auteur Jos van Andel. Uitgave: Europese Bibliotheek-Zaltbommel, 1996. ISBN 90-288-6309-5
  • Haarlemmermeer 1852-2002. 150 jaar wonen en werken. Auteur: Cor Lücke. Uitgeverij René de Milliano, Alkmaar, 2002. ISBN 90-72810-35-X
  • Vissen in veenmeren. De sluisvisserij op aal tussen Haarlem en Amsterdam en de ecologisch transformatie in Rijnland 1440-1530. Auteur: Petra J.E.M. van Dam. Uitgeverij Verloren, Hilversum, 1998. ISBN 90-70403-42-0
  • Waterstaat in stedenland. Het hoogheemraadschap van Rijnland voor 1857. Auteurs: Milja van Tielhof en Petra J.E.M. van Dam. Uitgeverij Matrijs, Utrecht, 2006. ISBN 90-5345-299-0

ReferentiesBewerken

  1. Door de fusie op 1 januari 2019 van gemeente Haarlemmermeer met Haarlemmerliede en Spaarnwoude toont het CBS nog niet het actuele inwonersaantal.
  2. Drie meren worden één Haarlemmermeer - 1477-1508, Canon van Rijnland
  3. Haarlemmermeersche Golfclub. Geraadpleegd op 29 juni 2018.
  4. Haarlemmermeer bezienswaardigheden reiziger365.nl. Geraadpleegd op 16 juli 2018.
  5. De eerste Schiphollijn - www.haarlemmermeerspoor.nl
  6. Hoes benoemd tot waarnemend burgemeester Haarlemmermeer, persbericht Gemeente Haarlemmermeer, 16 november 2017
  7. Marianne Schuurmans voorgedragen als burgemeester Gemeente Haarlemmermeer, 3 juni 2019
  8. Benoeming burgemeester Haarlemmermeer Nieuwsbericht Rijksoverheid d.d. 5 juli 2019
  9. Vriendschapsband gemeente Haarlemmermeer
  10. College Haarlemmermeer wil stoppen met stedenband Hódmezövásárhely Haarlems Dagblad, 19 februari 2014

Externe linksBewerken