Hoofdmenu openen

Wikipedia β

De Vierdaagse Nijmegen, officieel de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen, is een vierdaags wandelevenement dat sinds 1909 ieder jaar wordt gehouden en start op de derde dinsdag van juli. Het is de grootste meerdaagse wandelprestatietocht ter wereld en staat inmiddels ook bekend als the Walk of the World. Elk jaar doen er deelnemers uit circa zeventig landen mee, onder wie een groot aantal militairen.

Nijmeegse Vierdaagse
Vierdaagse 2016 Ger Loeffen.jpg
Algemene informatie
Organisatie Stichting Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen
Plaats Regio Nijmegen
Lengte 30, 40, 50 km
In 2016 ook 55 km
Duur 4 dagen
Frequentie jaarlijks
Bijzonderheden grootste wandelevenement ter wereld
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Sport
Enige van de 41 deelnemers voor hotel Noble tijdens de 2e Vierdaagse. – F42250 – KNBLO.jpg
Enkele deelnemers tijdens de tweede vierdaagse van 1910 voor Hotel Noble in Arnhem
Flag of the International Four Days Marches Nijmegen.svg
Traditionele vlag van de Nijmeegse Vierdaagse
Polygoonjournaal over de eerste dag van de Vierdaagse in 1955
Vierdaagse van 1952

De Vierdaagse kent drie verplichte afstanden: 30, 40 en 50 kilometer. In de week dat de Vierdaagse Nijmegen wordt gehouden worden in de binnenstad van Nijmegen ook de Vierdaagsefeesten (voorheen Nijmeegse Zomerfeesten) gehouden. In de diverse doorkomstgemeenten van de Vierdaagse Nijmegen worden ook festiviteiten georganiseerd. Vele honderdduizenden supporters van de Vierdaagse zijn de hele Vierdaagseweek in de regio aanwezig.

Gebouw en terreinen van De Vereeniging aan het Keizer Karelplein in Nijmegen zijn langjarig start- en finishplaats en onderkomen van de organisatie geweest. Inmiddels is dat verplaatst naar de nabijgelegen Wedren, waar met tijdelijke voorzieningen veel meer ruimte is gecreëerd ook in het aangrenzende Julianapark. Gestart wordt in afstandsblokken 's ochtends vanaf 04.00u en de uiterlijke finishtijd is de eerste drie dagen uiterlijk 17.00u en op vrijdag 18.00u. Militaire deelnemers starten en melden af op Heumensoord.

Het evenement werd sinds 1928 traditioneel geopend met een vlaggenparade; sinds 1951 werd deze kleurrijke deelnemersontvangst in Stadion De Goffert in Nijmegen gehouden. In 2011 werd de vlaggenparade voor de laatste keer gehouden vanwege de teruglopende belangstelling.[1] In 2016 keerde de vlaggenparade terug ter gelegenheid van de 100ste Vierdaagse - niet in het Gofferstadion, maar door de straten van Nijmegen.[2]

Inhoud

OrganisatieBewerken

De Vierdaagse wordt georganiseerd door Stichting DE 4DAAGSE, met steun van de Koninklijke Wandel Bond Nederland (KWBN), Defensie en de gemeente Nijmegen.

Aan het hoofd van de organisatie, die grotendeels uit vrijwilligers bestaat, staat traditioneel iemand met een militaire achtergrond. Deze wordt ook wel de "marsleider" genoemd, hoewel hij zelf niet meeloopt.

ProgrammaBewerken

De Vierdaagse kent iedere dag een andere route door het Gelderse, Brabantse of het Limburgse land, in de wijde omgeving van de stad Nijmegen. Elke wandeldag staat een andere plaats in de omgeving van Nijmegen centraal.

Dag van ElstBewerken

De eerste dag van de Vierdaagse gaat door de Betuwe, ten noorden van Nijmegen, via Elst en Arnhem. Hierbij lopen de wandelaars zowel in het begin als aan het eind van de dag over de Waalbrug.

Tot en met 2016 werd deze route in de tegenovergestelde route gelopen. Traditioneel was de laatste deel van het parcours, de dijk tusen Oosterhout en Lent, een zwaar stuk. Hier zag men in de verte de spoorbrug en later de Waalbrug al liggen, terwijl men nog ruim een uur (militairen twee uur) moest lopen. Dit deel van het parcours heeft in 2006 de meeste problemen veroorzaakt. Mogelijke oorzaken van deze problemen waren: het afleggen van dit traject op het heetst van de dag terwijl men al vermoeid is (laatste deel van de route), het grote aantal mensen waardoor de wandelsnelheid daalt en ook het ontbreken van voldoende mogelijkheden om op een verantwoorde manier (niet op relatief koude grond) te rusten. Ook werd de aanrijtijd van hulpdiensten steeds langer in verband met stadsuitbreidingen.

Plaatsen van de Dag van Elst (t/m 2016)
Met afstanden naar de plaats in km
Plaatsen van de Dag van Elst (vanaf 2017)
Met afstanden naar de plaats in km
Plaats 30km 40km 50km Plaats 30km 40km 50km
Civiel Militair Civiel Militair
Lent
(1e doorkomst)
4 4 9 4 Lent
(1e doorkomst)
2 3
Bemmel - 9 14 9 Oosterhout 7 7
Huissen - - - 21 Slijk-Ewijk 10 11
Arnhem (Elden) - - - 29 Valburg 15 15
Elst 14 21 20 35 Elst 19 19
Valburg 18 25 24 39 Arnhem (Elden) 25
Slijk-Ewijk 23 30 29 44 Huissen 33
Oosterhout 26 33 32 47 Bemmel 44
Lent
(2e doorkomst)
31 38 37 52 Lent
(2e doorkomst)
29 49
Nijmegen
(Wedren)
33 40 39 52,4 Nijmegen
(Wedren)
33 51,8
Heumensoord - - 44 - Heumensoord

Dag van Wijchen/ Roze WoensdagBewerken

Tijdens de tweede dag worden Wijchen en Beuningen bezocht. Deze plaatsen liggen ten westen van Nijmegen. Op deze dag vallen de meeste mensen uit (veelal de ongetrainden). Tot en met 2005 liep de route via de In de Betouwstraat en de Van Welderenstraat, waar o.a. Villa Lila, het COC en homo-uitgaansgelegenheden zijn gevestigd en deze dag de naam Roze Woensdag kreeg. Uiteindelijk ontstond daar een groot volksfeest, waarbij lopers in het gedrang kwamen. 'Snelheden' van een paar meter per minuut waren het gevolg. In 2005 kostte het in de drukste periode een uur om deze twee straten door te 'lopen'. Onder normale omstandigheden wordt dit in tien minuten gelopen. Vanaf 2006 gaat de route daarom via de Waalkade.

Net als op de eerste dag moeten de militaire deelnemers die de mars vanaf Heumensoord lopen, nog een kilometer of vijf (ongeveer een uur gaans) afleggen nadat de civiele lopers op de 30, 40 en de 50 km gefinisht zijn. Dit laatste stuk, waarvan de Heyendaalseweg het grootste deel is, met nauwelijks of geen publiek, is slechts voor weinig militairen reden tot vreugde.

Plaatsen van de Dag van Wijchen
Met afstanden naar de plaats in km
Plaats 30km 40km 50km
Civiel Militair
Alverna 13 13 11 13
Balgoij - - - 19
Niftrik - - - 26
Wijchen 14 22 16 31
Woezik 16 24 18 33
Beuningen 21 29 23 38
Weurt 27 33 25 42
Nijmegen
(Wedren)
33 39 30 48
Heumensoord - - 35 -

Dag van GroesbeekBewerken

Op de derde dag is de marsroute heuvelachtig met als toppunt de beruchte Zevenheuvelenweg. De route loopt deze dag ten zuiden van Nijmegen aan de oostzijde van de Maas. Via Mook en Milsbeek wordt de klim ingezet naar Groesbeek. De 50 kilometerlopers en de militairen maken bij Milsbeek een extra lus waarbij eerstgenoemden ook Gennep en Ottersum aan doen. Van Groesbeek gaat de route via de Zevenheuvelenweg naar Berg en Dal en vandaar terug naar Nijmegen. Halverwege de Zevenheuvelenweg stoppen de 'mannen in uniform' bij de Canadese militaire begraafplaats om een eerbetoon te brengen aan de gesneuvelde militairen in de Tweede Wereldoorlog.

Plaatsen van de Dag van Groesbeek
Met afstanden naar de plaats in km
Plaats 30km 40km 50km
Civiel Militair
Malden 10 10 9 10
Molenhoek 13 13 12 13
Mook 14 14 13 14
Middelaar - 18 17 18
Plasmolen - 19 18 19
Milsbeek - 21 20 21
Gennep - - - 26
Ottersum - - - 28
Breedeweg - 26 25 39
Groesbeek 20 29 28 41
Berg en Dal 25 34 33 47
Nijmegen
(Wedren)
30 39 - 51
Heumensoord - - 40 -

Dag van CuijkBewerken

 
De intocht van de vierdaagse in 1997

De route van de vierde en laatste dag van de Vierdaagse is wederom ten zuiden van Nijmegen, alleen wordt nu de zuid- en westzijde van de Maas bezocht. Tot Overasselt lopen de meeste parcoursen gelijk op. Soldaten slaan vlak voor Overasselt af naar Grave (via de Graafsebrug), de 50km slaat in Overasselt af, ook naar Grave. De 40-km-wandelaars lopen via Overasselt naar de Maasbrug van de A73 bij Heumen en komen dan in het kleine dorp Linden. Dit dorpje wordt ieder jaar voor de wandelaars versierd aan de hand van een bepaald thema. Voor de soldaten en de 50-km-wandelaars gaat het na Grave en Gassel verder via Beers, waar de 40-km-wandelaars, de soldaten en de 50-km-wandelaars elkaar even ontmoeten. Na Beers is het rechtstreeks naar Cuijk, behalve voor de 50km, die de laatste lus via Vianen maakt. In Cuijk steken de wandelaars de Maas over via een pontonbrug, traditioneel aangelegd door de Genie. Wanneer de wandelaars ten laatste male Nijmegen binnen komen over de St. Annastraat, welke voor de Vierdaagse is omgedoopt tot de Via Gladiola, omdat de toeschouwers de wandelaars traditioneel gladiolen geven, worden de volhouders onthaald door een grote schare toeschouwers en wachtende vrienden en familie. Alle ontberingen en pijnen 'verdwijnen' en bij de Wedren ontvangt men het felbegeerde 'Vierdaagse-kruisje' als reglementair aan alle voorwaarden is voldaan. De finishtijd mag nu een uur later zijn dan op andere dagen.

Plaatsen van de Dag van Cuijk
Met afstanden naar de plaats in km
Plaats 30km 40km 50km
Civiel Militair
Overasselt 14 14 - 14
Heumen 20 - - -
Linden - 20 - -
Nederasselt - - 14 18
Grave - - 17 21
Gassel - - 21 25
Beers - 24 26 30
Vianen - - - 33
Cuijk - 27 29 35
Mook - 31 33 39
Molenhoek - 33 35 41
Malden 23 35 37 43
Nijmegen
(Wedren)
30 42 45 50
Heumensoord - - -* -

* De militairen worden vlak na de Wedren door bussen terug gebracht naar Kamp Heumensoord.

BeloningenBewerken

 
Gouden kruis met kroon (elf deelnames) met speld voor veertien deelnames

De Vierdaagse kent verschillende soorten beloningen:

Wandelaars die tien keer of vaker reglementair de Vierdaagse hebben uitgelopen, kunnen lid worden van de in 1951 opgerichte vereniging Gouden Kruisdragers Vierdaagse.

Het Vierdaagsekruis behoort tot de officiële Nederlandse onderscheidingen, en mag daarom door Nederlandse militairen in binnen- en buitenland op het uniform gedragen worden.

GeschiedenisBewerken

Tentoonstelling in het Valkhof over 100 jaar Vierdaagse

Op 3 april 1908 werd de Nederlandse Bond voor Lichamelijke Opvoeding (NBvLO) opgericht, later de KNBLO, de Koninklijke Nederlandse Bond voor Lichamelijke Opvoeding, en nog later de KNBLO-NL, KNBLO Wandelsportorganisatie Nederland. Het eerste wapenfeit van de nieuwe organisatie was de voor voornamelijk militairen georganiseerde wandelvierdaagse van 1909. Op 1 september 1909 ging de eerste Vierdaagse van start. Er waren 306 deelnemers. Bij de wandelaars waren maar tien burgers, verder alleen militairen. Er werd in vier dagen 140 kilometer afgelegd waarbij men pas op de laatste dag weer terugkeerde naar de startplaats. In 1913 liep men in drie dagen van Amersfoort, via Ede, Arnhem, Middachter Allée, Doesburg, Zevenaar naar Nijmegen. De vierde dag was de route rond Nijmegen. De Vierdaagse vlag, een oranje kruis op een groen vlak is in 1909 ook overgenomen van de KNBLO Wandelsportorganisatie.

In 1914 en 1915 ging de Vierdaagse niet door in verband met de mobilisatie vanwege de Eerste Wereldoorlog. Voor 1925 konden de mensen ook in 12 andere plaatsen starten. In 1925 werd Nijmegen de startplaats. De routes liggen sindsdien in en om Nijmegen heen. Er kon gekozen worden uit de volgende afstanden 35, 45 en 55 km per dag.[3] In 1928 liepen de eerste buitenlanders mee. De Vierdaagse werd een internationale wandeltocht. Deelnemers komen uit de hele wereld tot aan Japan toe. Ook in de Tweede Wereldoorlog ging de Vierdaagse niet door. In 1998 liep de miljoenste deelnemer mee.

In 1972 en in 2003 werden de te lopen afstanden ingekort. Op de Dag van Wijchen in 2003 werd de reglementaire afstand voor de 50- en 40-kilometerlopers in verband met de hitte 10 kilometer ingekort. Militairen moesten wel hun dagafstand van 40 kilometer lopen, maar mochten de reglementaire 10 kilo bepakking thuislaten.[4]

In 2003 was er een recordaantal deelnemers van 44.812, van wie er 40.706 de eindstreep haalden. In 2016 zijn er ter ere van de 100ste Vierdaagse eenmalig 5.000 extra inschrijvingen toegelaten waardoor er 47.166 deelnemers waren, waarvan er 42.577 gefinisht zijn.

In 2014 werd de laatste dag aangepast uit respect voor de slachtoffers van de vliegramp in Oekraïne, die een dag eerder plaatsvond. De intocht was op deze dag erg versoberd. Er werd geen muziek gemaakt langs de route en tijdens de intocht werd er een minuut stilte gehouden voor de slachtoffers van de ramp. Ook hingen langs de route Nederlandse vlaggen halfstok.

In 2015 werd de 1,5 miljoenste Vierdaagsebeloning uitgereikt.

Afgelaste Vierdaagse van 2006Bewerken

In 2006 werd de Vierdaagse na de eerste dag afgelast. Veel wandelaars hadden last van de hitte en uitdrogingsverschijnselen, waardoor de hulpdiensten overbelast raakten. Ook overleden twee deelnemers, waarvan een na het succesvol volbrengen van de eerste dag. Omdat de weersverwachtingen voor de dagen erna nog warmer waren, werd vastgesteld dat het onverantwoord was om de Vierdaagse door te laten gaan. De deelnemers die de eerste dag waren gestart, kregen in plaats van de Vierdaagsemedaille een speldje.

  Zie Nijmeegse Vierdaagse 2006 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

100ste Vierdaagse van 2016Bewerken

Er zijn voor de viering van de 100ste editie in het Jubileumjaar 2016 tal van extra -feestelijke- activiteiten georganiseerd. Onder andere werd de deelnemerslimiet eenmalig verhoogd naar 50.000. Ook werd eenmalig de 55 km afstand toegevoegd, deze afstand was tot en met 1966 verplicht voor mannen tussen de 19 en 50 jaar oud. Door toevoeging van de 55km werd op de tweede wandeldag ook Druten als dertiende officiële doortochtgemeente aangedaan. Onder de deelnemers waren zo'n 5.500 militairen uit meer dan dertig verschillende landen.

  Zie Nijmeegse Vierdaagse 2016 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Reglementaire afstand en keuzeafstandBewerken

De Nijmeegse Vierdaagse werkt als een van de weinige wandeltochten met reglementaire afstanden gebaseerd op leeftijd en geslacht. Om het Vierdaagsekruis te behalen moet op zijn minst de reglementaire afstand worden afgelegd. Indien mogelijk mag een deelnemer ook kiezen voor een langere afstand. Tot en met 2005 was het mogelijk om een 'diploma-afstand' te lopen: een afstand die lager ligt dan de reglementaire afstand. Voor het behalen van deze afstand ontving men geen Vierdaagsekruis, maar een diploma.

Militairen mogen de 40km lopen vanaf Kamp Heumensoord, ook al hebben ze als reglementaire afstand de 50km, op voorwaarde dat ze met bepakking lopen die te allen tijde minstens 10kg weegt.

Ter gelegenheid van de 100ste editie in 2016 werd eenmalig een extra keuzeafstand van 55 kilometer aan het programma toegevoegd.

Leeftijd 30km 40km 50km
M V M V M V
12 - 15

2002 - 2005

R R K K K K
16 - 18

1999 - 2001

- - R R K K
19 - 49

1968 - 1998

- - - R R K
50 - 59

1958 - 1967

- - R R K K
60 & ouder

1957 & eerder

R R K K K K
* De leeftijd betreft de leeftijd die men heeft op 31 december van het jaar waarin de Vierdaagse gehouden wordt.
* De jaartallen zijn gelden voor deelname aan de 101ste Vierdaagse in het jaar 2017.
R Reglementaire afstand
K Keuzeafstand
- Deze afstand mag men niet lopen, behalve als meewandelend begeleider. Een meewandelend begeleider ontvangt geen beloning.

De Vierdaagse SponsorloopBewerken

Sinds 2011 biedt de Vierdaagse aan sponsorlopers voor Goede Doelen een speciale service in de vorm van de website. De Vierdaagse Sponsorloop. Via deze speciale website wordt het sponsorlopers gemakkelijk gemaakt om actief in hun netwerk te werven het gedoneerde geld veilig te incasseren en over te dragen aan het door hen zelf gekozen Goede Doel. Vanaf de start van De Vierdaagse Sponsorloop is al ruim 1 miljoen EURO bijeengelopen door Vierdaagse wandelaars voor enkele honderden verschillende Goede Doelen.

Media-aandachtBewerken

Er is veel binnen- en buitenlandse media-aandacht voor de Vierdaagse: de KRO zendt het programma Het gevoel van de Vierdaagse en De Wandeling uit en SBS 6 een dagelijkse journaalprogramma De Nijmeegse Vierdaagse, op TV Gelderland is elke dag het 4Daagse Journaal te zien; ook worden er elke dag radioprogramma's gemaakt. Live t.v.-registratie op de landelijke zenders van de intocht op vrijdag is niet altijd gegarandeerd, maar veel wordt goed gemaakt door uitzendingen van de gezamenlijke regionale omroepen.

In 2008 maakten Nijmeegse zendamateurs via de korte golf veel publiciteit over 'De Vierdaagse' en organiseren de HAM 4 Days Marches.

KritiekBewerken

Hoewel vele duizenden mensen ieder jaar veel plezier beleven aan de Vierdaagse, zijn er ook kritische geluiden. Zo vinden veel wandelaars de tocht te druk en te massaal.[5]

Een minderheid stoort zich aan het in hun ogen militaristische karakter van de Vierdaagse. In 1986 pleitte de PSP voor een "verbod van militair vertoon bij civiele evenementen als de Vierdaagse van Nijmegen".[6] In 2000 trok Sylvain Ephimenco in het dagblad Trouw van leer tegen het "lopen in een kudde" in deze "verstikkende militaristische parade".[7] In de jaren tachtig en negentig liep de antimilitaristische "Wandelklup Is het hier Oorlog?" in een deel van het parcours mee met protestleuzen. Sommige lopers en omstanders reageerden hier negatief op.[8]

De Commissie Gelijke Behandeling heeft in 2004 geoordeeld dat de Vierdaagse bij het verstrekken van beloningen een verboden onderscheid maakte op grond van geslacht. [9][10] De organisatie van de Vierdaagse heeft hierop haar reglementen aangepast: de zogeheten diploma-afstand is vervallen en in de Regeling Afstanden en Beloningen zijn de leeftijden waarop mannen en vrouwen reglementair 30km mogen lopen gelijk geschakeld.

Aanpassingen voor deelnemers met een beperkingBewerken

In de laatste decennia van de 20e eeuw hebben mensen met een lichamelijke functiebeperking − met name rolstoelgebonden gehandicapten − gestreden om volwaardig aan de Vierdaagse te mogen deelnemen. Omdat de reglementen voorschrijven dat deelnemers beide benen moeten gebruiken,[11] konden zij niet het felbegeerde kruisje behalen. In 1995 werd er een oplossing gevonden door hen bij goed gevolg een diploma te verstrekken als proeve van betoonde marsvaardigheid. Sinds 2009 hanteert de Vierdaagse een dispensatieregeling die mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking de gelegenheid biedt om voor hun deelname beloond te worden met het Vierdaagsekruis.

VariaBewerken

  • Er zijn tot op heden zes mensen overleden gedurende de Vierdaagse. Het eerste geval deed zich voor in 1927, toen iemand overleed aan een zonnesteek. Vervolgens viel op de tweede dag van de editie van 1963 een Nederlandse soldaat uit, die later die week zou overlijden. In 1972 stierven twee Zwitserse militairen. Twee wandelaars bezweken door de hitte tijdens de editie van 2006.
  • In 2003 werd een Vierdaagse-huwelijk voltrokken in Linden, op 21 juli 2006 te Grave, en op 22 juli 2011 op de pontonbrug na Cuijk (tussen twee Duitse militairen).[12]
  • De recordhouder tot nu toe nam in 2017 voor de 71e keer deel aan de Vierdaagse en liep deze voor de 70e keer uit.[13]
  • Een aantal wandelaars kiest ervoor de afstand van hun woonplaats naar de start in Nijmegen lopend – in etappes – af te leggen, in een enkel geval zelfs vanuit het buitenland. Zo loopt om de vijf jaar een militair detachement vanuit Kopenhagen de MaKoNi-mars naar Nijmegen over een afstand van 650 kilometer in de twee weken voorafgaand aan de Vierdaagse.[14]
  • Sinds 1996 staat tijdens de intocht de zogenaamde swingende agent op de kruising St. Annastraat (Via Gladiola)/ Groenestraat/ Groenewoudseweg. Dit is voor veel lopers en toeschouwers van de vierdaagse een vaste herkenning waar na de eerste wandeldag al over gepraat wordt.

Zie ookBewerken

Externe linksBewerken