Haalderen

dorp in Gelderland, Nederland

Haalderen is een dorp in Nederland, in de provincie Gelderland. Het dorp ligt in landstreek de Betuwe en hoort bij de gemeente Lingewaard. Haalderen wordt in het noorden begrensd door de rivier de Linge en in het zuiden door de Waal. Het dorp ligt tegen de grotere plaats Bemmel aan. Haalderen telde 2.061 inwoners op 1 januari 2020.[2]

Haalderen
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Haalderen (Gelderland)
Haalderen
Situering
Provincie Vlag Gelderland Gelderland
Gemeente Vlag Lingewaard Lingewaard
Coördinaten 51° 53′ NB, 5° 56′ OL
Algemeen
Oppervlakte 2,55 km²
Inwoners (2020) 2.061
Overig
Postcode 6685
Netnummer 0481[1]
Portaal  Portaalicoon   Nederland
OLV van Zeven Smartenkerk

GeschiedenisBewerken

Op de hoger gelegen terreinen die ’s winters niet onder water liepen, woonden al vijf eeuwen v.Chr. boerengezinnen. Na de aanleg van de grote dijken werd de Essenpas de kern van Haalderen. Het versterkte hof dat er toen stond kreeg een kerk, hetgeen het begin was van Haalderen. Kleine nederzettingen in het Haalderse grondgebied waren Groot Baal, Sallandsgoed en de Essenpas.

Toen de kerk van Haalderen in 1595 was gesloopt, hield Haalderen op een parochie te zijn. Het slopen van de parochiekerk was een bedreiging voor het voortbestaan van het dorp, evenals de verwoestende dijkdoorbraken waarmee het dorp te kampen had. Veel inwoners van Haalderen vertrokken naar omliggende plaatsen, waaronder Bemmel en Gendt. In 1918 kreeg de plaats een school. Pas in 1933 kreeg Haalderen weer een nieuwe kerk, ontworpen door Hendrik Willem Valk. De kerk werd in de Tweede Wereldoorlog vernietigd, maar is daarna weer volledig opgebouwd. In 1947 werd als belangrijk werkgelegenheidsproject de pottenbakkerij 'Het Ambacht Haalderen' opgericht.

DijkdoorbrakenBewerken

De rivier de Waal heeft in de 14e en 15e eeuw herhaaldelijk verwoestingen aangericht in het dorp. De ergste vernieling door deze rivier was tijdens de dijkdoorbraak op 19 maart 1784, waarbij Haalderen praktisch van de kaart verdween. Van de dijkdoorbraken zijn drie kolken (ook wielen genoemd) in het huidige landschap van Haalderen nog steeds goed zichtbaar: de Kleine Kolk, Grote Kolk en Groene Kolk. Er ligt ook nog een kolk in het grensgebied van Haalderen en Bemmel, genaamd de Ronduit; deze is ontstaan na een dijkdoorbraak in 1740.

GemeentebestuurBewerken

Tot en met het jaar 2000 hoorde Haalderen bij de gemeente Bemmel. Op 1 januari 2001 ging de gemeente Bemmel samen met de gemeentes Huissen en Gendt op in een nieuwe gemeente. Deze nieuwe fusiegemeente werd in eerste instantie vernoemd naar de gemeente Bemmel. Op 1 januari 2003 werd de naam van deze gemeente echter gewijzigd naar haar huidige naam: Lingewaard.

OnderwijsBewerken

Haalderen heeft één basisschool: De Wieling. Deze school heeft rond de 250 leerlingen.

BezienswaardighedenBewerken

  Zie ook: Lijst van gemeentelijke monumenten in Haalderen.

In Haalderen liggen onder andere de volgende bezienswaardigheden:

  • OLV van Zeven Smartenkerk[3] (de kerk van Haalderen; dit betreft een katholieke kerk)
  • Haalders Bos[4] (een klein wandelbos, ook wel het Haalders Bosje genoemd)
  • De drie kolken van Haalderen (de Grote Kolk, Kleine Kolk[5] en Groene Kolk)
  • Hertenkamp Haalderen (een klein hertenkamp in het midden van het dorp)

AfbeeldingenBewerken

TriviaBewerken

  Zie de categorie Haalderen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.