Kasteel Ter Horst (Loenen)

Rijksmonument op Hoofdweg 74

Ter Horst is een kasteel ten noordoosten van het dorp Loenen, in de Nederlandse provincie Gelderland, aan de weg naar Klarenbeek. In 1557 heeft de toenmalige burgemeester van Arnhem Wynant Hacfort het kasteel laten bouwen.

Kasteel Ter Horst
Oranjerie van kasteel Ter Horst

GeschiedenisBewerken

Al voor 1557 heeft hier een kasteel van de hertog van Gelre gestaan, waar de pacht van de Veluwe (in natura) werd opgeslagen. De vloeren van de kelders van kasteel Ter Horst bestaan uit stenen uit 1300. Maar het huis dat hier in die tijd stond, zou zijn verwoest tijdens gevechten rond 1354. Na deze verwoesting is Ter Horst een boerderij geweest, totdat Wynant Hacfort, de toenmalige burgemeester van Arnhem, er in 1557 een kasteel liet bouwen. Dit kasteel had zowel aan beide zijgevels als aan de ingangsgevel topgevels, die typisch zijn voor deze tijd. Rond 1791 is het huis in opdracht van Olivier Gerard Willem Joseph Hackfort verbouwd door de Arnhemse architect Roelof Roelofs Viervant, waarbij de vroegere achterzijde de voorzijde werd en andersom. Daarbij kreeg het kasteel zijn huidige imposante neoclassicistische natuurstenen voorgevel met Ionische halfzuilen, die sterk geleek op de iets oudere voorgevel van Felix Meritis aan de Keizersgracht in Amsterdam, dat in 1787-1789 door Jacob Otten Husly was gebouwd. Verder werden tijdens deze verbouwing het huidige voorplein, de bijgebouwen en een brug tussen het kasteel en het voorplein aangelegd. In het linker bijgebouw is een voormalige schuilkapel, die dienst heeft gedaan als rooms-katholieke kerk voor Loenen. De kapel heeft een opvallend altaar met bijzondere marmerschilderingen uit 1792..

De oranjerie werd vroeger gebruikt als graanschuur, deze schuur stond er al voordat huis Ter Horst werd gebouwd. In die tijd diende deze schuur waarschijnlijk als kerk; dit lijkt waarschijnlijk omdat kerklijsten uit 1557 aangeven dat er in het bisdom van Deventer een kerk stond op het landgoed van kasteel Ter Horst.

BewonersBewerken

De familie Hacfort heeft zeven generaties lang Ter Horst in zijn bezit gehad. In 1862 kwam het huis door een huwelijk in het bezit van de familie Van Wijnbergen. Hierop werden achtereenvolgens in 1907 het oud-ministersechtpaar Robert Melvil baron van Lynden, die het als buitenverblijf gebruikten en welke weduwe het in 1924 verkocht, en de familie Van Leeuwen bezitters van het kasteel. In 1933 werd het huis en landgoed gekocht door Hendrik Russelman. Sindsdien bleef het huis in bezit van diens familie, tot op heden.

TriviaBewerken

  • Tot 1927 was de kasteelheer ook eigenaar van de nabijgelegen eeuwenoude watermolen en papierfabriek 'De Middelste Molen'.
  • Tegenwoordig wordt Kasteel ter Horst bewoond door de families Russelman en Schoonderwoerd.

LiteratuurBewerken

  • F.M.Eliëns en Jan Harenberg, Middeleeuwse Kastelen in Gelderland, Den Haag 1984, p.309-312.
  • Thomas H.von der Dunk, 'Viervant in Gelderland. De opkomst van een Arnhems geslacht van bouwmeesters in de achttiende eeuw. Een tweede overzicht van een architectonisch familie-oeuvre', Bijdragen en Mededelingen Gelre, 88 (1997), p.126-130.
  • Corrie de Kool-Verhoog, 'Ter Horst', in: Kastelen in Gelderland, Utrecht 2013, p.120-123.

Externe linksBewerken