Kabinet-Rutte III

Nederlands kabinet (sinds 2017)

Het kabinet-Rutte III is het huidige Nederlandse kabinet. Het is gevormd door de partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Het staat onder voorzitterschap van minister-president Mark Rutte en werd op 26 oktober 2017 beëdigd als opvolger van het kabinet-Rutte II, na de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 2017 en de daaropvolgende kabinetsformatie.

Kabinet-Rutte III
Kabinet-rutte3-bordes.jpg
Coalitie VVD, CDA, D66, ChristenUnie
Zeteltal TK 33 + 19 + 19 + 5 = 76 (Tot 7 oktober 2019)
32 + 19 + 19 + 5 = 75 (7 oktober 2019 - heden)
Premier Mark Rutte
Beëdiging 26 oktober 2017
Voorganger Rutte II
Zetelverdeling tot oktober 2019
Zetelverdeling tot oktober 2019
Overzicht kabinetten
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederlandse politiek
Wapen van Nederland
Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden
Nederlandse Grondwet
Nederlandse regering
Hoge Colleges van Staat
Hoge Raad der Nederlanden
Decentrale overheden

Portaal  Portaalicoon  Politiek
Portaal  Portaalicoon  Nederland

TotstandkomingBewerken

FormatieBewerken

  Zie Kabinetsformatie Nederland 2017 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Na de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 2017 ging de kabinetsformatie van start onder leiding van verkenner Edith Schippers. Het was van meet af aan duidelijk dat de kern van een nieuw kabinet zou worden gevormd door het zgn. "motorblok", bestaande uit VVD, CDA en D66. Deze drie partijen beschikten echter niet over een parlementaire meerderheid.

Op 28 maart werd Schippers door de Tweede Kamer voorgedragen als informateur om verder te gaan met concrete onderhandelingen voor een kabinet van VVD–CDA–D66–GroenLinks. Op 15 mei mislukte deze formatiepoging, als gevolg van de verschillende standpunten van de partijen over asiel en migratie.

Toen op 23 mei een tweede formatiepoging, dit keer met de ChristenUnie, mislukte, stelde Schippers voor een nieuwe informateur te benoemen, Herman Tjeenk Willink. Hernieuwde gesprekken met GroenLinks leidden niet tot overeenstemming.

Op 27 juni gaf de informateur in zijn eindverslag aan dat de enige mogelijkheid voor een meerderheidskabinet een kabinet was met de vier partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Gerrit Zalm werd een dag later benoemd tot informateur.

Op 9 oktober, 208 dagen na de verkiezingen, lag er een voorlopig coalitieakkoord op tafel voor een nieuw te vormen kabinet-Rutte III.

Op 12 oktober werd Rutte op voorstel van de vier hoofdonderhandelaars door de Tweede Kamer aangesteld als formateur. Rutte streefde ernaar om het nieuwe kabinet op 26 oktober te laten beëdigen.

Op 25 oktober rondde Rutte zijn taken als formateur af en overhandigde hij zijn eindverslag aan Khadija Arib.[1]

MottoBewerken

Het motto van het kabinet is "Vertrouwen in de toekomst".

Wijzigingen ministeriesBewerken

Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit werd heropgericht, nadat het tussen 2010 en 2017 was ondergebracht bij het ministerie van Economische Zaken.

Het ministerie van Economische Zaken werd het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, het ministerie van Infrastructuur en Milieu werd het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het ministerie van Veiligheid en Justitie heette voortaan ministerie van Justitie en Veiligheid.

Verder verdween de minister zonder portefeuille voor Wonen en Rijksdienst. Nieuwe ministers waren die voor Rechtsbescherming, Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media en Medische Zorg, respectievelijk ondergebracht bij de ministeries van Justitie en Veiligheid, Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Enkele beleidsterreinen werden ten opzichte van de voorgaande regeerperiode ondergebracht bij een ander ministerie:[1]

  • Ruimtelijke ontwikkeling en ruimtelijke ordening (voorheen bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu) ging naar het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
  • Klimaat (voorheen ministerie van Infrastructuur en Milieu) ging naar het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.
  • Landbouw, visserij, natuur, voedselkwaliteit en regionaal economisch beleid (voorheen ministerie van Economische Zaken) ging naar het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.
  • Groen onderwijs (voorheen ministerie van Economische Zaken) ging naar het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
  • Maatschappelijke stage (voorheen Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) ging naar het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Uit een rapport van de Auditdienst Rijk uit oktober 2018 bleek dat de herstructureringen en naamswijzigingen naar schatting € 31,7 miljoen hebben gekost.[2]

VerloopBewerken

StartBewerken

In de eerste honderd dagen van het kabinet werd de wet-Hillen afgeschaft. Die maatregel moet stapsgewijs een eind maken aan het belastingvoordeel voor huiseigenaren die hun hypotheek volledig hebben afgelost. Oppositiepartijen 50PLUS en PVV filibusterden dit debat en namen uren het woord. Uiteindelijk stemden zowel de Tweede als Eerste Kamer in met de afschaffing.[3] Vier maanden na de start van het kabinet trad minister Halbe Zijlstra van Buitenlandse Zaken af. Hij had in een toespraak in 2016 en bij andere gelegenheden verteld dat hij in 2006 aanwezig was bij een bijeenkomst in het buitenhuis van de Russische president Vladimir Poetin, waarbij deze gesproken zou hebben over zijn ambitie voor een "Groot-Rusland": een uitbreiding van Rusland met Wit-Rusland, Oekraïne, de Baltische staten en eventueel Kazachstan.[4] Na mediavragen bekende Zijlstra dat hij niet bij deze bijeenkomst was geweest. Verder bleek dat Poetins woorden over "Groot Rusland" alleen historisch waren bedoeld en had hij niet gesuggereerd het grondgebied van Rusland te willen uitbreiden.

Positie ten opzichte van de Tweede KamerBewerken

Op 25 april 2018 steunde de oppositie, uitgezonderd de SGP, een motie van afkeuring tegen minister-president Rutte. Reden was de manier waarop Rutte omgegaan was met het afschaffen van de dividendbelasting. De oppositie vond dat Rutte de Tweede Kamer beter had moeten inlichten over de memo's die er waren over de dividendbelasting. Aanleiding was een debat naar aanleiding van de kabinetsformatie in november 2017. Rutte gaf toen aan zich dergelijke memo's niet te herinneren. Uiteindelijk bleken deze memo's er wel te zijn.[5]

Op 24 september 2019 zette de VVD het lid Wybren van Haga uit de Tweede Kamerfractie, omdat hij zich tegen de gemaakte afspraken in zou hebben blijven bemoeid met zijn vastgoedbedrijf.[6] Van Haga besloot zijn zetel niet op te geven en door te gaan als eenmansfractie, waardoor de regering haar krappe meerderheid van 76 zetels verloor.[7]

Positie ten opzichte van de Eerste KamerBewerken

Door de Eerste Kamerverkiezingen van 27 mei 2019 verloor het kabinet zijn meerderheid in de Eerste Kamer.[8]

CoronacrisisBewerken

  Zie Coronacrisis in Nederland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Nederland kreeg in februari 2020 te maken met de coronacrisis door de COVID-19-pandemie. Op 27 februari 2020 werd de eerste besmetting in Loon op Zand geconstateerd. Het kabinet gaf het advies geen handen meer te schudden. Later kwamen er meer maatregelen bij, zoals zoveel mogelijk thuis werken en geen bijeenkomsten met meer dan honderd personen te houden. De maatregelen werden in de loop van de tijd verder aanscherpt, waarbij scholen, horeca en andere uitgaansgelegenheden hun deuren moesten sluiten.

Op 16 maart 2020 sprak minister-president Mark Rutte het land toe door middel van een radio- en televisietoespraak. De laatste keer dat een Nederlandse minister-president bij een crisis de bevolking toesprak, was in 1973 tijdens de oliecrisis. De Coronacrisis leidde op 19 maart 2020 tot het aftreden van Bruno Bruins, de minister voor Medische Zorg, wegens oververmoeidheid, nadat hij een dag eerder tijdens een Kamerdebat onwel was geworden. Op 23 maart 2020 werden bestaande maatregelen verlengd en uitgebreid. Arie Slob, de minister voor Basis- en Voorgezet Onderwijs, kondigde een dag later aan dat de eindexamens voor de middelbare scholieren niet door zou gaan. Eerder werd de verplichte eindtoets basisonderwijs al afgelast.

SamenstellingBewerken

Het kabinet-Rutte III bestaat uit zestien ministers (inclusief minister-president en minister van Algemene Zaken Rutte) en negen staatssecretarissen. De VVD levert zes ministers en drie staatssecretarissen, het CDA en D66 beiden vier ministers en twee staatssecretarissen (na de toeslagenaffaire levert D66 drie staatssecretarissen), en de ChristenUnie twee ministers en één staatssecretaris.

 VVD

 CDA

 D66

 ChristenUnie

MinistersBewerken

Ambtsbekleder Ministerie Termijn Partij
  M. (Mark) Rutte
(1967)
Minister-president (MP), minister van Algemene Zaken (AZ) 26 oktober 2017 – heden VVD
  H.M. (Hugo) de Jonge
(1977)
Vicepremier, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) 26 oktober 2017 – heden CDA
  K.H. (Kajsa) Ollongren
(1967)
Vicepremier 26 oktober 2017 – 1 november 2019
14 mei 2020 - heden
D66
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) 26 oktober 2017 – 1 november 2019
14 april 2020 - heden
Minister, niet belast met ministeriële taken 1 november 2019 – 14 april 2020
  C.J. (Carola) Schouten
(1977)
Vicepremier, minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) 26 oktober 2017 – heden CU
  R.W. (Raymond) Knops
(1971)
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) 1 november 2019 – 14 april 2020 CDA
  H. (Halbe) Zijlstra
(1969)
Minister van Buitenlandse Zaken (BZ) 26 oktober 2017 – 13 februari 2018 VVD
  S.A.M. (Sigrid) Kaag
(1961)
13 februari 2018 – 7 maart 2018
(waarnemend)
D66
  S.A. (Stef) Blok
(1964)
7 maart 2018 – heden VVD
  A.T.B. (Ank) Bijleveld
(1962)
Minister van Defensie (Def.) 26 oktober 2017 – heden CDA
Minister voor de AIVD 1 november 2019 - 14 april 2020
  E.D. (Eric) Wiebes
(1963)
Minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK) 26 oktober 2017 – heden VVD
  W.B. (Wopke) Hoekstra
(1975)
Minister van Financiën (Fin.) 26 oktober 2017 – heden CDA
  C. (Cora) van Nieuwenhuizen
(1963)
Minister van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) 26 oktober 2017 – heden VVD
  F.B.J. (Ferdinand) Grapperhaus
(1959)
Minister van Justitie en Veiligheid (J&V) 26 oktober 2017 – heden CDA
  I.K. (Ingrid) van Engelshoven
(1966)
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) 26 oktober 2017 – heden D66
  W. (Wouter) Koolmees
(1977)
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) 26 oktober 2017 – heden D66
Vicepremier 1 november 2019 - 14 mei 2020
Ambtsbekleder Minister zonder Portefeuille / Ministerie Termijn Partij
  S.A.M. (Sigrid) Kaag
(1961)
Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
(Buitenlandse Zaken)
26 oktober 2017 – heden D66
  S. (Sander) Dekker
(1975)
Minister voor Rechtsbescherming
(Justitie en Veiligheid)
26 oktober 2017 – heden VVD
  B.J. (Bruno) Bruins
(1963)
Minister voor Medische Zorg en Sport
(Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
26 oktober 2017 – 19 maart 2020 VVD
  M.J. (Martin) van Rijn (1956) 23 maart 2020 – heden op persoonlijke titel
(PvdA)[9]
  A. (Arie) Slob
(1961)
Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media
(Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
26 oktober 2017 – heden CU
  S. (Stientje) van Veldhoven
(1973)
Minister voor Milieu en Wonen
(Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat)
1 november 2019 – 14 april 2020 D66

StaatssecretarissenBewerken

Ambtsbekleder Staatssecretariaat[10] Termijn Partij
  R.W. (Raymond) Knops
(1971)
Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
belast met Koninkrijksrelaties, Rijksvastgoedbedrijf en Grensoverschrijdende Samenwerking
26 oktober 2017 – 1 november 2019
14 april 2020 – heden
CDA
  B. (Barbara) Visser
(1977)
Staatssecretaris van Defensie,
belast met Personeels- en Materieelvoorziening en Bedrijfsvoering
26 oktober 2017 – heden VVD
  M.C.G. (Mona) Keijzer
(1968)
Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
belast met Mededinging, MKB, Digitalisering, Telecom en Post
26 oktober 2017 – heden CDA
  M. (Menno) Snel
(1970)
Staatssecretaris van Financiën,
belast met Fiscale Zaken, Holland Casino en Staatsloterij en Muntwezen
26 oktober 2017 – 18 december 2019 D66
  J.A. (Hans) Vijlbrief
(1963)
Staatssecretaris van Financiën voor Fiscaliteit en Belastingdienst,


belast met Fiscale Zaken, Holland Casino en Staatsloterij en Muntwezen

29 januari 2020 – heden D66
  A.C. (Alexandra) van Huffelen
(1968)
Staatssecretaris van Financiën voor Toeslagen en Douane,


belast met Toeslagen en Douane

29 januari 2020 – heden D66
  S. (Stientje) van Veldhoven
(1973)
Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
belast met Milieu (niet-klimaat), Openbaar Vervoer en Spoor, KNMI en Bodem
26 oktober 2017 – 1 november 2019
14 april 2020 - heden
D66
  M.G.J. (Mark) Harbers
(1969)
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
belast met Vreemdelingenzaken
(mag in het buitenland de titel 'minister voor Asiel- en Migratiezaken' voeren)[1]
26 oktober 2017 – 21 mei 2019[11][12] VVD
  A. (Ankie) Broekers-Knol
(1946)
11 juni 2019 – heden VVD
  T. (Tamara) van Ark
(1974)
Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
belast met Participatiewet, Arbeidsomstandigheden en Armoede en Schuldhulpverlening
26 oktober 2017 – heden VVD
  P. (Paul) Blokhuis
(1963)
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
belast met GGZ, Maatschappelijke Diensttijd en Gezondheidsbevordering
26 oktober 2017 – heden CU

Personele wijzigingenBewerken

  • Op 13 februari 2018 diende Halbe Zijlstra zijn ontslag in als minister van Buitenlandse Zaken wegens leugens rond een zogenaamd bezoek van Zijlstra aan de datsja van Vladimir Poetin in 2006.[13] Zijn bevoegdheden werden waargenomen door minister Sigrid Kaag.
  • Op 7 maart 2018 werd Stef Blok beëdigd als opvolger van Halbe Zijlstra.[14]
  • Op 21 mei 2019 diende Mark Harbers zijn ontslag in als staatssecretaris Justitie en Veiligheid, vanwege achtergehouden cijfers van misdrijven door asielzoekers.[15]
  • Op 11 juni 2019 werd Ankie Broekers-Knol beëdigd als opvolger van Mark Harbers.[16]
  • Sinds oktober 2019 was Kajsa Ollongren afwezig om gezondheidsredenen.[17] Haar taken werden vanaf 1 november overgenomen door andere bewindslieden. Staatssecretaris Raymond Knops nam een deel van de portefeuille van de minister over en werd beëdigd als minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Staatssecretaris Stientje van Veldhoven nam een ander deel over en werd beëdigd als minister voor Milieu en Wonen. Wouter Koolmees werd benoemd als vicepremier namens D66. Ank Bijleveld nam de portefeuille betreffende de AIVD over.[18] Ollongren bleef minister (niet belast met de leiding van een ministerie) en lid van de regering.[19]
  • Op 18 december 2019 kondigde Menno Snel aan zijn ontslag in te dienen als staatssecretaris van Financiën. Als reden gaf de D66'er dat hij het vertrouwen had verloren van een aanzienlijk deel van de Tweede Kamer. Het ontslag werd nog dezelfde dag verleend.
  • Op 29 januari 2020 werden Alexandra van Huffelen en Hans Vijlbrief staatssecretaris van Financiën. Van Huffelen voor Toeslagen en Douane en Vijlbrief voor Fiscale Zaken, Holland Casino en Staatsloterij en Muntwezen.
  • Op 19 maart 2020 nam Bruno Bruins, tijdens de crisis rond het nieuwe coronavirus, wegens oververmoeidheid ontslag als minister voor Medische Zorg en Sport.[20] Een dag eerder was hij tijdens een debat onwel geworden in de Tweede Kamer. Zijn taken werden waargenomen door minister De Jonge van Volksgezondheid.
  • Op 23 maart 2020 werd Martin van Rijn geïnstalleerd als minister voor Medische Zorg, als opvolger van Bruno Bruins. Van Rijn is lid van de PvdA en trad niet namens zijn partij maar op persoonlijke titel toe tot het kabinet voor de duur van drie maanden.[21]
  • Op 14 april 2020 keerde Kajsa Ollongren terug als minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Haar vervanger, Raymond Knops werd weer staatssecretaris. Stientje van Veldhoven verving een deel van de portefeuille van Ollongren en werd weer staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat. Ank Bijleveld gaf de overgenomen portefeuille over de AIVD weer terug aan Ollongren. Wouter Koolmees bleef nog tot 14 mei 2020 vicepremier waarna Ollongren ook deze functie weer opnam.[22]

Zie ookBewerken

  Nieuwsberichten die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Kabinet-Rutte III van Wikinieuws.