Khadija Arib

Lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Khadija Arib (Hedami (Marokko), 10 oktober 1960) is een Nederlands politica van Marokkaanse afkomst.[1] Op een periode van drie maanden in 2006 en 2007 na is zij sinds 1998 namens de Partij van de Arbeid (PvdA) lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Van 13 januari 2016 tot 7 april 2021 was Arib voorzitter van de Tweede Kamer, een rol die zij daarvoor vanaf 12 december 2015 waarnemend vervulde. Ze was voorzitter tijdens de coronacrisis in Nederland.[2]

Khadija Arib
Khadija Arib (2020)
Algemene informatie
Volledige naam Khadija Arib
Geboren 10 oktober 1960
Geboorteplaats Hedami, Marokko
Partij PvdA
Titulatuur drs. dr.h.c.
Politieke functies
1998-2006
2007-heden
Lid van de Tweede Kamer
2016-2021 Voorzitter Tweede Kamer
Biografie op Parlement.com
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland

LevensloopBewerken

BeginjarenBewerken

Khadija Arib werd geboren op 10 oktober 1960 in Hedami, een dorpje in de Marokkaanse provincie Settat nabij de stad Casablanca. Ze was enig kind. Ze kwam op haar vijftiende in het kader van gezinshereniging van Marokko naar Nederland, waar haar vader als gastarbeider werkte.[1] Haar vader overleed toen ze 19 was.[3] Ze volgde een opleiding aan de Sociale Academie en studeerde sociologie aan de Universiteit van Amsterdam.

CarrièreBewerken

Na haar opleiding was ze achtereenvolgens medewerker bij welzijnsstichtingen in Breda en Utrecht, medewerker Instituut voor Sociale en Economische Studies aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en waarnemend hoofd en senior-beleidsmedewerker bij de maatschappelijke Opvang en Gezondheidszorg in Amsterdam. In 1982 was ze medeoprichter en voorzitter van de Marokkaanse Vrouwenvereniging in Nederland.[4] In 1989 werd Arib enkele dagen vastgehouden in een Marokkaanse politiecel, omdat ze zich publiekelijk inzette voor de positie van Marokkaanse vrouwen. Pas na tussenkomst van de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken kon ze terugkeren naar Nederland.[5]

Tweede KamerBewerken

Bij de Tweede Kamerverkiezingen 1998 werd ze gekozen in het parlement. Op 19 mei dat jaar werd ze beëdigd. Ze hield zich in de Kamer vooral bezig met volksgezondheid en zedenwetgeving. In 2001 was ze mede-indiener van een initiatiefvoorstel om een Kinderombudsman in te stellen. Begin 2006 presenteerde ze een voorstel om onnodige babysterfte in Nederland, met name onder allochtone vrouwen, te voorkomen. Bij de Tweede Kamerverkiezingen 2006 kwam ze op een 34e plaats op de kandidatenlijst van de PvdA te staan, net niet voldoende om herkozen te worden. Ze bleef tot 30 november dat jaar lid van de Tweede Kamer. Op 1 maart 2007 kreeg ze alsnog een plaats in het parlement nadat zes Tweede Kamerleden van de PvdA naar het nieuw gevormde kabinet-Balkenende IV waren doorgestroomd.

Nadat ze in november 2006 niet was herkozen in de Kamer, werd Arib lid van een werkgroep die het Conseil Consultatif des Droits de l'Homme, een raad voor de mensenrechten in Marokko, moet adviseren over een nieuw Marokkaans migratiebeleid.[6] Bij haar rentree in de Kamer ontstonden er vragen over deze nevenfunctie, omdat deze mogelijk te nauwe banden met de Marokkaanse koning of regering zou inhouden. Aribs fractiegenoot Jeroen Dijsselbloem, die de kwestie onderzocht, concludeerde echter dat de werkzaamheden prima verdedigbaar zijn; tijdelijk, onbetaald en onafhankelijk.[7][8]

In 2009 bracht ze een autobiografie uit onder de naam Couscous op zondag: Een familiegeschiedenis, waarin zij haar leven beschrijft vanaf haar komst naar Nederland.

Begin 2010 kwam zij opnieuw in het nieuws, omdat ze een congres in Marrakech had bijgewoond op kosten van de Hoge Raad van Marokkanen in het buitenland (CCME). Haar partij zag hier geen probleem in.[9] Van 17 november 2010 tot 20 november 2012 was ze voorzitter van de Algemene Commissie voor het Jeugdbeleid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.

KamervoorzitterschapBewerken

Op 19 september 2012 stelde zij zich kandidaat voor het voorzitterschap van de Tweede Kamer,[10] als opvolger van Gerdi Verbeet (PvdA), maar op 25 september 2012 koos de Kamer voor Anouchka van Miltenburg (VVD). Arib verloor in de derde schriftelijke stemronde van Van Miltenburg met 90 tegen 56 stemmen.[11] Arib werd daarop eerste ondervoorzitter vanaf 1 november dat jaar. Na het aftreden van Van Miltenburg op 12 december 2015 nam Arib haar taken waar. Op 13 januari 2016 werd zij door de Kamer gekozen als nieuwe voorzitter.[12] In de vierde stemronde won ze met 83 tegen 51 stemmen van VVD'er Ton Elias. Er waren vijftien ongeldige stemmen uitgebracht. Andere kandidaten waren CDA'er Madeleine van Toorenburg en PVV'er Martin Bosma.[13] Arib werd op 29 maart 2017 herkozen als Kamervoorzitter met 111 van de 122 geldig uitgebrachte stemmen. Niemand had zich aangemeld als tegenkandidaat. Op 13 maart 2019 ondertekende ze als Kamervoorzitter mede een motie die intimidatie van Kamerleden door andere Kamerleden afwijst; een unicum. De CDA-motie heeft betrekking op de Kamerleden van DENK waar de voorzitter vaak bij moet ingrijpen.[14]

In 2017 verscheen een kritisch artikel waarin de manier waarop ze leiding gaf aan haar staf werd gehekeld. Enkele van deze stafleden gaven aan om deze reden te (willen) vertrekken.[15] In 2020 leverden naast stafleden ook diverse (oud-)politici kritiek, dit keer anoniem. Afgezien van haar als autoritair ervaren leiderschapsstijl zou ze sommige Kamerleden een voorkeursbehandeling geven en te koppig zijn geweest inzake de verbouwing van het gebouw van de Tweede Kamer.[16] NRC nam het de doorgaans strenge Arib kwalijk dat ze zich stil hield in de seksuele intimidatie-kwestie van Dion Graus.[17]

In april 2021 besloot ze nogmaals een gooi te doen naar het Kamervoorzitterschap.[18][19] Ook Martin Bosma had zich opnieuw kandidaat gesteld. De strijd werd echter gewonnen door de derde kandidaat, Vera Bergkamp.[20][21]

PrivélevenBewerken

Arib is gescheiden en heeft drie kinderen.

ErkenningBewerken

  • 2017 – Invloedrijkste vrouw van Nederland in de categorie politiek in de Opzij Top 100 van het feministische maandblad Opzij.
  • 2018 – Thorbeckeprijs voor politieke welsprekendheid, met de opdracht om het debat en de politieke welsprekendheid in de Tweede Kamer te stimuleren.[22]
  • 2019 – Chevalier de la Légion d'Honneur voor haar bijdrage aan de goede betrekkingen tussen Frankrijk en Nederland als voorzitter van de contactgroep Frankrijk en als voorzitter van de Tweede Kamer.[23]
  • 2020 – Aletta Jacobsprijs, met name vanwege haar strijd voor de positie van Marokkaanse vrouwen in Nederland en haar inspirerende voorbeeldrol als eerste vrouwelijke Kamervoorzitter met een migratieachtergrond.[24]
  • 2020 - Prinsjesprijs voor het leveren van een bijzondere bijdrage aan de parlementaire democratie in Nederland.[25]
  • 2020 - Eredoctoraat aan de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) voor haar 'grote bijdrage aan de positie van migrantengroepen in onze samenleving en haar inzet voor de waarden van de democratie, met speciale aandacht voor de stem van minderheden'.[26]

PublicatiesBewerken

  • Marokkaanse vrouwen in Nederland. Stichting Burgerschapskunde, Nederlands Centrum voor Politieke Vorming, Leiden (1992). ISBN 90-6473-268-X.
  • Couscous op zondag : een familiegeschiedenis. Balans, Amsterdam (2012). ISBN 978-94-6003-500-5.
  • Allah heeft ons zo gemaakt : liefde tussen vrouwen. Balans, Amsterdam (cop. 2011). ISBN 978-94-6003-333-9.

Externe linksBewerken

  Zie de categorie Khadija Arib van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Voorganger:
A. (Anouchka) van Miltenburg
Voorzitter van de Tweede Kamer
2016 - 2021
Opvolger:
Vera Bergkamp