Coronatoegangsbewijs (Nederland)

Bewijs tot toegang in Nederland gedurende de coronacrisis

Een coronatoegangsbewijs is een manier om toegang te krijgen tot bepaalde evenementen of activiteiten in Nederland. Het is de Nederlandse variant van een coronacertificaat: een officieel document dat bewijst dat iemand volledig gevaccineerd is, hersteld is van een besmetting, of recent negatief getest is op het coronavirus.[1] De vorm van dit bewijs kan verschillend zijn. Zo is er de CoronaCheck-app voor smartphones, maar er kan ook een QR-code op papier worden getoond. Een coronatoegangsbewijs is alleen geldig samen met een legitimatiebewijs.[1] Het toegangsbewijs is een tijdelijke[2] maatregel die door de overheid als een belangrijk onderdeel werd gezien om het aantal besmettingen tijdens de coronacrisis terug te dringen.[3] Het bewijs werd voor het eerst in de zomer van 2021 ingevoerd, maar werd op veel meer plekken verplicht vanaf zaterdag 25 september 2021.[4]

GeldigheidBewerken

Er zijn drie manieren waarop een coronatoegangsbewijs geldig is:

  • Iemand is volledig gevaccineerd tegen SARS-CoV-2, de veroorzaker van de ziekte COVID-19 (corona). In de praktijk betekent dit dat iemand 14 dagen na de laatste prik volledig is beschermd of na 28 dagen bij het Janssenvaccin.
  • Iemand is hersteld van een bewezen coronavirus-infectie en heeft een positieve coronatest van minimaal 11 en maximaal 180 dagen geleden.
  • Iemand is uiterlijk 24 uur voor de aanvang van de activiteit negatief getest op het coronavirus.

Voor niet-Nederlanders met een Europees coronacertificaat (DCC) gelden dezelfde regels.[1] Zij kunnen hun eigen app of papieren QR-code gebruiken.

ProcedureBewerken

Na vaccinatie, na herstel van een besmetting (mits gemeld bij de GGD) of na een negatieve test kan een persoon de CoronaCheck app (na installatie op een smartphone) in werking stellen met behulp van de eigen DigiD.

Bij de ingang van het evenement of de activiteit kan de persoon de app opstarten. Een QR-code verschijnt dan op het scherm. Deze wordt uitgelezen met een andere app, de CoronaCheck Scanner. Als de persoon voldoet aan de voorwaarden van geldigheid verschijnt op de scanner een groen scherm, met enkele gegevens van de persoon, zoals diens initialen en geboortemaand. Met behulp van een identiteitsbewijs kan dan gecontroleerd worden of de gegevens overeenkomen met de persoon zelf. Als dit allemaal in orde blijkt, krijgt de persoon toegang.

GeschiedenisBewerken

In de zomer van 2021 voerde de Europese Unie een digitaal Europees COVID-certifcaat in: het EU Digital COVID Certificate (EUDCC of DCC).[5] Dit is een papieren of digitaal bewijs in de vorm van een QR-code dat bewijst dat iemand is gevaccineerd tegen, hersteld is van of negatief is getest op COVID-19. In Nederland werd dit certificaat vanaf 1 juli 2021 ondersteund, maar vooral voor het makkelijk kunnen reizen tussen EU-lidstaten.[6] Op 26 juni 2021 mochten festivals en clubs weer open na 15 maanden gesloten te zijn, mits bezoekers een QR-code konden tonen in een app of op papier.[7] Door een plotselinge stijging in het aantal besmettingen werd dit echter snel weer teruggedraaid.

Op 13 augustus 2021 kondigde het demissionair kabinet aan dat het de intentie had om op 20 september de corona-maatregelen te versoepelen, en om dan ook weer om toegangsbewijzen te gaan vragen bij evenementen en activiteiten.[8] Op 12 september werd bekend dat het kabinet het aantal plekken waar een toegangsbewijs moest worden getoond wilde uitbreiden naar horeca, bioscopen en theaters.[9] Een dag later werd duidelijk dat een meerderheid in de Tweede Kamer dat plan ook steunde.[10]

Op 14 september werd vervolgens de verruiming aangekondigd van de plekken waar het toegangsbewijs moet worden getoond. Dat gebeurde tijdens een persconferentie met demissionair minister-president Mark Rutte en Hugo de Jonge.[2] Rutte benadrukte dat het toegangsbewijs een tijdelijk karakter zou moeten hebben: het was volgens hem "niet onze ambitie dat het woord 'coronatoegangsbewijs' ook een eigen pagina op Wikipedia gaat krijgen".[11] Rond 1 november zou er een besluit worden genomen over het al dan niet langer inzetten van het toegangsbewijs.[12] Het gebruik van het toegangsbewijs was een voorwaarde volgens het Outbreak Management Team (OMT) om de 1,5 meter afstand los te kunnen laten in Nederland.

VerzetBewerken

Rondom de invoering, en de aanloop daarnaartoe, was er verdeeldheid over de invoering van het bewijs. Een onderzoek van actualiteitenprogramma EenVandaag[13] onder bijna 13.000 mensen liet zien dat bijna driekwart (73%) van volledig gevaccineerde respondenten vóór een bewijs zou zijn. Bij ongevaccineerde respondenten was die steun juist bijna niet aanwezig (3%). Een online petitie tegen het bewijs werd binnen een week ruim een kwart miljoen keer ondertekend.[14] Ook was er kritiek van belangenorganisaties en overheden op de haalbaarheid van de plannen. Koninklijke Horeca Nederland betoogde dat de horeca het al moeilijk had, en dat door het toegangsbewijs de sector het nog moeilijker zou krijgen.[15] Burgemeester Halsema van Amsterdam zei tijdens een raadsvergadering op 15 september[16] dat er alleen "bij excessen" handhaving zou plaatsvinden. De GGD melde na aankondiging van de plannen voor het toegangsbewijs bijna een verdubbeling van het aantal afspraken voor vaccinaties.[17]

Op 16 september keurde een meerderheid van de Tweede Kamer de invoering goed. Bij een hoofdelijke stemming stemden 70 kamerleden voor en 58 tegen.[4] Wel werd er een uitzondering toegevoegd waardoor het bewijs niet hoeft te worden getoond op terrassen in de buitenlucht.[4]

In Utrecht ontstond spanning rond het veganistische restaurant Waku Waku, dat aankondigde geen controles uit te gaan voeren, en daarom op last van burgemeester Dijksma werd gesloten.Klanten van het restaurant en / of tegenstanders van de coronapas verzamelden zich enkele avonden voor de deur, zodat ook naburige eettenten geen klanten konden ontvangen. Daarop werden de demonstranten verwezen naar een andere plek.

In Amsterdam was de maandelijkse demonstratie tegen het coronabeleid op 3 oktober 2021 gewijd aan de coronapas. Zo'n 25.000 demonstranten liepen vreedzaam door de binnenstad. Tezelfdertijd ontspon zich op Facebook een relletje rond de Achterhoekse zanger Bennie Jolink, die voorstelde om de weigeraars van de coronaprik voortaan de afkorting AAW'er (voor Asociale Achterlijke Wappie) mee te geven. Prompt werd op zijn standbeeld in Hummelo tape over de mond geplakt.[18]