Herman Tjeenk Willink

Nederlands politicus

Herman Diederik Tjeenk Willink (Amsterdam, 23 januari 1942) is een Nederlands voormalig politicus voor de Partij van de Arbeid (PvdA) en oud-topambtenaar. Van 1991 tot 1997 was hij voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal. Van 1997 tot 2012 was hij vicepresident van de Raad van State. Op 1 februari 2012 is hij opgevolgd door CDA'er Piet Hein Donner. Sinds december 2012 is Tjeenk Willink minister van Staat.[1] Hij was zes keer informateur bij Nederlandse kabinetsformaties.

Herman Tjeenk Willink
Herman Tjeenk Willink
Algemene informatie
Volledige naam Herman Diederik Tjeenk Willink
Geboren 23 januari 1942
Geboorteplaats Amsterdam
Functie Minister van Staat
Sinds 21 december 2012
Partij PvdA
Titulatuur mr. dr.h.c.mult.
Politieke functies
1987-1997 Lid Eerste Kamer
1991-1997 Voorzitter van de Eerste Kamer
1994, 1999, 2010,
2017, 2021
Informateur kabinetsformatie
1997-2012 Vicepresident van de Raad van State
Biografie op Parlement.com
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland

LoopbaanBewerken

Tjeenk Willink studeerde rechten in Leiden en Parijs. Na een korte periode als wetenschappelijk medewerker aan de Rijksuniversiteit Leiden was hij van 1970 tot 1972 adjunct-secretaris van de Commissie Interdepartementale Taakverdeling en Coördinatie. Als secretaris was hij als ondersteuner betrokken bij verschillende kabinetsformaties. Vervolgens was hij tot 1982 actief als (raad)adviseur bij het ministerie van Algemene Zaken. Landelijke bekendheid kreeg hij als regeringscommissaris voor de Reorganisatie van de Rijksdienst, deze functie oefende hij uit tot 1986.

 
Herman Tjeenk Willink, 1985

In 1987 werd Tjeenk Willink lid van de Eerste Kamer voor de Partij van de Arbeid. Daar viel hij onder meer op toen hij tegen het Verdrag van Schengen stemde. Van 1991 tot 1997 was hij Eerste Kamervoorzitter. Daarna werd hij vicepresident van de Raad van State. In die functie was hij een van de belangrijkste adviseurs op politiek gebied van Koningin Beatrix. Zij was als koningin voorzitter van de Raad, maar de vicepresident heeft de dagelijkse, feitelijke leiding.

Tjeenk Willink was bij de kabinetsformatie 1994 twee maal benoemd tot informateur, en speelde zo een rol bij de vorming van het eerste kabinet-Kok in 1994.[2] Eerst tijdens de vroege verkenningen voor het eerste paarse kabinet, en toen de onderhandelingen waren vastgelopen bracht hij het verrassende advies uit dat de nieuwe informateur van VVD-huize moest komen, de tweede partij. Uiteindelijk zou de koningin echter Wim Kok vragen een proeve voor een regeerakkoord te schrijven, wat een succesvolle stap bleek te zijn.[3]

Na de val van het tweede paarse Kabinet Kok II in 1999 na de Nacht van Wiegel stelde Koningin Beatrix Tjeenk Willink aan als informateur. Hij wist het kabinet van Kok succesvol te lijmen.

Bij de totstandkoming van het kabinet-Rutte I speelde Tjeenk Willink, toen nog vicepresident van de Raad van State, een belangrijke rol als informateur tijdens de formatie - hij werd twee keer door de koningin gevraagd die rol op zich te nemen. Eerst tijdens de vroege verkenningsfase (10 dagen) om volgende stappen te adviseren[4] en later tijdens de afrondende fase van de ongebruikelijke constructie van een minderheidscoalitie om te onderzoeken en adviseren welke stappen staatsrechtelijk nodig waren.[5][6]

Op 21 december 2012 werd Tjeenk Willink bij koninklijk besluit benoemd tot minister van Staat.

Bij de inhuldiging van Koning Willem-Alexander op 30 april 2013 was hij als lid van het hoofdcortège drager van de Grondwet.

Op 29 mei 2017 droeg Edith Schippers de inmiddels gepensioneerde Tjeenk Willink aan als volgende informateur, nadat haar poging om een regering te vormen mislukt was. Hij werd vervolgens door de Tweede Kamer benoemd, die inmiddels de verantwoordelijkheid voor het formatieproces van de koning had overgenomen.[7]

In december 2018 bracht de dan bijna 77-jarige Tjeenk Willink een boekje uit met als titel 'Groter denken, kleiner doen'. Hierin gaf hij te kennen zich grote zorgen te maken over de ontwikkelingen in Nederland. Een oproep om van onder af aan op te staan voor de democratische rechtsstaat.[8]

Op 6 april 2021 werd Tjeenk Willink door de Tweede Kamer benoemd[9] tot informateur voor de kabinetsformatie van dat jaar.[10] In twee ronden overlegde hij met alle 17 fractieleiders om tot een 'dun' regeerakkoord op maximaal vijf hoofdpunten te komen (bijvoorbeeeld stikstofcrisis, klimaat, migratie en de versterking van de rechtsorde).[11][12] Op 30 april bracht hij verslag uit aan de Kamer.[13]

Hij bekleedde tal van bestuursfuncties; zo was hij voorzitter van de NOVIB en van Humanitas, voorzitter van de Raad van Toezicht van de Stichting Stop Aids Now!, Nationaal Comité Zilveren Regeringsjubileum Koningin Beatrix, lid Nationaal Comité 200 jaar Koninkrijk, lid Raad van Toezicht Anne Frank Stichting. Hij is lid van het Comité van aanbeveling van Holland Dance en Stichting Thorbecke Zwolle. Hij geldt als een man van groot gezag aan wiens oordeel in hogere Haagse kringen veel waarde wordt gehecht.

ErkenningenBewerken

PersoonlijkBewerken

Tjeenk Willink is getrouwd met Quintus Marck nadat ze reeds enkele decennia samen waren.[19]

  Zie de categorie Herman Tjeenk Willink van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Voorganger:
P.A.J.M. Steenkamp
Voorzitter van de Eerste Kamer
1991-1997
Opvolger:
F. Korthals Altes
Voorganger:
W. Scholten
Vicepresident van de Raad van State
1997-2012
Opvolger:
J.P.H. Donner
Voorganger:
-
Informateur kabinetsformatie 1994
6 mei 1994 - 14 mei 1994
Opvolger:
K.G. de Vries, G.M.V. van Aardenne en J.J. Vis
Voorganger:
K.G. de Vries, G.M.V. van Aardenne en J.J. Vis
Informateur kabinetsformatie 1994
28 juni 1994 - 7 juli 1994
Opvolger:
W. Kok
Voorganger:
U. Rosenthal
Informateur kabinetsformatie 2010
26 juni 2010 - 5 juli 2010
Opvolger:
U. Rosenthal en J. Wallage
Voorganger:
I.W. Opstelten
Informateur kabinetsformatie 2010
7 september 2010 - 13 september 2010
Opvolger:
I.W. Opstelten
Voorganger:
E.I. Schippers
Informateur kabinetsformatie 2017
30 mei 2017 - 28 juni 2017
Opvolger:
G. Zalm