Gerrit Zalm

Nederlands voormalig minister van Financiën en oud-bankier

Gerrit Zalm (Enkhuizen, 6 mei 1952) is een voormalig Nederlands politicus van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) en bankier. Zalm was partijleider van de VVD van 2002 tot 2004 en was lijsttrekker voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2003. Hij was minister van Financiën in de kabinetten-Kok I en II van 1994 tot 2002 en was fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer van 2002 tot 2003. Hij was wederom minister van Financiën en vicepremier in kabinetten-Balkenende II en III van 2003 tot 2007.

Gerrit Zalm
Gerrit Zalm in 2007
Algemene informatie
Volledige naam Gerrit Zalm
Geboren 6 mei 1952
Geboorteplaats Enkhuizen (Noord-Holland)
Partij PvdA (1971–1981)
VVD (sinds 1984)
Titulatuur dr.h.c.
Politieke functies
1989–1994 Directeur van het Centraal Planbureau
1994–2002
2003–2007
Minister van Financiën
1998
2002–2003
Lid Tweede Kamer
2002–2003 Fractievoorzitter Tweede Kamer
2002–2004 Partijleider van de VVD
2003–2007 Vicepremier
2006 Minister van Economische Zaken
Biografie op Parlement.com
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland

Afkomst en studieBewerken

Gerrit Zalm werd geboren als zoon van een handelaar in steenkool. In een uitzending in januari 2019 van het televisieprogramma Verborgen verleden ontdekte Zalm dat hij via moederszijde afstamt van de zus van de Friese vrijheidsstrijder Pier Gerlofs Donia. Een familielijn aan vaderskant leidt tot Robert I van Schotland.

Na het behalen van het diploma hbs-A studeerde hij algemene economie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam (doctoraalexamen 1975). Hij was in deze tijd actief lid van de PvdA en afdelingsvoorzitter in Enkhuizen.

Ambtelijke loopbaanBewerken

 
Gerrit Zalm (1989)

In 1975 trad Zalm in dienst van het ministerie van Financiën. Hij begon daar als medewerker bij het bureau Economische Aangelegenheden van de afdeling Begrotingsvoorbereiding. Vanaf 1977 was hij hoofd van dat bureau en vanaf 1978 hoofd van de gehele afdeling. In 1981 volgde de benoeming tot plaatsvervangend directeur Begrotingszaken, tevens hoofd van de afdeling Begrotingsvoorbereiding.

In 1983 werd Zalm plaatsvervangend directeur Algemene Economische Politiek op het Ministerie van Economische Zaken en in 1985 directeur van dezelfde directie.

Vanaf 1988 was Zalm werkzaam bij het Centraal Planbureau, eerst als onderdirecteur en sinds 1989 als directeur. Sinds 1990 was hij tevens bijzonder hoogleraar economische politiek aan de Vrije Universiteit te Amsterdam.

Politieke carrièreBewerken

Tijdens zijn studie was Gerrit Zalm afdelingsvoorzitter van de Partij van de Arbeid in zijn woonplaats Enkhuizen (1973-'75). In 1984 stapte hij over naar de VVD. Van 22 augustus 1994 tot 22 juli 2002 was hij namens deze partij minister van Financiën in het eerste en tweede kabinet-Kok (de 'paarse coalities').

Na de voor 'Paars' desastreuze Tweede Kamerverkiezingen van mei 2002 volgde Zalm Hans Dijkstal op als fractievoorzitter in de Tweede Kamer der Staten-Generaal en politiek leider van de VVD. Daaropvolgend werd hij lijsttrekker bij de verkiezingen van 2003.[1]

 
Zalm in 2006

Op 27 mei 2003 werd hij opnieuw benoemd tot minister van Financiën en tevens tot viceminister-president in het tweede kabinet-Balkenende. Sinds 10 oktober 2005 is hij de langstzittende minister van Financiën in de Nederlandse geschiedenis. In de aanloop van de Europese Unie naar de invoering van de euro, de gemeenschappelijke munteenheid van de lidstaten, kapittelde Zalm Frankrijk en Duitsland, omdat deze landen het — volgens het verdrag van Maastricht — toegestane tekort van 3% op hun rijksbegrotingen overschreden. Toen kort daarna hetzelfde in Nederland dreigde te gebeuren, liet hij het kabinet harder bezuinigen, waardoor overschrijding van de norm werd voorkomen.

Van 30 juni tot 7 juli 2006 was hij ad interim minister van Economische Zaken. Hij volgde daarvoor de opgestapte minister Brinkhorst op. Zalms staatssecretaris Joop Wijn nam deze functie op 7 juli over, waardoor Zalm geen staatssecretaris (een nieuwe werd niet benoemd) meer had.

Minister Zalm heeft in de kabinetten-Kok de 'zalmnorm' geïntroduceerd. Door een scheiding aan te brengen tussen inkomsten en uitgaven van het Rijk, bracht hij rust[bron?] in het begrotingsbeleid.

Ook is hij naamgever van de 'zalmsnip'. Deze lastenverlichting voor burgers in de vorm van kortingen op gemeentelijke belastingen werd in januari 1998 ingevoerd en in februari 2005 weer afgeschaft.

Na de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 kondigde Zalm aan te stoppen als politicus. Hij gaf aan dat hij deze beslissing al voor de verkiezingen had genomen en niets te maken had met de voor de VVD matige uitslag.

Na de politiekBewerken

In juni 2007 ging Zalm werken voor de DSB Bank, het financiële concern van ondernemer Dirk Scheringa. Zalm werkte daar als hoofdeconoom[2] en financieel directeur[3] en maakte deel uit van de Raad van Bestuur (RvB). De DSB Bank ging in 2009 failliet.

Daarnaast is hij voorzitter van de International Accounting Standards Committee Foundation (IASCF) en adviseur bij het private-equityfonds Permira.

In december 2008 werd hij vicevoorzitter van bankconcern ABN AMRO. Tot die tijd was hij anderhalf jaar werkzaam geweest bij de DSB Bank als hoofdeconoom en vervolgens CFO.[4][5][6] Van februari 2009 tot 1 januari 2017 was hij voorzitter van de Raad van Bestuur van ABN AMRO.

Op 23 december 2008 trad hij als vicevoorzitter toe tot de RvB van bankconcern ABN AMRO. In 2009 leidde hij het team dat de fusie tussen ABN AMRO en Fortis Bank Nederland moest beklinken. Op 28 februari dat jaar werd hij benoemd tot voorzitter van de RvB. Dit geschiedde met een negatief advies van de AFM.[7][8] Onder zijn bewind vonden de integratie van beide banken en de beursgang van de bank plaats.

In maart 2009 kwam zijn eerste boek uit, De romantische boekhouder. Het betreft een verslag van zijn loopbaan in ambtenarij en politiek.

In maart 2015 leidde een aan zijn mededirecteuren toegekende salarisverhoging van € 100.000 tot grote maatschappelijke commotie. Een hernieuwde beursgang van ABN AMRO werd uitgesteld. In mei 2015 betuigde Zalm openlijk spijt over zijn beslissing.[9]

In september 2016 kondigde Zalm aan in 2017 op te stappen als voorzitter van de Raad van Bestuur van ABN AMRO.

Eind juni 2017 kwam hij terug in de politiek als informateur van het kabinet-Rutte III, nadat Edith Schippers en Herman Tjeenk Willink eerder informateur waren geweest en er niet in waren geslaagd om een regering te vormen, na meer dan 100 dagen aan formatiepogingen. Op 9 oktober bood hij zijn eindverslag aan.[10]

Anno 2018 vervulde Zalm nog meerdere functies zoals al sinds 2013 die van niet-uitvoerend bestuurder bij Royal Dutch Shell.[11] In dat jaar werd hij ook lid van de raad van bestuur van de kredietbeoordelaar Moody's.[12]

In maart 2019 werd hij door de aandeelhouders van Danske Bank benoemd als lid van de Raad van Commissarissen.[13] Nadat het Openbaar Ministerie (OM) in Nederland Zalm op 19 april 2021 officieel aanmerkte als verdachte bij een eerder door ABN AMRO veroorzaakt witwasschandaal, legde hij zijn functie bij Danske Bank die dag per direct neer.[14] Het OM gaf aan dat uit het strafrechtelijk onderzoek naar voren was gekomen dat drie natuurlijke personen vermoedelijk als feitelijk leidinggevende betrokken zouden zijn geweest bij het door ABN AMRO overtreden van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. Dit hoefde volgens het OM echter niet per se te leiden tot een strafrechtelijke vervolging van dit drietal.[15] Zalm bevestigde tegenover de NOS dat hij een van de drie is.[16]

Onderscheidingen en prijzenBewerken

WerkBewerken

Externe linksBewerken

Voorganger:
P.B. (Peter) de Ridder
Directeur Centraal Planbureau
1989-1994
Opvolger:
F.J.H. (Henk) Don
Voorganger:
Mark Fischer
Bestuursvoorzitter ABN AMRO
2009-2016
Opvolger:
Kees van Dijkhuizen
Voorganger:
W. (Wim) Kok
Minister van Financiën
1994-2002
Opvolger:
J.F. (Hans) Hoogervorst
Voorganger:
H.F. (Hans) Dijkstal
Politiek leider VVD
2002-2004
Opvolger:
J.J. (Jozias) van Aartsen
Voorganger:
J.F. (Hans) Hoogervorst
Minister van Financiën
2003-2007
Opvolger:
W.J. (Wouter) Bos
Voorganger:
J.W. (Johan) Remkes en R.H. (Roelf) de Boer
Vicepremier
2003-2007
Opvolger:
W.J. (Wouter) Bos en A. (André) Rouvoet
Voorganger:
Herman Tjeenk Willink
Informateur kabinetsformatie 2017
28 juni 2017 - 11 oktober 2017
Opvolger:
Mark Rutte (als formateur)
  Zie de categorie Gerrit Zalm van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.